✅ 9. Sınıf Kimya: Adezyon ve kohezyon kuvvetleri Test Çöz

Bir sıvının kendi molekülleri arasındaki çekim kuvvetine kohezyon, sıvının temas ettiği başka bir maddenin molekülleri ile arasındaki çekim kuvvetine ise adezyon denir.

Buna göre, yağmur damlalarının pencere camına yapışıp asılı kalması hangi kuvvetin kohezyon kuvvetinden daha baskın olmasının bir sonucudur?

Bir cam tüpe konulan X sıvısının yüzeyinin çukur (içbükey), Y sıvısının yüzeyinin ise tümsek (dışbükey) olduğu gözleniyor.

Buna göre, bu sıvılar ve cam tüp arasındaki etkileşimlerle ilgili;

I. X sıvısı ile cam arasındaki adezyon kuvveti, X sıvısının kendi molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinden büyüktür.
II. Y sıvısının kohezyon kuvveti, Y sıvısı ile cam arasındaki adezyon kuvvetinden büyüktür.
III. X sıvısı cam yüzeyi ıslatırken, Y sıvısı ıslatmaz.

yargılarından hangileri doğrudur?

Sıvıların yüzeyinde esnek bir zar varmış gibi davranmasına neden olan ve sıvı yüzey alanını minimuma indirmeye çalışan etkiye yüzey gerilimi denir.

Buna göre, sıvıların yüzey gerilimi oluşturmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kılcal bir boruda sıvıların adezyon ve kohezyon kuvvetleri etkisiyle yükselmesi veya alçalması olayı kılcallık olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıda verilen günlük hayattaki olaylardan hangisi kılcallık etkisi ile açıklanamaz?

Sıcaklığın sıvıların yüzey gerilimi ve kohezyon kuvveti üzerindeki etkisiyle ilgili;

I. Sıcaklık arttıkça sıvı moleküllerinin kinetik enerjisi artar ve kohezyon kuvveti zayıflar.
II. Sıcaklığın artması sıvıların yüzey gerilimini azaltır.
III. Sıcak suyun kirleri temizleme performansının soğuk suya göre daha yüksek olması, sıcak suyun yüzey geriliminin daha düşük olması ile ilgilidir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aynı koşullarda bulunan saf su ($\text{H}_2\text{O}$) ve etil alkol ($\text{C}_2\text{H}_5\text{OH}$) sıvılarının moleküller arası çekim kuvvetleri incelendiğinde, su molekülleri arasındaki hidrojen bağlarının etil alkol molekülleri arasındaki hidrojen bağlarından daha etkin olduğu görülür.

Buna göre, aynı sıcaklıktaki su ve etil alkol sıvıları için;

I. Suyun kohezyon kuvveti etil alkolünkinden büyüktür.
II. Suyun yüzey gerilimi etil alkolünkinden büyüktür.
III. Aynı kılcal boruda suyun yükselme miktarı etil alkolünkinden azdır.

yargılarından hangileri doğrudur? (Cam ile su arasındaki adezyon kuvveti, cam ile etil alkol arasındaki adezyon kuvvetinden büyüktür.)

Özdeş iki cam tüpten birincisine konulan X sıvısının menisküsü (sıvı yüzeyinin şekli) çukur, ikincisine konulan Y sıvısının menisküsü ise tümsektir.

Buna göre bu sıvılarla ilgili;

I. X sıvısı ile cam tüp arasındaki adezyon kuvveti, X sıvısının kendi molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinden büyüktür.
II. Y sıvısının kohezyon kuvveti, X sıvısının kohezyon kuvvetinden kesinlikle büyüktür.
III. X sıvısı cam yüzeyi ıslatırken, Y sıvısı ıslatmaz.

yargılarından hangileri doğrudur?

Saf suya sabit sıcaklıkta yapılan bazı işlemler ve bu işlemlerin suyun yüzey gerilimine etkileri aşağıda verilmiştir:

I. Yemek tuzu ($\text{NaCl}$) çözmek $\rightarrow$ Yüzey gerilimini artırır.
II. Deterjan eklemek $\rightarrow$ Yüzey gerilimini azaltır.
III. Etil alkol eklemek $\rightarrow$ Yüzey gerilimini azaltır.

Buna göre, yapılan bu işlemlerden hangilerinde su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetinin zayıfladığı söylenebilir?

Bir X sıvısına daldırılan farklı çaplardaki cam kılcal borularda sıvının yükselme miktarları inceleniyor.

Buna göre;

I. Borunun kesit alanı küçüldükçe sıvının kılcal borudaki yükselme miktarı artar.
II. Sıvının boruda yükselmesi, cam ile sıvı arasındaki adezyon kuvvetinin sıvının kendi kohezyon kuvvetinden büyük olmasının bir sonucudur.
III. Aynı borularda sıvının sıcaklığı artırılırsa sıvının yükselme miktarı artar.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir cam yüzey üzerine bırakılan X, Y ve Z sıvılarının damla şekilleri incelendiğinde; X sıvısının neredeyse tam bir küre oluşturduğu, Y sıvısının hafifçe yayıldığı, Z sıvısının ise yüzeye tamamen yayılarak ince bir film tabakası oluşturduğu gözleniyor.

Buna göre, bu sıvıların kendi molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetlerinin karşılaştırılması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Teflon tavaların su tutmaması ve ıslanmaması, günlük hayatta adezyon ve kohezyon kuvvetlerinin kontrol edilmesiyle sağlanan kolaylıklardan biridir.

Buna göre teflon tava yüzeyi ve su arasındaki etkileşimle ilgili;

I. Su ile teflon yüzey arasındaki adezyon kuvveti, suyun kendi kohezyon kuvvetinden çok küçüktür.
II. Su molekülleri teflon yüzeyde küresel damlacıklar oluşturma eğilimindedir.
III. Teflon yüzeyin yapısı kimyasal olarak değiştirilerek su ile arasındaki adezyon kuvveti artırılırsa yüzey daha kolay ıslanır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Kimya laboratuvarında cam kaplar kullanılırken sıvıların cam yüzeyle olan etkileşimleri oldukça önemlidir. Camın yapısında bulunan polar silanol ($\text{Si-OH}$) grupları, polar sıvılarla güçlü etkileşimler kurabilir.

Buna göre;

I. Polar bir sıvı olan suyun cam tüpte çukur menisküs oluşturması, su molekülleri ile camdaki silanol grupları arasındaki hidrojen bağları ve dipol-dipol etkileşimlerinin (adezyon), suyun kendi içindeki kohezyon kuvvetinden daha etkin olmasındandır.
II. Apolar bir sıvı olan hekzan ($\text{C}_6\text{H}_{14}$) cam tüpe konulduğunda, cam ile hekzan arasındaki adezyon kuvveti suya göre daha zayıf olur.
III. Cıva ($\text{Hg}$) atomları arasındaki metalik bağlardan kaynaklanan kohezyon kuvveti çok güçlü olduğundan, cıva cam tüpte tümsek menisküs oluşturur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aynı sıcaklıkta ve özdeş cam kılcal borularda yapılan bir deneyde, X ve Y sıvılarının borulardaki denge durumları aşağıdaki gibi gözlenmiştir:

- X sıvısı kılcal boruda yükselmiş ve çukur menisküs oluşturmuştur.
- Y sıvısı kılcal boruda alçalmış ve tümsek menisküs oluşturmuştur.

Buna göre, bu sıvılarla ilgili yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi yanlıştır?

Bir araştırmacı, özdeş üç temiz cam levha üzerine aynı sıcaklıkta eşit hacimde saf su damlatıyor. Daha sonra levhalara aşağıdaki işlemleri uyguluyor:

- 1. Levha: Sıcaklığı $25 ^\circ\text{C}$'den $60 ^\circ\text{C}$'ye çıkarıyor.
- 2. Levha: Su damlasının üzerine bir damla sıvı sabun ekliyor.
- 3. Levha: Su damlasının üzerine bir miktar yemek tuzu ($\text{NaCl}$) kristali ekleyip çözünmesini sağlıyor.

İşlemler sonucunda su damlalarının cam yüzeyle yaptıkları temas açılarındaki değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

(Temas açısı: Damlanın kenarı ile katı yüzey arasındaki açıdır. Adezyon arttıkça veya kohezyon azaldıkça sıvı yüzeye yayılır ve temas açısı küçülür.)