🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Atom orbitallerinin adlandırılması, atomların periyodik tablodaki yerinin bulunması, molekül adlandırılması Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Atom orbitallerinin adlandırılması, atomların periyodik tablodaki yerinin bulunması, molekül adlandırılması Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
1. Periyodik tablonun 3. periyot, 1A grubunda bulunan sodyum (Na) atomunun temel haldeki elektronlarının yerleştiği orbitallerin enerjilerini büyükten küçüğe doğru sıralayınız. 💡
Çözüm:
- Öncelikle sodyum atomunun atom numarası 11'dir.
- Temel haldeki elektron dizilimi 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ şeklindedir.
- Enerji seviyeleri ve orbitallerin enerjisi şu şekildedir (yaklaşık olarak): 1s < 2s < 2p < 3s.
- Bu durumda sodyum atomunun elektronlarının yerleştiği orbitallerin enerjileri büyükten küçüğe doğru şu şekilde sıralanır: 3s > 2p > 2s > 1s.
Örnek 2:
2. Bir atomun temel haldeki elektron dağılımı 1s² 2s² 2p⁵ şeklindedir. Bu atomun periyodik tablodaki yerini (periyot ve grup) bulunuz. 🤔
Çözüm:
- Elektron dağılımındaki en yüksek baş kuantum sayısı (n) periyodu verir. Bu atom için en yüksek n değeri 2'dir. Dolayısıyla 2. periyot'ta yer alır.
- Grup numarasını bulmak için son orbitaldeki elektron sayısı ve önceki tam dolu orbitallerdeki elektron sayısı kullanılır.
- Son orbital 2p⁵'tir. p orbitallerinde 6 elektron bulunabilir.
- Tam dolu orbitaller: 1s² (2 elektron), 2s² (2 elektron).
- p orbitallerindeki elektron sayısı 5'tir.
- Aynı periyottaki s ve p orbitallerindeki elektronlar toplanarak grup numarası bulunur: 2 (2s'den) + 5 (2p'den) = 7.
- Bu atom 7A grubunda (veya 17. grupta) yer alır.
Örnek 3:
3. Aşağıdaki molekülün adını sistematik (IUPAC) isimlendirme kurallarına göre yazınız: CO₂ 💨
Çözüm:
- CO₂ molekülünde bir karbon (C) atomu ve iki oksijen (O) atomu bulunmaktadır.
- Öncelikle atomların adları yazılır. Karbon'un adı "karbon"dur.
- Oksijen atomları için "di-" öneki kullanılır çünkü iki tane oksijen atomu vardır. Oksijenin adı "dioksit" olur.
- Bu durumda molekülün sistematik adı karbon dioksit'tir.
Örnek 4:
4. Periyodik tablonun 3. periyot, 7A grubunda bulunan bir elementin atom numarası kaçtır? Ve bu elementin temel haldeki elektron dağılımı nasıldır? 🧐
Çözüm:
- 3. periyot ve 7A grubunda bulunan elementin atom numarası, elektronlarının yerleştiği kabuklardaki toplam elektron sayısıdır.
- 1. periyotta en fazla 2 elektron (1s²) bulunur.
- 2. periyotta en fazla 8 elektron (2s² 2p⁶) bulunur.
- 3. periyotta ise 7A grubunda olduğuna göre, 3. enerji seviyesinde 7 elektron bulunur (3s² 3p⁵).
- Toplam elektron sayısı: 2 (1. periyot) + 8 (2. periyot) + 7 (3. periyot) = 17.
- Dolayısıyla bu elementin atom numarası 17'dir.
- Temel haldeki elektron dağılımı ise 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁵ şeklindedir.
Örnek 5:
5. Bir öğrenci, atomların temel haldeki elektronlarının orbitallere yerleşimini gösteren bir diyagram çizmiştir. Diyagramda 1s orbitalinin tam dolu, 2s orbitalinin tam dolu ve 2p orbitallerinin ise üçünün de tek tek birer elektron içerdiği gösterilmiştir. Bu öğrencinin çizdiği diyagram hangi atomu temsil etmektedir ve bu atomun periyodik tablodaki yeri neresidir? ✍️
Çözüm:
- Öğrencinin çizdiği diyagramdaki elektron sayısı şu şekildedir:
- 1s orbitalinde 2 elektron
- 2s orbitalinde 2 elektron
- 2p orbitallerinde toplam 3 elektron (her birinde 1'er tane)
- Toplam elektron sayısı = 2 + 2 + 3 = 7.
- Bu durumda temsil edilen atomun atom numarası 7'dir.
- Atom numarası 7 olan element Azot (N)'tur.
- Azot'un elektron dağılımı 1s² 2s² 2p³ şeklindedir.
- En yüksek baş kuantum sayısı 2 olduğu için 2. periyot'ta yer alır.
- Son orbital p orbitali ve 3 elektron içerdiği için 5A grubunda (veya 15. grupta) yer alır.
Örnek 6:
6. Aşağıdaki molekülün yaygın adını ve sistematik adını yazınız: H₂O 💧
Çözüm:
- H₂O molekülü, iki hidrojen (H) atomu ve bir oksijen (O) atomundan oluşur.
- Bu molekülün en bilinen yaygın adı su'dur.
- Sistematik (IUPAC) isimlendirme kurallarına göre:
- Öncelikle oksijen atomunun adı yazılır: "oksijen".
- İki hidrojen atomu olduğu için "di-" öneki kullanılır: "dihidrojen".
- Bu durumda sistematik adı dihidrojen monoksit olur.
- Ancak günlük hayatta ve kimyada yaygın olarak "su" adı kullanılır.
Örnek 7:
7. Evlerde kullanılan tüplerdeki yanıcı gazın ana bileşeni olan propan gazının kimyasal formülü C₃H₈'dir. Bu molekülün adlandırılmasını açıklayınız. 🔥
Çözüm:
- Propan molekülü, 3 karbon (C) atomu ve 8 hidrojen (H) atomundan oluşur.
- Alkanların genel formülü CnH₂n+2'dir. Bu formüle göre n=3 için C₃H₈ elde edilir.
- Alkanların isimlendirilmesinde karbon sayısını belirten ön ek kullanılır ve sonuna "-an" eki getirilir.
- 3 karbonlu alkanın ön eki "prop-"tur.
- Bu nedenle molekülün adı propan'dır.
- Sistematik olarak da aynı şekilde adlandırılır.
Örnek 8:
8. Bir X elementi 4. periyot, 13. grupta yer almaktadır. Bu elementin temel haldeki elektron dizilimini yazınız ve son orbitalinin türünü belirtiniz. 🚀
Çözüm:
- X elementi 4. periyot'ta yer aldığı için en yüksek baş kuantum sayısı 4'tür.
- 13. grupta yer aldığına göre, bu element bir metaldir ve son orbitali s veya p orbitalidir. 13. grup genellikle ns² (n-1)d¹⁰ np¹ şeklinde bir dağılıma sahiptir veya geçiş metali ise (n-1)d orbitalleri doludur.
- 4. periyot, 13. gruptaki element Galyum (Ga)'dur. Atom numarası 31'dir.
- Elektron dizilimi şu şekildedir:
- 1. periyot: 1s² (2 elektron)
- 2. periyot: 2s² 2p⁶ (8 elektron)
- 3. periyot: 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ (18 elektron)
- 4. periyot: 4s² 4p¹ (3 elektron)
- Toplam elektron sayısı = 2 + 8 + 18 + 3 = 31.
- Bu durumda elementin temel haldeki elektron dizilimi 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p¹ şeklindedir.
- Son orbitalin türü p orbitali'dir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-atom-orbitallerinin-adlandirilmasi-atomlarin-periyodik-tablodaki-yerinin-bulunmasi-molekul-adlandirilmasi/sorular