💡 9. Sınıf Kimya: 2. dönem 2. yazılı der notu Çözümlü Örnekler

Bu tür sorularda, tepkimeye giren maddelerin toplam mol sayısı ile tepkime sonucunda oluşan maddelerin toplam mol sayısını karşılaştırırız.

• Girenlerin Toplam Mol Sayısı: 3 mol
• Ürünlerin Toplam Mol Sayısı: 5 mol
• Madde Miktarı Değişimi: Ürünlerin mol sayısı - Girenlerin mol sayısı
• Hesaplama: \( 5 \text{ mol} - 3 \text{ mol} = 2 \text{ mol} \)

Sonuç olarak, tepkime sonucunda 2 mol madde artmıştır. ✅

Kütlenin Korunumu Kanunu, tepkimeye giren maddelerin toplam kütlesinin, tepkime sonucunda oluşan maddelerin toplam kütlesine eşit olduğunu belirtir.

• Girenlerin Toplam Kütlesi: \( 10 \text{ g X} + 20 \text{ g Y} = 30 \text{ g} \)
• Ürünlerin Toplam Kütlesi: \( 25 \text{ g Z} \)
• Kütle Farkı: Girenlerin Toplam Kütlesi - Ürünlerin Toplam Kütlesi
• Hesaplama: \( 30 \text{ g} - 25 \text{ g} = 5 \text{ g} \)

Tepkimede oluşan ürün miktarı (25 g), girenlerin toplam kütlesinden (30 g) daha azdır. Bu durum, tepkimeye giren maddelerden birinin tamamının tükenmediğini ve bir miktarının arttığını gösterir. Ancak Kütlenin Korunumu Kanunu'na göre, tepkimeye giren maddelerin toplam kütlesi ile oluşan ürünlerin toplam kütlesi birbirine eşit olmalıdır. Eğer 25 g Z oluştuysa, bu demektir ki tepkimeye giren maddelerden biri artmıştır ve tepkime tamamlanmamıştır. Eğer tepkime tamamlansaydı 30 g ürün oluşması gerekirdi. Bu soruda bir hata var gibi duruyor. Kütlenin Korunumu Kanunu'na göre, eğer 10 g X ve 20 g Y tepkimeye girerse, toplam 30 g ürün oluşmalıdır. Eğer 25 g Z oluştuysa, bu durumda 5 g madde artmış demektir. Ancak bu artan madde, tepkimeye giren maddelerden birinin tamamının harcanmadığı anlamına gelir. 💡 Düzeltme: Kütlenin Korunumu Kanunu gereği, girenlerin toplam kütlesi ürünlerin toplam kütlesine eşittir. Eğer 10 g X ve 20 g Y tepkimeye girerse, oluşan ürün miktarı 30 g olmalıdır. Eğer 25 g Z oluştuysa, bu durumda 5 g madde artmıştır. Bu artan madde, tepkimeye giren maddelerden birinin tamamının tükenmediği anlamına gelir. Eğer soru "en fazla ne kadar Z oluşabilir" şeklinde olsaydı, cevap 30 g olurdu. Mevcut soruya göre, 25 g Z oluştuysa, tepkimeye giren maddelerden biri 5 g artmıştır. Hangi maddenin arttığını belirlemek için tepkime denklemini bilmemiz gerekir. 📌

Öncelikle tepkime denklemini yazalım ve mol kütlelerini hesaplayalım.

• Tepkime Denklemi: \( 2\text{H}_2 + \text{O}_2 \rightarrow 2\text{H}_2\text{O} \)
• Mol Kütleleri:
• \( \text{H}_2 \): \( 2 \times 1 \text{ g/mol} = 2 \text{ g/mol} \)
• \( \text{O}_2 \): \( 2 \times 16 \text{ g/mol} = 32 \text{ g/mol} \)
• \( \text{H}_2\text{O} \): \( (2 \times 1 \text{ g/mol}) + 16 \text{ g/mol} = 18 \text{ g/mol} \)
• Başlangıç Maddelerinin Mol Sayıları:
• \( \text{H}_2 \): \( \frac{2 \text{ g}}{2 \text{ g/mol}} = 1 \text{ mol} \)
• \( \text{O}_2 \): \( \frac{16 \text{ g}}{32 \text{ g/mol}} = 0.5 \text{ mol} \)
• Sınırlayıcı Bileşeni Bulma: Tepkime denklemine göre \( 2 \) mol \( \text{H}_2 \) için \( 1 \) mol \( \text{O}_2 \) gereklidir.
• \( 1 \) mol \( \text{H}_2 \) için \( \frac{1}{2} = 0.5 \) mol \( \text{O}_2 \) gerekir. Elimizde tam olarak \( 0.5 \) mol \( \text{O}_2 \) var.
• \( 0.5 \) mol \( \text{O}_2 \) için \( 2 \times 0.5 = 1 \) mol \( \text{H}_2 \) gerekir. Elimizde tam olarak \( 1 \) mol \( \text{H}_2 \) var.
Bu durumda, her iki madde de tam verimle tepkimeye girer. 🥳
• Oluşan Su Miktarı:
• \( 1 \) mol \( \text{H}_2 \) tepkimeye girdiğinde \( 1 \) mol \( \text{H}_2\text{O} \) oluşur.
• \( 0.5 \) mol \( \text{O}_2 \) tepkimeye girdiğinde \( 2 \times 0.5 = 1 \) mol \( \text{H}_2\text{O} \) oluşur.
• Oluşan Suyun Kütlesi: \( 1 \text{ mol} \times 18 \text{ g/mol} = 18 \text{ g} \)

Sonuç olarak, \( 18 \) gram su oluşur. ✨

Bu bir orantı problemidir ve Kütlenin Korunumu Kanunu'nun günlük hayattaki bir uygulamasıdır.

• Verilen Oran: \( 1000 \) gram un için \( 600 \) gram su.
• Kullanılan Un Miktarı: \( 500 \) gram.
• Orantı Kurulumu:
• \( \frac{1000 \text{ g un}}{600 \text{ g su}} = \frac{500 \text{ g un}}{x \text{ g su}} \)
• Çözüm:
• \( 1000 \times x = 500 \times 600 \)
• \( 1000x = 300000 \)
• \( x = \frac{300000}{1000} \)
• \( x = 300 \)

Fırıncı \( 500 \) gram un için \( 300 \) gram su kullanmalıdır. Bu tarifte kullanılan su miktarı doğru. 👍

Kütlenin Korunumu Kanunu'na göre, tepkimeye giren maddelerin toplam kütlesi, tepkime sonucunda oluşan maddelerin toplam kütlesine eşit olmalıdır.

• Giren Madde: \( 25 \) gram \( \text{CaCO}_3 \)
• Ürün Maddeler: \( 11 \) gram \( \text{CO}_2 \) + \( 14 \) gram \( \text{CaO} \)
• Ürünlerin Toplam Kütlesi: \( 11 \text{ g} + 14 \text{ g} = 25 \text{ g} \)

Girenlerin toplam kütlesi (\( 25 \) g) ile ürünlerin toplam kütlesi (\( 25 \) g) birbirine eşittir. ✅ Bu tepkime Kütlenin Korunumu Kanunu'na uymaktadır. 💯

Öncelikle tepkime denklemini ve mol kütlelerini yazalım.

• Tepkime Denklemi: \( 4\text{Fe} + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3 \)
• Mol Kütleleri:
• \( \text{Fe} \): \( 56 \text{ g/mol} \)
• \( \text{O}_2 \): \( 2 \times 16 \text{ g/mol} = 32 \text{ g/mol} \)
• \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \): \( (2 \times 56 \text{ g/mol}) + (3 \times 16 \text{ g/mol}) = 112 \text{ g/mol} + 48 \text{ g/mol} = 160 \text{ g/mol} \)
• Başlangıç Maddelerinin Mol Sayıları:
• \( \text{Fe} \): \( \frac{40 \text{ g}}{56 \text{ g/mol}} \approx 0.714 \text{ mol} \)
• \( \text{O}_2 \): \( \frac{16 \text{ g}}{32 \text{ g/mol}} = 0.5 \text{ mol} \)
• Sınırlayıcı Bileşeni Bulma:
• Tepkime denklemine göre \( 4 \) mol \( \text{Fe} \) için \( 3 \) mol \( \text{O}_2 \) gereklidir.
• \( 0.714 \) mol \( \text{Fe} \) için \( \frac{3}{4} \times 0.714 \approx 0.535 \) mol \( \text{O}_2 \) gerekir. Elimizde \( 0.5 \) mol \( \text{O}_2 \) var, bu da \( \text{O}_2 \) 'nin sınırlayıcı bileşen olduğunu gösterir. 💡
• Oluşan \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) Miktarı (Hesaplanan):
• \( 0.5 \) mol \( \text{O}_2 \) tepkimeye girdiğinde, \( \frac{2}{3} \times 0.5 = \frac{1}{3} \approx 0.333 \) mol \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) oluşur.
• Oluşan \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) kütlesi: \( \frac{1}{3} \text{ mol} \times 160 \text{ g/mol} \approx 53.33 \text{ g} \)
• Artan Madde Miktarını Bulma:
• Tepkimeye giren \( \text{O}_2 \) miktarı: \( 0.5 \) mol.
• Bu \( 0.5 \) mol \( \text{O}_2 \) ile tepkimeye giren \( \text{Fe} \) miktarı: \( \frac{4}{3} \times 0.5 = \frac{2}{3} \approx 0.667 \) mol.
• \( \text{Fe} \) 'nin tepkimeye giren kütlesi: \( \frac{2}{3} \text{ mol} \times 56 \text{ g/mol} \approx 37.33 \text{ g} \)
• Artan \( \text{Fe} \) miktarı: \( 40 \text{ g} - 37.33 \text{ g} \approx 2.67 \text{ g} \)

Tepkime sonucunda \( 53.33 \) gram \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) oluşması beklenirken, soruda \( 56 \) gram oluştuğu belirtilmiş. Bu bir tutarsızlık gösteriyor. Eğer \( 56 \) gram \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) oluştuysa, bu Kütlenin Korunumu Kanunu'na göre \( 40 + 16 = 56 \) gram madde tepkimeye girmiş demektir. Ancak \( \text{O}_2 \) sınırlayıcı bileşen olduğu için \( 53.33 \) gram \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) oluşması beklenir. Sorunun verilerinde bir hata olabilir. 🧐 Varsayım: Eğer \( 56 \) gram \( \text{Fe}_2\text{O}_3 \) oluştuğu doğruysa ve Kütlenin Korunumu Kanunu geçerliyse, o zaman başlangıç maddelerinin kütleleri toplamı \( 56 \) gram olmalıdır. \( 40 \) g \( \text{Fe} \) ve \( 16 \) g \( \text{O}_2 \) kullanıldığında toplam \( 56 \) g madde olur. Bu durumda artan madde olmaz ve tepkime tam verimle gerçekleşmiş olur. Ancak bu, hesaplanan sınırlayıcı bileşen durumuna uymuyor. 🤷‍♀️

Kütlenin Korunumu Kanunu, kapalı bir sistemde gerçekleşen kimyasal tepkimelerde toplam kütlenin sabit kaldığını ifade eder. Yani, tepkimeye giren maddelerin toplam kütlesi, tepkime sonucunda oluşan ürünlerin toplam kütlesine eşittir.

• Giren Maddelerin Toplam Kütlesi:
• Magnezyum (\( \text{Mg} \)): \( 20 \) gram
• Oksijen (\( \text{O}_2 \)): \( 16 \) gram
• Toplam Giren Kütlesi: \( 20 \text{ g} + 16 \text{ g} = 36 \text{ g} \)
• Ürün Maddenin Kütlesi:
• Magnezyum Oksit (\( \text{MgO} \)): \( 36 \) gram

Giren maddelerin toplam kütlesi (\( 36 \) gram) ile oluşan ürünün kütlesi (\( 36 \) gram) birbirine eşittir. ✅
Bu durum, tepkimenin kapalı bir kapta gerçekleştiği ve Kütlenin Korunumu Kanunu'na uyduğu anlamına gelir. Öğretmenin gösterdiği deney, bu kanunu başarılı bir şekilde desteklemektedir. 👏

Bu bir orantı problemidir ve günlük hayatta kimyasal maddelerin kullanım oranlarını anlamamıza yardımcı olur.

• Tavsiye Edilen Oran: \( 1 \) litre suya \( 5 \) mililitre deterjan.
• Kullanılan Su Miktarı: \( 10 \) litre.
• Gereken Deterjan Miktarı:
• \( \frac{1 \text{ L su}}{5 \text{ mL deterjan}} = \frac{10 \text{ L su}}{x \text{ mL deterjan}} \)
• Çözüm:
• \( 1 \times x = 10 \times 5 \)
• \( x = 50 \)

Ev hanımı, \( 10 \) litre su için \( 50 \) mililitre deterjan kullanarak tavsiye edilen miktarda deterjan kullanmıştır. ✅ Doğru miktarda deterjan kullanımı, hem temizlik etkinliğini artırır hem de gereksiz kimyasal kullanımını önler. 👍

Kütlenin Korunumu Kanunu, kimyasal tepkimelerde atomların yok olmadığını ve yeniden düzenlendiğini, bu nedenle toplam kütlenin değişmediğini belirtir.

• Giren Maddelerin Toplam Kütlesi:
• Sodyum (\( \text{Na} \)): \( 15 \) gram
• Oksijen (\( \text{O}_2 \)): \( 16 \) gram
• Toplam Giren Kütlesi: \( 15 \text{ g} + 16 \text{ g} = 31 \text{ g} \)
• Ürün Maddenin Kütlesi:
• Sodyum Oksit (\( \text{Na}_2\text{O} \)): \( 31 \) gram

Giren maddelerin toplam kütlesi (\( 31 \) gram) ile oluşan ürünün kütlesi (\( 31 \) gram) birbirine eşittir. ✅
Bu durum, tepkimenin Kütlenin Korunumu Kanunu'na uyduğunu gösterir. Atomlar yok olmamış, sadece yeniden birleşerek yeni bir madde oluşturmuştur. ⚛️