🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Birleşiklerin adlandırılması Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Birleşiklerin adlandırılması Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıda formülü verilen iyonik bileşiğin sistematik adını yazınız:
Bileşik Formülü: \( NaCl \)
Bileşik Formülü: \( NaCl \)
Çözüm:
İyonik bileşikler adlandırılırken önce metalin adı, sonra ametalin adı (anyon adı) söylenir.
- 1. Adım: Metal atomunu belirleyelim. \( Na \) sembolü Sodyum elementine aittir.
- 2. Adım: Ametal atomunu belirleyelim. \( Cl \) sembolü Klor elementidir ancak iyonik bağda anyon halindeyken Klorür olarak okunur.
- 3. Adım: İsimleri birleştirelim.
Örnek 2:
Aşağıda formülü verilen bileşiğin sistematik adını belirtiniz:
Bileşik Formülü: \( Al_{2}O_{3} \)
Bileşik Formülü: \( Al_{2}O_{3} \)
Çözüm:
Bu bileşik, sabit değerlikli bir metal olan Alüminyum ile bir ametal olan Oksijenin oluşturduğu iyonik bir bileşiktir.
- Metal Adı: Alüminyum
- Ametal (Anyon) Adı: Oksijen iyonu anyon halindeyken Oksit olarak adlandırılır.
- Kural: Metal adı + Ametal adı. Sayı ekleri (di, tri...) iyonik bileşiklerde kullanılmaz.
Örnek 3:
Değişken değerlikli metaller içeren bileşikler adlandırılırken metalin yükü Roma rakamı ile belirtilir.
Buna göre, \( FeCl_{2} \) bileşiğinin sistematik adı nedir? 💡 (Demir: \( Fe \), Klor: \( Cl \))
Buna göre, \( FeCl_{2} \) bileşiğinin sistematik adı nedir? 💡 (Demir: \( Fe \), Klor: \( Cl \))
Çözüm:
Demir (\( Fe \)) elementi geçiş metalidir ve bileşiklerinde farklı pozitif yükler (\( +2 \) veya \( +3 \)) alabilir.
- 1. Adım: Demir iyonunun yükünü bulalım. Klor (\( Cl \)) daima \( -1 \) yük alır.
- 2. Adım: Toplam yükün sıfır olması için; \( x + 2 \times (-1) = 0 \) denkleminden \( x = +2 \) bulunur.
- 3. Adım: Adlandırma yapılırken metal adından sonra parantez içinde Roma rakamı ile yük yazılır.
Örnek 4:
Aşağıda verilen ve çok atomlu iyon (kök) içeren bileşiğin adını yazınız:
Bileşik Formülü: \( MgSO_{4} \)
Bileşik Formülü: \( MgSO_{4} \)
Çözüm:
Bileşikte bir metal katyonu ve bir poliatomik (çok atomlu) anyon bulunmaktadır.
- Katyon: \( Mg^{2+} \) iyonu Magnezyum olarak adlandırılır.
- Anyon: \( SO_{4}^{2-} \) kökü Sülfat olarak adlandırılır.
- Kural: Metal adı + Kök adı şeklinde okunur.
Örnek 5:
Aşağıdaki kovalent bağlı bileşiğin sistematik adını yazınız:
Bileşik Formülü: \( CO_{2} \)
Bileşik Formülü: \( CO_{2} \)
Çözüm:
Kovalent bileşiklerde atom sayısını belirtmek için Latince ön ekler kullanılır.
✅ Sistematik Ad: Karbon dioksit
- 1. Ametal: Karbon (1 tane olduğu için başına "mono" gelmez).
- 2. Ametal: Oksijen (2 tane olduğu için "di" eki gelir ve "oksit" olarak okunur).
✅ Sistematik Ad: Karbon dioksit
Örnek 6:
Aşağıda verilen kovalent bileşiği Latince sayı eklerini kullanarak adlandırınız:
Bileşik Formülü: \( N_{2}O_{5} \)
Bileşik Formülü: \( N_{2}O_{5} \)
Çözüm:
İki ametal atomundan oluşan bu bileşikte sayı ekleri her iki element için de kullanılır.
- Azot Sayısı: 2 (\( di \))
- Oksijen Sayısı: 5 (\( penta \))
- Adlandırma: Diazot + pentaoksit (a harfi genellikle düşer ve pentoksit şeklinde de yazılabilir).
Örnek 7:
Bir öğrenci kimya laboratuvarında üzerinde etiket bulunmayan üç şişeyi şu şekilde adlandırıyor:
I. \( KOH \): Potasyum hidroksit
II. \( NO \): Azot monoksit
III. \( CuCl \): Bakır klorür
Öğrenci hangi bileşiklerin adlandırmasında hata yapmıştır? 🧐
I. \( KOH \): Potasyum hidroksit
II. \( NO \): Azot monoksit
III. \( CuCl \): Bakır klorür
Öğrenci hangi bileşiklerin adlandırmasında hata yapmıştır? 🧐
Çözüm:
Öğrencinin adlandırmalarını tek tek kontrol edelim:
- I. Öncül: \( KOH \) bileşiğinde Potasyum (\( K \)) ve Hidroksit (\( OH \)) kökü vardır. Adlandırma doğrudur.
- II. Öncül: \( NO \) kovalent bir bileşiktir. İlk element bir tane ise "mono" denmez, ikinci element bir tane ise "mono" denir. Doğrudur.
- III. Öncül: Bakır (\( Cu \)) değişken değerlikli bir metaldir. Burada Bakır \( +1 \) yüklüdür. Adı Bakır (I) klorür olmalıydı. Roma rakamı eksik olduğu için hatalıdır.
Örnek 8:
Günlük hayatta yaygın olarak kullandığımız bazı bileşiklerin sistematik adları ile yaygın (geleneksel) adları farklıdır.
Buna göre, formülü \( NH_{3} \) olan bileşiğin sistematik ve yaygın adını belirtiniz. 🏠
Buna göre, formülü \( NH_{3} \) olan bileşiğin sistematik ve yaygın adını belirtiniz. 🏠
Çözüm:
\( NH_{3} \) bileşiği hem temizlik malzemelerinde hem de sanayide sıkça karşımıza çıkar.
✅ Sonuç: Sistematik: Azot trihidrür / Yaygın: Amonyak
- Sistematik Adı: Kovalent kurallarına göre; 1 tane Azot ve 3 tane Hidrojen içerdiği için Trihidrojen mononitrür (veya özel olarak Azot trihidrür) olarak adlandırılır.
- Yaygın Adı: Halk arasında ve temizlik ürünleri etiketlerinde Amonyak olarak bilinir.
✅ Sonuç: Sistematik: Azot trihidrür / Yaygın: Amonyak
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-birlesiklerin-adlandirilmasi/sorular