🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Bileşiklerin Adlandırılması Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Bileşiklerin Adlandırılması Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Sodyum ve klor elementlerinin oluşturduğu \(NaCl\) bileşiğinin adını yazınız. 🧪
Çözüm:
- 👉 \(NaCl\) iyonik bir bileşiktir çünkü sodyum (Na) bir metal, klor (Cl) ise bir ametaldir.
- 📌 İyonik bileşiklerde metalin adı önce, ametalin adı ise "ür" eki alarak sonra söylenir.
- ✅ Sodyum (Na) 1A grubu metali olduğu için her zaman +1 değerlik alır ve değerliği belirtilmez.
- ✅ Klor (Cl) ise -1 değerlik alır ve "klorür" olarak adlandırılır.
- Sonuç olarak, \(NaCl\) bileşiğinin adı Sodyum Klorür'dür. 🧂
Örnek 2:
Magnezyum ve oksijen elementlerinden oluşan \(MgO\) bileşiğinin doğru adlandırması nedir? 🤔
Çözüm:
- 👉 Magnezyum (Mg) 2A grubu bir metal, oksijen (O) ise bir ametaldir. Bu nedenle iyonik bir bileşiktir.
- 📌 Sabit değerlikli metallerle ametallerin oluşturduğu iyonik bileşiklerde, metalin adı doğrudan söylenir. Ametalin adı ise "ür" eki alır.
- ✅ Magnezyum her zaman +2 değerlik alır. Oksijen ise -2 değerlik alır ve "oksit" olarak adlandırılır.
- Sonuç olarak, \(MgO\) bileşiğinin adı Magnezyum Oksit'tir. 💪
Örnek 3:
Alüminyum ve oksijen elementlerinin birleşmesiyle oluşan \(Al_2O_3\) bileşiğinin adı nedir? 💡
Çözüm:
- 👉 Alüminyum (Al) 3A grubu bir metal, oksijen (O) ise bir ametaldir. Bu, iyonik bir bileşiktir.
- 📌 Alüminyum sabit değerlikli bir metal olup her zaman +3 değerlik alır. Oksijen ise -2 değerlik alır.
- ✅ Bileşik adlandırılırken, metalin adı (Alüminyum) ve ametalin "ür" eki almış adı (Oksit) bir araya getirilir.
- ❗ Atom sayıları (indisler) adlandırmada kullanılmaz çünkü alüminyum sabit değerlikli bir metaldir.
- Sonuç olarak, \(Al_2O_3\) bileşiğinin adı Alüminyum Oksit'tir. 💎
Örnek 4:
Demir ve klor elementlerinin oluşturduğu \(FeCl_3\) bileşiğinin adı nedir? 🧐
Çözüm:
- 👉 Demir (Fe) bir geçiş metali olup değişken değerlik alabilir. Klor (Cl) ise bir ametaldir. Dolayısıyla iyonik bir bileşiktir.
- 📌 Değişken değerlikli metallerle oluşan iyonik bileşiklerde, metalin değerliği Roma rakamlarıyla parantez içinde belirtilir.
- Önce demirin değerliğini bulalım:
- Klorun değerliği -1'dir. Bileşikte 3 klor atomu olduğuna göre, klorlardan gelen toplam yük \(3 \times (-1) = -3\) olur.
- Bileşik nötr olduğu için demirin yükü +3 olmalıdır. Yani, \(Fe^{3+}\) iyonu vardır.
- ✅ Metalin adı (Demir), Roma rakamıyla değerliği (III) ve ametalin "ür" eki almış adı (Klorür) sırasıyla yazılır.
- Sonuç olarak, \(FeCl_3\) bileşiğinin adı Demir(III) Klorür'dür. 🛡️
Örnek 5:
Bakır ve oksijen elementlerinin birleşmesiyle oluşan \(Cu_2O\) bileşiğinin doğru adlandırmasını yapınız. 🧡
Çözüm:
- 👉 Bakır (Cu) bir geçiş metali olup değişken değerlik alabilir. Oksijen (O) ise bir ametaldir. Bu, iyonik bir bileşiktir.
- 📌 Değişken değerlikli metallerle oluşan iyonik bileşiklerde, metalin değerliği Roma rakamlarıyla parantez içinde belirtilmelidir.
- Önce bakırın değerliğini bulalım:
- Oksijenin değerliği -2'dir.
- Bileşik nötr olduğu için, 2 bakır atomunun toplam yükü +2 olmalıdır. Bu durumda her bir bakır atomunun yükü +1 olur. Yani, \(Cu^{+}\) iyonu vardır.
- ✅ Metalin adı (Bakır), Roma rakamıyla değerliği (I) ve ametalin "ür" eki almış adı (Oksit) sırasıyla yazılır.
- Sonuç olarak, \(Cu_2O\) bileşiğinin adı Bakır(I) Oksit'tir. ✨
Örnek 6:
Karbon ve oksijen elementlerinin oluşturduğu \(CO_2\) bileşiğinin adı nedir? 💨
Çözüm:
- 👉 Karbon (C) ve oksijen (O) her ikisi de ametaldir. Bu nedenle kovalent bağlı bir bileşiktir.
- 📌 Kovalent bileşikler adlandırılırken, her bir ametalin sayısı Latince ön eklerle belirtilir. İlk ametalin sayısı "mono" ise genellikle söylenmez.
- Adlandırma adımları:
- Bir karbon atomu olduğu için "karbon" denir (mono-karbon denmez).
- İki oksijen atomu olduğu için "dioksit" denir.
- ✅ Latince ön ekler: mono (1), di (2), tri (3), tetra (4), penta (5) gibi.
- Sonuç olarak, \(CO_2\) bileşiğinin adı Karbondioksit'tir. 🌬️
Örnek 7:
Azot ve oksijen elementlerinin oluşturduğu \(N_2O_3\) bileşiğinin adını yazınız. 🧪
Çözüm:
- 👉 Azot (N) ve oksijen (O) her ikisi de ametaldir. Bu nedenle kovalent bağlı bir bileşiktir.
- 📌 Kovalent bileşikler adlandırılırken, her bir ametalin sayısı Latince ön eklerle belirtilir.
- Adlandırma adımları:
- İki azot atomu olduğu için "diazot" denir.
- Üç oksijen atomu olduğu için "trioksit" denir.
- ✅ Latince ön ekler: di (2), tri (3).
- Sonuç olarak, \(N_2O_3\) bileşiğinin adı Diazot Trioksit'tir. 💨
Örnek 8:
Aşağıdaki bileşik adlandırmalarından hangisi yanlıştır? 🚫
a) \(CaO\): Kalsiyum Oksit
b) \(SO_3\): Kükürt Trioksit
c) \(Fe_2O_3\): Demir Oksit
d) \(PCl_5\): Fosfor Pentaklorür
e) \(HCl\): Hidrojen Klorür
a) \(CaO\): Kalsiyum Oksit
b) \(SO_3\): Kükürt Trioksit
c) \(Fe_2O_3\): Demir Oksit
d) \(PCl_5\): Fosfor Pentaklorür
e) \(HCl\): Hidrojen Klorür
Çözüm:
- Bu soruda, bileşiklerin doğru adlandırma kurallarını bilmeniz gerekmektedir. Her seçeneği tek tek inceleyelim:
- a) \(CaO\): Kalsiyum Oksit ✅
- Kalsiyum (Ca) 2A grubu sabit değerlikli bir metal, oksijen (O) bir ametaldir. İyonik bileşiklerde metalin adı + ametalin "ür" eki almış adı şeklinde adlandırılır. Kalsiyum oksit doğrudur.
- b) \(SO_3\): Kükürt Trioksit ✅
- Kükürt (S) ve oksijen (O) her ikisi de ametaldir. Kovalent bileşiklerde Latince ön ekler kullanılır. Bir kükürt için "kükürt", üç oksijen için "trioksit" denir. Doğrudur.
- c) \(Fe_2O_3\): Demir Oksit ❌
- Demir (Fe) değişken değerlikli bir geçiş metalidir. Oksijenin değerliği -2'dir. Üç oksijen atomu \(3 \times (-2) = -6\) yük getirir. Bileşiğin nötr olması için iki demir atomunun toplam yükü +6 olmalıdır. Bu durumda her bir demir atomunun yükü +3'tür. Değişken değerlikli metallerde değerlik Roma rakamıyla belirtilmelidir. Bu bileşiğin doğru adı Demir(III) Oksit olmalıdır. "Demir Oksit" eksik ve yanlıştır.
- d) \(PCl_5\): Fosfor Pentaklorür ✅
- Fosfor (P) ve klor (Cl) her ikisi de ametaldir. Kovalent bileşiklerde Latince ön ekler kullanılır. Bir fosfor için "fosfor", beş klor için "pentaklorür" denir. Doğrudur.
- e) \(HCl\): Hidrojen Klorür ✅
- Hidrojen (H) ve klor (Cl) her ikisi de ametaldir. Kovalent bileşiklerde Latince ön ekler kullanılır. Bir hidrojen için "hidrojen", bir klor için "klorür" denir (mono-hidrojen denmez). Doğrudur.
- Bu durumda, yanlış adlandırma c) \(Fe_2O_3\): Demir Oksit seçeneğidir. 🎯
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-bilesiklerin-adlandirilmasi/sorular