🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Bileşik isimlendirme Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Bileşik isimlendirme Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Sodyum klorür (NaCl) bileşiğinin yaygın adı nedir? 🧂
Çözüm:
- Sodyum klorür, kimyasal formülü NaCl olan bir bileşiktir.
- Bu bileşik, günlük hayatta sofra tuzu olarak bilinir.
- Dolayısıyla, sodyum klorürün yaygın adı sofra tuzu'dur. ✅
Örnek 2:
Kalsiyum oksit (CaO) bileşiğinin sistematik adı nedir? 🪨
Çözüm:
- Kalsiyum oksit, kimyasal formülü CaO olan bir bileşiktir.
- Bu bileşik, bir metal (kalsiyum) ve bir ametal (oksijen) atomlarından oluşur.
- Bu tür bileşiklere iyonik bileşik denir.
- İyonik bileşiklerde önce metalin, sonra ametalin adı söylenir. Ametalin sonuna '-ür' eki getirilir.
- Dolayısıyla, CaO'nun sistematik adı kalsiyum oksit'tir. 👉
Örnek 3:
Demir(III) klorür (FeCl₃) bileşiğinin sistematik adı nedir? 🩸
Çözüm:
- Demir(III) klorür, kimyasal formülü FeCl₃ olan bir bileşiktir.
- Bu bileşik, demir (bir geçiş metali) ve klor (bir ametal) atomlarından oluşur.
- Geçiş metalleri farklı pozitif yüklere sahip olabildiği için, adlandırılırken metalin aldığı pozitif yükü Roma rakamıyla belirtmek gerekir.
- Burada demir atomunun aldığı pozitif yük (III) olarak verilmiştir.
- Dolayısıyla, FeCl₃'ün sistematik adı demir(III) klorür'dür. 💡
Örnek 4:
Alüminyum sülfat (Al₂(SO₄)₃) bileşiğinin sistematik adı nedir? 🧪
Çözüm:
- Alüminyum sülfat, kimyasal formülü Al₂(SO₄)₃ olan bir bileşiktir.
- Bu bileşik, alüminyum (bir metal) ve sülfat (bir kök) iyonlarından oluşur.
- Kök içeren bileşiklerde, kökün adı olduğu gibi kullanılır.
- Alüminyumun aldığı pozitif yük sabittir ve genellikle belirtilmez.
- Dolayısıyla, Al₂(SO₄)₃'ün sistematik adı alüminyum sülfat'tır. ✅
Örnek 5:
Karbondioksit (CO₂) bileşiğinin sistematik adı nedir? 💨
Çözüm:
- Karbondioksit, kimyasal formülü CO₂ olan bir bileşiktir.
- Bu bileşik, iki ametal atomundan (karbon ve oksijen) oluşur.
- Ametallerden oluşan bileşiklere kovalent bileşik denir.
- Kovalent bileşiklerde, atom sayısını belirtmek için Latince ön ekler kullanılır (mono-, di-, tri-, tetra- vb.).
- Burada bir karbon atomu ve iki oksijen atomu bulunur.
- Dolayısıyla, CO₂'nin sistematik adı karbondioksit'tir. (Karbon için mono- ön eki genellikle söylenmez). 👉
Örnek 6:
Diazot pentaoksit (N₂O₅) bileşiğinin kimyasal formülü nedir? 🤯
Çözüm:
- Diazot pentaoksit, bir kovalent bileşiktir.
- "Di-" ön eki iki anlamına gelir. Bu, bileşikte iki azot (N) atomu olduğunu gösterir.
- "Penta-" ön eki beş anlamına gelir. Bu, bileşikte beş oksijen (O) atomu olduğunu gösterir.
- Dolayısıyla, diazot pentaoksit'in kimyasal formülü N₂O₅'tir. 💡
Örnek 7:
Çamaşır sodası olarak bilinen sodyum karbonatın (Na₂CO₃) kimyasal sınıfı nedir? 🧺
Çözüm:
- Sodyum karbonat, kimyasal formülü Na₂CO₃ olan bir bileşiktir.
- Bu bileşik, sodyum (metal) ve karbonat (kök) iyonlarından oluşur.
- Metal ve kök iyonlarının birleşimiyle oluşan bileşikler iyonik bileşik sınıfına girer.
- Dolayısıyla, çamaşır sodası (sodyum karbonat) bir iyonik bileşiktir. ✅
Örnek 8:
Aşağıdaki adlandırmalardan hangisi yanlıştır?
A) SO₂: Kükürt dioksit
B) P₄O₁₀: Tetraforos dekoksit
C) MgO: Magnezyum oksit
D) NH₃: Azot trihidrür
E) CuCl: Bakır(I) klorür
Çözüm:
- A) SO₂: Kükürt dioksit - Doğru. İki ametalden oluşur ve Latince ön ekler kullanılır.
- B) P₄O₁₀: Tetraforos dekoksit - Yanlış. Fosfor için "tetra-" ön eki kullanılmaz (tetrafosfor), oksijen için "deca-" ön eki kullanılır (dekoksit). Doğrusu tetrafosfor dekoksit olmalıdır. ❌
- C) MgO: Magnezyum oksit - Doğru. Metal ve ametalden oluşan iyonik bileşik.
- D) NH₃: Azot trihidrür - Doğru. Kovalent bileşiktir ve Latince ön ekler kullanılır.
- E) CuCl: Bakır(I) klorür - Doğru. Bakır geçiş metali olduğu için yükü belirtilir.
- Yanlış olan seçenek B'dir. 💡
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-bilesik-isimlendirme/sorular