🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Atomdan iyona geçiş Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Atomdan iyona geçiş Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Nötr bir sodyum (Na) atomunun 11 protonu ve 11 elektronu vardır. Bu atom bir elektron verirse hangi iyonu oluşturur? İyonun yükü ne olur? 💡
Çözüm:
- Nötr bir atomda proton sayısı elektron sayısına eşittir. Sodyum atomunda 11 proton ve 11 elektron bulunur.
- Bir atom elektron verdiğinde, pozitif yüklerin (protonların) sayısı negatif yüklerden (elektronlardan) fazla olur.
- Sodyum atomu 1 elektron verirse, elektron sayısı 10'a düşer. Proton sayısı ise 11 olarak kalır.
- İyonun yükü, proton sayısı ile elektron sayısı arasındaki farktır. Yük = Proton Sayısı - Elektron Sayısı
- Bu durumda iyonun yükü \( 11 - 10 = +1 \) olur.
- Oluşan iyon sodyum iyonudur ve sembolü \( \text{Na}^+ \) ile gösterilir.
Örnek 2:
17 protonu ve 18 elektronu olan bir atom, temel haldeki nötr halinin hangi element olduğunu ve hangi yüke sahip olduğunu gösterir? 📌
Çözüm:
- Proton sayısı, elementin kimliğini belirler. 17 protona sahip nötr atom Klor (Cl) elementidir.
- Nötr halde proton sayısı elektron sayısına eşittir. Yani, nötr Klor atomunda 17 proton ve 17 elektron bulunur.
- Verilen atomda ise 17 proton ve 18 elektron bulunmaktadır.
- Elektron sayısı proton sayısından fazladır, bu da atomun negatif yüklü bir iyon olduğunu gösterir.
- İyonun yükü = Proton Sayısı - Elektron Sayısı
- Bu durumda iyonun yükü \( 17 - 18 = -1 \) olur.
- Oluşan iyon Klorür iyonudur ve sembolü \( \text{Cl}^- \) ile gösterilir.
Örnek 3:
Magnezyum (Mg) atomunun atom numarası 12'dir. Bu atom kararlı hale ulaşmak için 2 elektron verirse, oluşan iyonun elektron sayısı ve yükü ne olur? ✅
Çözüm:
- Magnezyum atomunun atom numarası 12'dir. Bu, nötr magnezyum atomunda 12 proton ve 12 elektron olduğu anlamına gelir.
- Kararlı hale ulaşmak için 2 elektron verirse, elektron sayısı \( 12 - 2 = 10 \) olur.
- Proton sayısı değişmez, yani hala 12 proton vardır.
- İyonun yükü = Proton Sayısı - Elektron Sayısı
- Bu durumda iyonun yükü \( 12 - 10 = +2 \) olur.
- Oluşan iyon magnezyum iyonudur ve sembolü \( \text{Mg}^{2+} \) ile gösterilir.
Örnek 4:
Oksijen (O) atomunun atom numarası 8'dir. Bu atom kararlı hale ulaşmak için 2 elektron alırsa, oluşan iyonun elektron sayısı ve yükü ne olur? 🤔
Çözüm:
- Oksijen atomunun atom numarası 8'dir. Bu, nötr oksijen atomunda 8 proton ve 8 elektron olduğu anlamına gelir.
- Kararlı hale ulaşmak için 2 elektron alırsa, elektron sayısı \( 8 + 2 = 10 \) olur.
- Proton sayısı değişmez, yani hala 8 proton vardır.
- İyonun yükü = Proton Sayısı - Elektron Sayısı
- Bu durumda iyonun yükü \( 8 - 10 = -2 \) olur.
- Oluşan iyon oksit iyonudur ve sembolü \( \text{O}^{2-} \) ile gösterilir.
Örnek 5:
Bir kimya dersinde öğretmen, öğrencilerine aşağıdaki bilgileri vermiştir:
- Atom A: 13 proton, 10 elektron
- Atom B: 17 proton, 18 elektron
- Atom C: 19 proton, 19 elektron
Çözüm:
- Atom A: Proton sayısı (13) elektron sayısından (10) fazladır. Bu nedenle pozitif yüklü bir iyondur. Yükü \( 13 - 10 = +3 \) olur.
- Atom B: Proton sayısı (17) elektron sayısından (18) azdır. Bu nedenle negatif yüklü bir iyondur. Yükü \( 17 - 18 = -1 \) olur.
- Atom C: Proton sayısı (19) elektron sayısına (19) eşittir. Bu nedenle nötr bir atomdur.
Örnek 6:
Vücudumuzdaki pek çok biyokimyasal reaksiyon, iyonların varlığı sayesinde gerçekleşir. Örneğin, kasların kasılması ve sinir iletimi için sodyum (Na\(^+\)) ve potasyum (K\(^+\)) iyonları hayati önem taşır. Peki, nötr bir sodyum atomu bu pozitif yüklü iyon haline nasıl geçer? 🏃♀️
Çözüm:
- Nötr bir sodyum atomunun atom numarası 11'dir. Bu, 11 proton ve 11 elektrona sahip olduğu anlamına gelir.
- Sodyum atomu, kararlı hale ulaşmak için en dış katmanındaki 1 elektronu vermeye eğilimlidir.
- Bir elektron verdiğinde, proton sayısı (11) değişmezken, elektron sayısı \( 11 - 1 = 10 \) olur.
- Proton sayısı elektron sayısından fazla olduğu için (11 > 10), atom pozitif bir yük kazanır.
- Oluşan iyonun yükü \( +1 \) olur ve bu iyon \( \text{Na}^+ \) olarak adlandırılır. Bu iyon, vücuttaki görevlerini yerine getirebilir.
Örnek 7:
Bir X elementinin \( \text{X}^{3+} \) iyonunda 24 elektron bulunmaktadır. Buna göre X elementinin nötr haldeki elektron sayısı ve atom numarası kaçtır? 🧐
Çözüm:
- \( \text{X}^{3+} \) iyonunda 24 elektron varsa, bu iyonun 3 tane fazla elektronu olduğu anlamına gelir.
- Bu nedenle, nötr X atomundaki elektron sayısı, iyonun elektron sayısı ile yükünün mutlak değerinin toplamına eşittir.
- Nötr X atomundaki elektron sayısı = \( 24 + 3 = 27 \)
- Nötr bir atomda proton sayısı elektron sayısına eşittir.
- Dolayısıyla, X elementinin atom numarası 27'dir.
- Nötr X atomunun elektron sayısı 27'dir.
Örnek 8:
Aşağıdaki tabloda bazı atom ve iyonlara ait bilgiler verilmiştir. Tabloyu inceleyerek boş bırakılan yerleri doldurunuz.
| Tanecik Adı | Proton Sayısı | Elektron Sayısı | Yük | Nötr mü / İyon mu? |
|---|---|---|---|---|
| Alüminyum (Al) | 13 | 13 | 0 | Nötr |
| Klorür İyonu (Cl\(^-\)) | 17 | \( \text{a} \) | \( \text{b} \) | İyon |
| Kalsiyum İyonu (Ca\(^{2+}\)) | \( \text{c} \) | 18 | +2 | İyon |
| Neon (Ne) | 10 | 10 | 0 | \( \text{d} \) |
👉 Bu tabloya göre a, b, c ve d değerlerini bulunuz.
Çözüm:
- Klorür İyonu (Cl\(^-\)):
- Proton sayısı 17'dir.
- Yükü -1'dir.
- Yük = Proton Sayısı - Elektron Sayısı formülünden: \( -1 = 17 - \text{a} \Rightarrow \text{a} = 17 - (-1) = 18 \) elektron.
- Bu nedenle \( \text{a} = 18 \) ve \( \text{b} = -1 \) olur.
- Kalsiyum İyonu (Ca\(^{2+}\)):
- Yükü +2'dir.
- Elektron sayısı 18'dir.
- Yük = Proton Sayısı - Elektron Sayısı formülünden: \( +2 = \text{c} - 18 \Rightarrow \text{c} = 18 + 2 = 20 \) proton.
- Bu nedenle \( \text{c} = 20 \) olur.
- Neon (Ne):
- Proton sayısı 10'dur.
- Elektron sayısı 10'dur.
- Proton sayısı elektron sayısına eşit olduğu için nötr bir atomdur.
- Bu nedenle \( \text{d} = \text{Nötr} \) olur.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-atomdan-iyona-gecis/sorular