🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Fizik
💡 9. Sınıf Fizik: Kuvvet Ve Hareket, Hareket Türleri Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Fizik: Kuvvet Ve Hareket, Hareket Türleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir karınca, düz bir çizgi üzerinde önce 5 m doğuya, sonra 3 m batıya doğru hareket ediyor. Karıncanın alınan yolu ve yer değiştirmesinin büyüklüğünü bulunuz. 🐜
Çözüm:
- 👉 Alınan Yol: Bir cismin hareketi boyunca katettiği toplam mesafedir. Yönü önemli değildir, sadece katedilen mesafelerin toplamıdır.
- ✅ Karıncanın aldığı yol: \(5 \text{ m} + 3 \text{ m} = 8 \text{ m}\)
- 👉 Yer Değiştirme: Bir cismin başlangıç konumu ile son konumu arasındaki en kısa mesafedir ve vektörel bir büyüklüktür (yani yönü vardır).
- 💡 Doğu yönünü pozitif (+) olarak kabul edersek, batı yönü negatif (-) olacaktır.
- ✅ Yer değiştirme: \(5 \text{ m} + (-3 \text{ m}) = 2 \text{ m}\). Büyüklüğü 2 m'dir ve yönü doğudur.
Örnek 2:
Bir araç A noktasından B noktasına 120 km yol alarak 2 saatte gitmiş, B noktasından C noktasına ise 80 km yol alarak 1 saatte varmıştır. Aracın tüm yolculuk boyunca ortalama süratini ve ortalama hızının büyüklüğünü (A ile C arası düz bir çizgi üzerinde 100 km ise) bulunuz. 🚗💨
Çözüm:
- 📌 Ortalama Sürat Hesaplaması:
- Toplam alınan yol = A'dan B'ye yol + B'den C'ye yol
- Toplam alınan yol = \(120 \text{ km} + 80 \text{ km} = 200 \text{ km}\)
- Toplam geçen süre = A'dan B'ye süre + B'den C'ye süre
- Toplam geçen süre = \(2 \text{ saat} + 1 \text{ saat} = 3 \text{ saat}\)
- Ortalama Sürat = \( \frac{\text{Toplam Alınan Yol}}{\text{Toplam Geçen Süre}} \)
- ✅ Ortalama Sürat = \( \frac{200 \text{ km}}{3 \text{ saat}} \approx 66.67 \text{ km/sa} \)
- 📌 Ortalama Hızın Büyüklüğü Hesaplaması:
- Yer değiştirmenin büyüklüğü = Başlangıç (A) ile bitiş (C) noktası arasındaki en kısa mesafe.
- Soruda A ile C arası düz bir çizgi üzerinde 100 km olarak verilmiştir.
- Yer değiştirmenin büyüklüğü = \(100 \text{ km}\)
- Toplam geçen süre = \(3 \text{ saat}\)
- Ortalama Hız Büyüklüğü = \( \frac{\text{Yer Değiştirme Büyüklüğü}}{\text{Toplam Geçen Süre}} \)
- ✅ Ortalama Hız Büyüklüğü = \( \frac{100 \text{ km}}{3 \text{ saat}} \approx 33.33 \text{ km/sa} \)
Örnek 3:
Bir hareketli düz bir yolda ilerlemektedir. Başlangıçta \(x=0\) konumunda olan hareketli, 0-5 saniye arasında konumunu 20 m'ye çıkarmış, 5-10 saniye arasında ise 20 m konumunda sabit kalmıştır. 📈
Bu hareketlinin 0-5 saniye aralığındaki hızının büyüklüğünü ve 5-10 saniye aralığındaki hareket durumunu açıklayınız.
Bu hareketlinin 0-5 saniye aralığındaki hızının büyüklüğünü ve 5-10 saniye aralığındaki hareket durumunu açıklayınız.
Çözüm:
- 👉 0-5 saniye aralığı için hızın büyüklüğü:
- Bu aralıkta hareketlinin konumu 0 m'den 20 m'ye değişmiştir.
- Yer değiştirme = Son konum - İlk konum = \(20 \text{ m} - 0 \text{ m} = 20 \text{ m}\).
- Geçen süre = \(5 \text{ s}\).
- Hızın büyüklüğü (sürat) = \( \frac{\text{Yer Değiştirme}}{\text{Geçen Süre}} \)
- ✅ Hızın büyüklüğü = \( \frac{20 \text{ m}}{5 \text{ s}} = 4 \text{ m/s} \).
- 👉 5-10 saniye aralığı için hareket durumu:
- Bu aralıkta hareketlinin konumu 20 m'de sabit kalmıştır. Yani konumu değişmemiştir.
- Konumu değişmeyen bir cisim duruyor demektir.
- ✅ Bu aralıkta hareketli durmaktadır, yani hızı sıfırdır.
Örnek 4:
Bir bisikletli 1200 metrelik bir yolu 4 dakikada tamamlıyor. Bisikletlinin ortalama süratini metre/saniye (m/s) cinsinden hesaplayınız. 🚴♀️
Çözüm:
- 📌 Öncelikle verilen birimleri standart birimlere çevirmeliyiz.
- Alınan yol (mesafe) zaten metre (m) cinsinden verilmiş: \(x = 1200 \text{ m}\).
- Zaman dakika cinsinden verilmiş, bunu saniyeye (s) çevirmeliyiz:
- \(1 \text{ dakika} = 60 \text{ saniye}\)
- \(4 \text{ dakika} = 4 \times 60 \text{ saniye} = 240 \text{ saniye}\).
- 📌 Ortalama sürat formülünü kullanalım:
- Ortalama Sürat = \( \frac{\text{Alınan Yol}}{\text{Geçen Süre}} \)
- Ortalama Sürat = \( \frac{1200 \text{ m}}{240 \text{ s}} \)
- ✅ Ortalama Sürat = \( 5 \text{ m/s} \).
Örnek 5:
Aşağıdaki günlük hayattan olayları, hangi temel hareket türüne (öteleme, dönme, titreşim) ait olduklarını belirterek eşleştiriniz. 💡
- Salıncakta sallanan bir çocuk
- Düz yolda ilerleyen bir otomobil
- Çamaşır makinesinin tamburu
- Gitar telinin sesi
Çözüm:
- 1. Salıncakta sallanan bir çocuk: ✅ Titreşim Hareketi (iki nokta arasında gidip gelme, denge konumu etrafında periyodik hareket).
- 2. Düz yolda ilerleyen bir otomobil: ✅ Öteleme Hareketi (cismin bir bütün olarak yer değiştirmesi, her noktasının aynı yönde ve aynı miktarda hareket etmesi).
- 3. Çamaşır makinesinin tamburu: ✅ Dönme Hareketi (sabit bir eksen etrafında dairesel bir yol izleyerek hareket etme).
- 4. Gitar telinin sesi: ✅ Titreşim Hareketi (denge konumu etrafında ileri geri salınım yaparak ses üretme).
Örnek 6:
Bir futbol topuna aynı anda ve zıt yönlerde 10 N ve 7 N büyüklüğünde iki kuvvet uygulanıyor. Topun hareket durumu hakkında ne söylenebilir? ⚽🥅
Çözüm:
- 📌 Net Kuvvet Hesaplaması:
- Kuvvetler zıt yönlerde uygulandığı için, net kuvveti bulmak için kuvvetlerin farkını alırız.
- Net Kuvvet = Büyük kuvvet - Küçük kuvvet
- Net Kuvvet = \(10 \text{ N} - 7 \text{ N} = 3 \text{ N}\).
- 📌 Hareket Durumu Yorumu:
- Net kuvvet sıfırdan farklı olduğu için (3 N), top dengelenmemiş kuvvetlerin etkisi altındadır.
- Dengelenmemiş kuvvetlerin etkisi altındaki bir cisim, eğer duruyorsa harekete geçer; eğer hareket ediyorsa hızlanır veya yavaşlar.
- Bu durumda top, 10 N'luk kuvvetin uygulandığı yönde harekete geçecektir (veya o yönde hızlanacaktır), çünkü net kuvvet o yöndedir.
Örnek 7:
Elif, navigasyon uygulamasını kullanarak evinden okuluna gitmek istiyor. Uygulama, Elif'in 1500 metrelik dolambaçlı bir yoldan giderek 20 dakikada okula varacağını gösteriyor. Ancak kuş uçuşu (doğrudan) mesafenin sadece 800 metre olduğunu belirtiyor. 🚶♀️🏫
Buna göre, Elif'in ortalama süratini (m/s cinsinden) ve yer değiştirmesinin büyüklüğünü bulunuz.
Buna göre, Elif'in ortalama süratini (m/s cinsinden) ve yer değiştirmesinin büyüklüğünü bulunuz.
Çözüm:
- 💡 Öncelikle zaman birimini saniyeye çevirelim:
- \(1 \text{ dakika} = 60 \text{ saniye}\)
- \(20 \text{ dakika} = 20 \times 60 \text{ saniye} = 1200 \text{ saniye}\).
- 📌 Ortalama sürat hesaplaması:
- Ortalama sürat, kat edilen toplam yol ile ilgilidir. Navigasyonun gösterdiği dolambaçlı yol, alınan yoldur.
- Alınan yol = \(1500 \text{ m}\).
- Geçen süre = \(1200 \text{ s}\).
- Ortalama Sürat = \( \frac{\text{Alınan Yol}}{\text{Geçen Süre}} \)
- ✅ Ortalama Sürat = \( \frac{1500 \text{ m}}{1200 \text{ s}} = 1.25 \text{ m/s} \).
- 📌 Yer değiştirmenin büyüklüğü:
- Yer değiştirme, başlangıç noktası (ev) ile bitiş noktası (okul) arasındaki en kısa mesafedir. Bu da "kuş uçuşu" mesafe olarak ifade edilir.
- Soruda bu mesafe 800 metre olarak verilmiştir.
- ✅ Yer değiştirmenin büyüklüğü = \(800 \text{ m}\).
Örnek 8:
Bir otobüs, iki şehir arasındaki 360 km'lik mesafeyi ortalama 90 km/sa süratle kaç saatte alır? 🚌⏱️
Çözüm:
- 📌 Verilen bilgileri not alalım:
- Alınan yol (mesafe) \(x = 360 \text{ km}\).
- Ortalama sürat \(v = 90 \text{ km/sa}\).
- 📌 Sürat, yol ve zaman arasındaki ilişkiyi ifade eden temel formülü hatırlayalım:
- Sürat = \( \frac{\text{Yol}}{\text{Zaman}} \)
- Bu formülü matematiksel olarak \(v = \frac{x}{t}\) şeklinde ifade edebiliriz.
- 📌 Bizden zaman (t) istendiği için formülü zamanı bulacak şekilde düzenleyelim:
- Zaman = \( \frac{\text{Yol}}{\text{Sürat}} \)
- Matematiksel olarak \(t = \frac{x}{v}\).
- 📌 Şimdi verilen değerleri formülde yerine koyalım:
- \(t = \frac{360 \text{ km}}{90 \text{ km/sa}}\)
- ✅ \(t = 4 \text{ saat}\).
- Sonuç olarak, otobüs bu mesafeyi 4 saatte alır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-fizik-kuvvet-ve-hareket-hareket-turleri/sorular