📄 9. Sınıf Fizik: İki Boyutlu Hareket Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Serbest düşme, ilk hızı sıfır olan bir cismin, sadece yer çekimi ivmesinin etkisiyle düşey doğrultuda yaptığı harekettir. Hava direnci ihmal edildiğinde, cismin ivmesi yer çekimi ivmesi \(g\) kadardır ve sabittir. Bu durumda cismin hızı her saniye \(g\) kadar artar. Yani, \(v = g \cdot t\) formülüyle hızın zamanla doğru orantılı olarak arttığı görülür. Cismin aldığı yol ise zamanın karesiyle orantılı olarak artar. Yani, \(h = \frac{1}{2} g \cdot t^2\) formülüyle yolun zamanla karesel olarak arttığı gözlemlenir.

💡 Çözüm Adımları:

Yatay atış hareketi, bir cismin belli bir yükseklikten yatay doğrultuda bir ilk hızla atılması ve sonrasında sadece yer çekimi etkisiyle hem yatayda hem de düşeyde hareket etmesidir. Bu hareket iki boyutlu olup, yatay ve düşey bileşenlerinin birleşimi olarak incelenir.



Yatay Bileşen: Yatay doğrultuda cisme etki eden bir kuvvet olmadığı (hava direnci ihmal edildiği) için cismin yatay hızı \(v_x\) hareket boyunca sabit kalır. Bu nedenle cisim yatayda sabit hızlı hareket yapar ve \(x = v_x \cdot t\) formülüyle menzili hesaplanır.



Düşey Bileşen: Düşey doğrultuda cisme yer çekimi ivmesi \(g\) etki eder. Bu nedenle cisim düşeyde, ilk hızı sıfır olan bir serbest düşme hareketi yapar. Düşey hızı \(v_y = g \cdot t\) formülüyle, aldığı düşey yol (yükseklik) ise \(h = \frac{1}{2} g \cdot t^2\) formülüyle bulunur.

💡 Çözüm Adımları:

Eğik atış hareketinde cisim maksimum yüksekliğe ulaştığında, düşey doğrultudaki hız bileşeni \(v_y\) sıfır olur. Çünkü bu noktada cisim anlık olarak durup düşeyde yön değiştirir. Bu noktada cismin sadece yatay hız bileşeni \(v_x\) bulunur ve bu bileşen, hava direnci ihmal edildiği sürece hareketin başındaki yatay hız bileşenine eşittir ve sabittir. Dolayısıyla, maksimum yükseklikte cismin toplam hızı sıfır değildir, yatay hız bileşenine eşittir. İvme vektörü ise hareketin her noktasında olduğu gibi maksimum yükseklikte de yer çekimi ivmesi \(g\) kadardır ve düşey aşağı yönlüdür. İvmenin yönü ve büyüklüğü hareket boyunca değişmez (hava direnci ihmal edildiğinde).