🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Bileşiklerin Adları Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Bileşiklerin Adları Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
🧪 Aşağıdaki iyonik bileşiğin adını yazınız:
NaCl
NaCl
Çözüm:
Bu bir iyonik bileşiktir çünkü bir metal (Na) ile bir ametal (Cl) arasında oluşmuştur. Adlandırma kurallarına göre:
- 👉 Metalin adını söyleriz: Sodyum.
- 👉 Ametalin adını -ür eki getirerek söyleriz: Klorür.
- ✅ Bu durumda bileşiğin adı: Sodyum klorürdür.
Örnek 2:
💨 Aşağıdaki kovalent bileşiğin adını yazınız:
CO\(_{2}\)
CO\(_{2}\)
Çözüm:
Bu bir kovalent bileşiktir çünkü iki ametal (C ve O) arasında oluşmuştur. Adlandırma kurallarına göre:
- 👉 İlk ametalin sayısını (eğer bir taneyse "mono" denmez) ve adını söyleriz: Karbon.
- 👉 İkinci ametalin sayısını (iki olduğu için "di-") ve adını -oksit eki getirerek söyleriz: Dioksit.
- ✅ Bu durumda bileşiğin adı: Karbon dioksittir.
Örnek 3:
🧂 Aşağıdaki iyonik bileşiğin adını yazınız:
Na\(_{2}\)SO\(_{4}\)
Na\(_{2}\)SO\(_{4}\)
Çözüm:
Bu bileşik bir metal (Na) ile kök (SO\(_{4}\)) arasında oluştuğu için iyonik bileşiktir. Kök içeren bileşiklerin adlandırılması:
- 👉 Metalin adını söyleriz: Sodyum.
- 👉 Kökün adını söyleriz. SO\(_{4}\) kökünün adı sülfattır.
- ✅ Bu durumda bileşiğin adı: Sodyum sülfattır.
Örnek 4:
⛽️ Aşağıdaki kovalent bileşiğin adını yazınız:
N\(_{2}\)O\(_{5}\)
N\(_{2}\)O\(_{5}\)
Çözüm:
Bu bileşik iki ametal (N ve O) arasında oluştuğu için kovalent bileşiktir. Prefiks (sayı ön eki) kullanarak adlandırma:
- 👉 İlk ametalin sayısını (iki olduğu için "di-") ve adını söyleriz: Diazot.
- 👉 İkinci ametalin sayısını (beş olduğu için "penta-") ve adını -oksit eki getirerek söyleriz: Pentaoksit.
- ✅ Bu durumda bileşiğin adı: Diazot pentaoksittir.
Örnek 5:
💧 Kimyasal formülü H\(_{2}\)O olan bileşiğin yaygın adı nedir?
Çözüm:
Bazı bileşiklerin kimyasal adlarının yanı sıra yaygın olarak bilinen adları da vardır.
- 👉 H\(_{2}\)O, kimyasal olarak "dihidrojen monoksit" olarak adlandırılır.
- ✅ Ancak günlük hayatta ve kimyada çok sık kullanılan yaygın adı: Sudur.
Örnek 6:
🚽 Ev temizliğinde kireç çözücü olarak kullanılan, kimyasal formülü HCl olan bileşiğin yaygın adı nedir?
Çözüm:
Bazı bileşiklerin kimyasal adlarının yanı sıra yaygın olarak bilinen adları da vardır.
- 👉 HCl, kimyasal olarak "hidrojen klorür" olarak adlandırılır.
- ✅ Ancak ev temizliğinde ve sanayide yaygın olarak bilinen adı: Tuz Ruhudur.
Örnek 7:
🥗 Salatalarda ve turşularda sıkça kullandığımız sirkenin etken maddesi olan bileşiğin kimyasal adı nedir? Formülü CH\(_{3}\)COOH'tur.
Çözüm:
Günlük hayatta kullandığımız birçok maddenin kimyasal bir adı vardır.
- 👉 Sirke, su ve asetik asit karışımıdır.
- 👉 Asetik asit, organik bir bileşiktir ve CH\(_{3}\)COOH formülü ile gösterilir.
- ✅ Bu bileşiğin yaygın adı "sirke ruhu" olarak da bilinir. Kimyasal adlandırmada ise "etanoik asit" olarak da adlandırılır, ancak 9. sınıf seviyesinde asetik asit olarak bilinmesi yeterlidir.
Örnek 8:
🍳 Ayşe, mutfakta kek yaparken kabartma tozu olarak bilinen bir madde kullandı. Bu maddenin kimyasal adı sodyum bikarbonattır. Buna göre, sodyum bikarbonatın formülü aşağıdakilerden hangisidir?
A) NaCO\(_{3}\)
B) NaHCO\(_{3}\)
C) Na\(_{2}\)CO\(_{3}\)
D) NaOH
E) NaCl
A) NaCO\(_{3}\)
B) NaHCO\(_{3}\)
C) Na\(_{2}\)CO\(_{3}\)
D) NaOH
E) NaCl
Çözüm:
Bu bir yeni nesil sorusu olup, günlük hayattan bir örnekle kimyasal adlandırma bilgisini birleştirmektedir.
- 📌 Soruda verilen madde "sodyum bikarbonat"tır.
- 👉 Sodyum, Na metalidir.
- 👉 Bikarbonat ise HCO\(_{3}\) köküdür. (Bikarbonat, aynı zamanda hidrojen karbonat olarak da adlandırılır.)
- 👉 Sodyum (+1 yüklü), bikarbonat (-1 yüklü) olduğu için bu iyonlar 1:1 oranında birleşir.
- ✅ Doğru formül NaHCO\(_{3}\)'tür. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-bilesiklerin-adlari/sorular