🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Fizik
💡 9. Sınıf Fizik: Temel büyüklükler Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Fizik: Temel büyüklükler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Fizikte büyüklükler, kendisinden başka bir büyüklüğün ölçülmesine gerek duyulmadan ifade edilen temel büyüklükler ve bunlardan türetilen büyüklükler olarak ikiye ayrılır.
9. sınıf müfredatında bu büyüklükleri ezberlemek için kullanılan "KISAMAL" kodlamasındaki her bir harfin hangi temel büyüklüğü temsil ettiğini yazınız. 💡
9. sınıf müfredatında bu büyüklükleri ezberlemek için kullanılan "KISAMAL" kodlamasındaki her bir harfin hangi temel büyüklüğü temsil ettiğini yazınız. 💡
Çözüm:
Temel büyüklükleri hatırlamak için kullanılan bu akrostişin açılımı şu şekildedir:
- K: Kütle
- I: Işık Şiddeti
- S: Sıcaklık
- A: Akım Şiddeti
- M: Madde Miktarı
- A: Uzunluk (Mesafe/Aralık anlamında)
- L: Zaman (Latince 'Longitudo' veya süre anlamında kodlanmıştır)
Örnek 2:
Aşağıda verilen temel büyüklüklerin SI (Uluslararası Birim Sistemi) birimlerini ve bu büyüklükleri ölçmek için kullanılan araçları eşleştiriniz:
1. Kütle
2. Sıcaklık
3. Akım Şiddeti
4. Uzunluk 📏
1. Kütle
2. Sıcaklık
3. Akım Şiddeti
4. Uzunluk 📏
Çözüm:
Temel büyüklüklerin standart birimleri ve ölçüm aletleri aşağıda listelenmiştir:
- Kütle: Birimi Kilogram (kg)'dır. Eşit kollu terazi ile ölçülür.
- Sıcaklık: Birimi Kelvin (K)'dir. Termometre ile ölçülür.
- Akım Şiddeti: Birimi Amper (A)'dir. Ampermetre ile ölçülür.
- Uzunluk: Birimi Metre (m)'dir. Şerit metre, kumpas veya cetvel ile ölçülür.
Örnek 3:
Bir öğrenci sabah kahvaltısı için markete gidiyor ve şu işlemleri yapıyor:
- \( 2 \) kg domates alıyor.
- Marketin eve olan \( 500 \) metre mesafesini \( 10 \) dakikada yürüyor.
Bu metinde geçen temel büyüklükleri ve ölçülen değerlerini belirleyiniz. 🍎
- \( 2 \) kg domates alıyor.
- Marketin eve olan \( 500 \) metre mesafesini \( 10 \) dakikada yürüyor.
Bu metinde geçen temel büyüklükleri ve ölçülen değerlerini belirleyiniz. 🍎
Çözüm:
Metindeki temel büyüklükler ve değerleri şunlardır:
- Kütle: Domatesin miktarı olan \( 2 \) kg bir temel büyüklüktür.
- Uzunluk: Market ile ev arasındaki \( 500 \) metre mesafe bir temel büyüklüktür.
- Zaman: Yürüme süresi olan \( 10 \) dakika bir temel büyüklüktür.
Örnek 4:
Laboratuvar ortamında bir deney yapan Selin, bir kaptaki sıvının madde miktarını ve ışık şiddetini ölçmek istiyor. Selin'in elde edeceği sonuçların birimleri aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
A) gram - lümen
B) mol - candela
C) kilogram - lüks
D) mol - watt 🧪
A) gram - lümen
B) mol - candela
C) kilogram - lüks
D) mol - watt 🧪
Çözüm:
Selin'in ölçtüğü büyüklüklerin SI sistemindeki karşılıklarını inceleyelim:
- Madde Miktarı: Kimya ve fizik biliminde temel büyüklük olan madde miktarının birimi mol'dür.
- Işık Şiddeti: Bir ışık kaynağının belirli bir yöndeki parlaklığını ifade eden bu temel büyüklüğün birimi candela (cd)'dır.
Örnek 5:
Aşağıdaki büyüklüklerden hangileri temel büyüklük değildir?
I. Zaman
II. Kuvvet
III. Hız
IV. Akım Şiddeti ⚡
I. Zaman
II. Kuvvet
III. Hız
IV. Akım Şiddeti ⚡
Çözüm:
Büyüklükleri sınıflarına göre ayıralım:
- I. Zaman: Temel büyüklüktür (SI birimi saniye).
- II. Kuvvet: Türetilmiş büyüklüktür. \( F = a \times m \) formülü ile kütle ve ivmeden türetilir.
- III. Hız: Türetilmiş büyüklüktür. Uzunluğun zamana bölünmesiyle (\( v = \frac{x}{t} \)) elde edilir.
- IV. Akım Şiddeti: Temel büyüklüktür (SI birimi Amper).
Örnek 6:
Sıcaklık ölçümü yapan bir bilim insanı, ölçüm sonucunu \( T = 25 \) Celsius olarak not etmiştir.
1. Bu ölçüm temel bir büyüklüğe mi aittir?
2. Bu ifade SI birim sistemine uygun mudur? Uygun değilse doğrusu ne olmalıdır? 🌡️
1. Bu ölçüm temel bir büyüklüğe mi aittir?
2. Bu ifade SI birim sistemine uygun mudur? Uygun değilse doğrusu ne olmalıdır? 🌡️
Çözüm:
Soruları adım adım cevaplayalım:
- 1. Cevap: Evet, sıcaklık "KISAMAL" grubunda yer alan temel bir büyüklüktür.
- 2. Cevap: Hayır, SI birim sistemine uygun değildir. SI sisteminde sıcaklık birimi Kelvin (K)'dir.
- Dönüşüm: Celsius değerine \( 273 \) eklenerek Kelvin bulunur.
\( T = 25 + 273 = 298 \) K olarak ifade edilmelidir.
Örnek 7:
Bir terzi, bir kumaşın boyunu ölçmek için mezura kullanıyor ve sonucu \( 150 \) cm olarak buluyor. Terzinin ölçtüğü bu büyüklüğün adı nedir ve SI birim sistemindeki değeri kaçtır? 📏
Çözüm:
Terzinin yaptığı işlemi fiziksel olarak tanımlayalım:
- Büyüklüğün Adı: Terzi, iki nokta arasındaki mesafeyi ölçtüğü için bu büyüklük uzunluk'tur.
- SI Birimi: Uzunluğun SI birim sistemindeki karşılığı metre (m)'dir.
- Dönüşüm: \( 100 \) cm = \( 1 \) metre olduğuna göre;
\( 150 \div 100 = 1.5 \) m olur.
Örnek 8:
Bir öğrenci grubu, fizik laboratuvarında temel büyüklükleri ölçmek için bir tablo hazırlıyor. Tabloda zaman için kronometre, kütle için dinamometre ve akım şiddeti için ampermetre kullanacaklarını yazıyorlar.
Hangi büyüklüğün ölçüm aracı yanlış yazılmıştır? Doğrusu ne olmalıdır? ⏱️
Hangi büyüklüğün ölçüm aracı yanlış yazılmıştır? Doğrusu ne olmalıdır? ⏱️
Çözüm:
Öğrencilerin hazırladığı tabloyu kontrol edelim:
- Zaman: Kronometre ile ölçülür. (Doğru ✅)
- Akım Şiddeti: Ampermetre ile ölçülür. (Doğru ✅)
- Kütle: Dinamometre ile ölçülür. (Yanlış ❌)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-fizik-temel-buyuklukler/sorular