🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Asit baz Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Kimya: Asit baz Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
🧪 Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız maddelerden biri olan limon suyu, tat olarak ekşidir ve sulu çözeltisinde mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirir. Buna göre, limon suyunun sulu çözeltisi için verilen özelliklerden hangisi doğrudur?
1. Tatları ekşidir.
2. pH değeri 7'den küçüktür.
3. Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
1. Tatları ekşidir.
2. pH değeri 7'den küçüktür.
3. Sulu çözeltileri elektrik akımını iletir.
Çözüm:
- 1. Öncül: Asitlerin genel özelliklerinden biri tatlarının ekşi olmasıdır. Limon suyu da bir asit olduğu için bu ifade doğrudur.
- 2. Öncül: Asit çözeltilerinin 25 derece sıcaklıktaki pH değerleri 0 ile 7 arasındadır (pH < 7). Bu ifade de doğrudur.
- 3. Öncül: Asitlerin sulu çözeltileri iyon içerdiği için elektrik akımını iletir. Bu ifade de doğrudur.
Örnek 2:
🧼 Ev temizliğinde kullanılan sabun ve çamaşır suyu gibi maddeler ele kayganlık hissi verir ve sulu çözeltilerinde kırmızı turnusol kağıdını maviye çevirir. Bu maddeler hangi kimyasal sınıfına girer ve genel özellikleri nelerdir?
Çözüm:
- Madde Sınıfı: Ele kayganlık hissi veren ve kırmızı turnusolü maviye çeviren maddeler baz sınıfındadır.
- Tat Durumu: Bazların tatları acıdır (Ancak tatlarına bakmak tehlikelidir).
- pH Değeri: Bazların sulu çözeltilerinde pH değeri 7'den büyüktür (7 < pH < 14).
Örnek 3:
📝 Aşağıdaki maddelerden hangileri asit özelliği gösterir?
I. \( CH_3COOH \) (Sirke asidi)
II. \( NaOH \) (Sudkostik)
III. \( HCl \) (Tuz ruhu)
I. \( CH_3COOH \) (Sirke asidi)
II. \( NaOH \) (Sudkostik)
III. \( HCl \) (Tuz ruhu)
Çözüm:
- I. Öncül: \( CH_3COOH \) formülüyle gösterilen asetik asit (sirke asidi) yapısında hidrojen bulunduran ve sulu çözeltisine \( H^+ \) ionu veren bir asittir.
- II. Öncül: \( NaOH \) formülüyle gösterilen sodyum hidroksit yapısında \( OH^- \) bulunduran bir bazdır.
- III. Öncül: \( HCl \) formülüyle gösterilen hidrojen klorür (tuz ruhu) kuvvetli bir asittir.
Örnek 4:
⚖️ Saf suyun içerisine bir miktar \( KOH \) katısı atılıp tamamen çözünmesi sağlanıyor. Oluşan bu sulu çözelti ile ilgili;
1. pH değeri 7'den büyüktür.
2. Kırmızı turnusol kağıdının rengini maviye çevirir.
3. Elektrik akımını iletmez.
yargılarından hangileri doğrudur?
1. pH değeri 7'den büyüktür.
2. Kırmızı turnusol kağıdının rengini maviye çevirir.
3. Elektrik akımını iletmez.
yargılarından hangileri doğrudur?
Çözüm:
- \( KOH \) (Potasyum hidroksit) suya \( OH^- \) iyonu veren kuvvetli bir bazdır.
- 1. Öncül: Baz çözeltilerinin pH değeri 7'den büyüktür. (Doğru)
- 2. Öncül: Bazlar kırmızı turnusol kağıdını maviye boyar. (Doğru)
- 3. Öncül: Bazların sulu çözeltileri iyon içerdiği için elektrik akımını iletir. (Yanlış)
Örnek 5:
🌡️ Bir laboratuvarda X, Y ve Z sıvılarına ait aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
- X sıvısı, çinko metal çubukla reaksiyona girerek \( H_2 \) gazı açığa çıkarıyor.
- Y sıvısı, cam kapları aşındırabilen ve ele kayganlık hissi veren bir maddedir.
- Z sıvısı, fenolftalein damlatıldığında pembe renk alıyor.
Buna göre X, Y ve Z sıvıları aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- X sıvısı, çinko metal çubukla reaksiyona girerek \( H_2 \) gazı açığa çıkarıyor.
- Y sıvısı, cam kapları aşındırabilen ve ele kayganlık hissi veren bir maddedir.
- Z sıvısı, fenolftalein damlatıldığında pembe renk alıyor.
Buna göre X, Y ve Z sıvıları aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Çözüm:
- X sıvısı: Aktif metallerle (çinko gibi) reaksiyona girerek hidrojen gazı çıkaran maddeler asittir (Örn: \( HCl \)).
- Y sıvısı: Camı (silikat yapıyı) aşındıran ve ele kayganlık veren maddeler bazdır (Örn: \( HF \) asit camı aşındırır ancak bazlar da cam saklama kaplarında saklanmaz, burada baz olan özellik bazlara veya HF asidine aittir; ancak MEB müfredatında camı aşındıran baz olarak \( NaOH \) veya genel baz bilgisi verilir).
- Z sıvısı: Fenolftalein indikatörüne pembe renk veren çözeltiler baziktir.
Örnek 6:
🔬 Laboratuvarda üzerinde etiketleri olmayan üç farklı beherlikte renksiz sulu çözeltiler bulunmaktadır. Öğretmen öğrencisinden bu çözeltilerin asit mi yoksa baz mı olduğunu anlamasını istiyor. Öğrenci sadece mavi turnusol kağıdı kullanarak şu gözlemleri yapıyor:
- 1. kapta mavi turnusol kağıdının rengi değişmiyor.
- 2. kapta mavi turnusol kağıdı kırmızıya dönüyor.
- 3. kapta mavi turnusol kağıdının rengi yine değişmiyor.
Buna göre öğrencimiz 1. ve 3. kaplardaki çözeltilerin kesinlikle baz olduğunu söyleyebilir mi? Neden?
- 1. kapta mavi turnusol kağıdının rengi değişmiyor.
- 2. kapta mavi turnusol kağıdı kırmızıya dönüyor.
- 3. kapta mavi turnusol kağıdının rengi yine değişmiyor.
Buna göre öğrencimiz 1. ve 3. kaplardaki çözeltilerin kesinlikle baz olduğunu söyleyebilir mi? Neden?
Çözüm:
- Analiz: Mavi turnusol kağıdı asitlerde kırmızıya dönüşür, bazlarda ve saf su gibi nötr maddelerde ise renk değiştirmez.
- 2. Kap: Mavi turnusolü kırmızıya çevirdiği için kesinlikle asittir.
- 1. ve 3. Kaplar: Mavi turnusol rengini değiştirmediği için bu kaplardaki sıvılar baz olabileceği gibi, su gibi nötr bir madde de olabilir.
Örnek 7:
🍋 Mutfakta yemek yaparken veya temizlik yaparken asit ve bazlarla sıkça etkileşime gireriz. Örneğin kesilen limonun mermer tezgahın üzerinde leke bırakması veya zamanla tezgahı matlaştırması günlük hayatta sıkça görülür. Bu durumun kimyasal sebebi nedir?
Çözüm:
- Sebep: Limon suyu yapı olarak sitrik asit içerir ve asidik özellik gösterir.
- Mermer Yapısı: Mermer, kalsiyum karbonat içeren bazik karakterli veya karbonatlı bir yapıya sahiptir.
- Etkileşim: Asitler mermer gibi maddelerle kimyasal reaksiyona girerek aşınmaya ve matlaşmaya neden olur.
Örnek 8:
🐝 Arı sokması durumunda arı iğnesi ile cilde asidik bir zehir bırakır. Bu durumda halk arasında arı sokulan yere kolonya veya sabunlu su sürmek tavsiye edilir. Sabunlu suyun bu durumda arı sokmasına iyi gelmesinin sebebi nedir?
Çözüm:
- Arı Zehiri: Arının cilde bıraktığı zehir asidik karakterlidir ve ciltte acıya, kızarıklığa sebep olur.
- Sabunlu Su: Sabunlu su ise bazik karakterli bir maddedir.
- Nötrleşme: Asidik olan arı zehrine bazik özellik gösteren sabunlu su sürülerek etkisinin azaltılması sağlanır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-kimya-asit-baz/sorular