💡 9. Sınıf Fizik: Fizik 2. dönem 2. yazılı konu özeti Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Fizik: Fizik 2. dönem 2. yazılı konu özeti Çözümlü Örnekler
Isı ve Sıcaklık kavramları günlük hayatta sıkça karıştırılmaktadır. Aşağıda verilen ifadelerden hangileri fiziksel açıdan doğrudur? 🌡️
- I. Bir maddenin sıcaklığı termometre ile ölçülür.
- II. Isı, bir enerji türüdür ve birimi Joule veya Kalori'dir.
- III. Bir bardak sıcak çayın ısısı, bir demlik çayın ısısından daha azdır.
Gelin bu kavramları adım adım inceleyelim: 🧐
- I. İfade: Doğrudur. Sıcaklık, bir sistemdeki atom ve moleküllerin ortalama kinetik enerjisinin bir göstergesidir ve termometre ile ölçülür. ✅
- II. İfade: Doğrudur. Isı, sıcaklık farkından dolayı transfer edilen enerjidir. Enerji olduğu için birimi \( J \) (Joule) veya \( cal \) (Kalori) olabilir. ✅
- III. İfade: Yanlıştır. Fizikte bir maddenin "ısısı" diye bir kavram yoktur. Isı, transfer edilen bir enerjidir. Maddelerin iç enerjisinden bahsedilebilir ancak "çayların ısısı" ifadesi kavram yanılgısıdır. ❌
Sonuç: I ve II doğrudur. 🎯
Bir X termometresi suyun donma noktasını \( -20 X \), kaynama noktasını ise \( 130 X \) olarak göstermektedir. Buna göre, hava sıcaklığının \( 20^\circ C \) olduğu bir günde X termometresi kaç \( X \) değerini gösterir? 🌡️
Termometreler arasındaki dönüşümü yapmak için temel oran-orantı mantığını kullanırız: 📏
Celsius ölçeğinde su \( 0^\circ C \) de donar, \( 100^\circ C \) de kaynar. X termometresinde ise bu değerler \( -20 X \) ve \( 130 X \) olarak verilmiştir.
Kullanacağımız formül yapısı:
\[ \frac{C - 0}{100 - 0} = \frac{X - (-20)}{130 - (-20)} \]Verilenleri yerine koyalım:
- \( \frac{20}{100} = \frac{X + 20}{150} \)
- \( \frac{1}{5} = \frac{X + 20}{150} \)
- İçler dışlar çarpımı yaparsak: \( 5 \times (X + 20) = 150 \)
- \( X + 20 = 30 \)
- \( X = 10 \)
Cevap: X termometresi \( 10 X \) değerini gösterir. ✅
Kütlesi \( 200 \) gram olan bir bakır parçasına \( 1800 \) kalori ısı verildiğinde sıcaklığı \( 10^\circ C \) den kaç \( ^\circ C \) ye yükselir? 🔥
(Bakırın öz ısısı: \( c = 0.09 \) cal/gC)
Isı miktarını hesaplamak için temel ısı formülünü kullanırız: 💡
\[ Q = m \times c \times \Delta t \]Burada:
- \( Q = 1800 \) cal (Verilen ısı)
- \( m = 200 \) g (Kütle)
- \( c = 0.09 \) cal/gC (Öz ısı)
- \( \Delta t = T_2 - T_1 \) (Sıcaklık değişimi)
Adımları takip edelim:
- \( 1800 = 200 \times 0.09 \times \Delta t \)
- \( 1800 = 18 \times \Delta t \)
- \( \Delta t = 100^\circ C \)
İlk sıcaklık \( 10^\circ C \) olduğuna göre son sıcaklık:
\( T_2 = T_1 + \Delta t \)
\( T_2 = 10 + 100 = 110^\circ C \)
Cevap: Bakırın son sıcaklığı \( 110^\circ C \) olur. ✅
Sıcaklığı \( 0^\circ C \) olan \( 50 \) gram buzu tamamen eritmek için verilmesi gereken ısı kaç kaloridir? 🧊 💧
(Buzun erime ısısı: \( L = 80 \) cal/g)
Hal değişimi sırasında sıcaklık sabit kalır ve kullanılan ısı formülü şöyledir: 🌡️
\[ Q = m \times L \]Verilen değerleri formülde yerine yazalım:
- \( m = 50 \) g
- \( L = 80 \) cal/g
Hesaplama:
- \( Q = 50 \times 80 \)
- \( Q = 4000 \) cal
Cevap: Buzu eritmek için \( 4000 \) kalori ısı gereklidir. ✅
Güneşli bir günde dışarıda kalan siyah renkli bir otomobilin, beyaz renkli bir otomobile göre daha çok ısındığı gözlemlenir. Bu durum ısı iletim yollarından hangisi ile en iyi açıklanır? 🚗☀️
Isının yayılma yollarını hatırlayalım: 🧠
- Işıma (Radyasyon): Isının dalgalar (fotonlar) yoluyla boşlukta veya saydam ortamlarda yayılmasıdır. Güneş'ten gelen enerji Dünya'ya bu yolla ulaşır.
- Konveksiyon: Isının sıvı veya gaz moleküllerinin yer değiştirmesiyle taşınmasıdır.
- İletim: Isının katı maddelerde atomların titreşimiyle aktarılmasıdır.
Açıklama: Güneş'ten gelen ışınlar ışıma yoluyla araçlara ulaşır. Siyah renkli yüzeyler ışığı daha fazla absorbe ettiği (soğurduğu) için siyah araç daha çok ısınır. 🌑
Cevap: Işıma (Radyasyon). ✅
Aynı maddeden yapılmış, boyları eşit ve kalınlıkları farklı olan iki metal çubuk aynı miktarda ısıtılıyor. Bu çubukların boylarındaki uzama miktarları hakkında ne söylenebilir? 📏🔥
Katılarda boyca genleşme formülünü hatırlayalım: 💡
\[ \Delta L = L \times a \times \Delta t \]Burada:
- \( L \): İlk boy
- \( a \): Genleşme katsayısı
- \( \Delta t \): Sıcaklık değişimi
Analiz edelim:
- Her iki çubuk da aynı maddeden yapıldığı için \( a \) katsayıları aynıdır.
- İlk boyları \( L \) eşit olarak verilmiştir.
- Eğer bu çubuklara eşit ısı verilirse, kalın olan çubuğun kütlesi daha büyük olduğu için sıcaklık değişimi (\( \Delta t \)) daha az olur (\( Q = m \times c \times \Delta t \) gereği).
- Sıcaklığı az artan kalın çubuk, ince çubuğa göre daha az uzar.
Cevap: İnce olan çubuk daha fazla uzar. ✅
Yarıçapları sırasıyla \( r \) ve \( 2r \), elektrik yükleri ise \( +10q \) ve \( -4q \) olan iletken iki küre birbirine dokundurulup ayrılıyor. Kürelerin son yükleri ne olur? ⚡
Dokunma ile elektriklenmede toplam yük, kürelerin yarıçapları ile doğru orantılı olarak paylaşılır: 🤝
1. Adım: Toplam yükü bulalım:
- \( q_{toplam} = (+10q) + (-4q) = +6q \)
2. Adım: Toplam yarıçapı bulalım:
- \( r_{toplam} = r + 2r = 3r \)
3. Adım: Birim yarıçap başına düşen yükü bulalım:
- \( \frac{6q}{3r} = 2q/r \)
4. Adım: Son yükleri hesaplayalım:
- Birinci kürenin son yükü (\( r \) yarıçaplı): \( 1 \times 2q = +2q \)
- İkinci kürenin son yükü (\( 2r \) yarıçaplı): \( 2 \times 2q = +4q \)
Cevap: Son yükler \( +2q \) ve \( +4q \) olur. ✅
Nötr bir elektroskobun topuzuna, negatif (\( - \)) yüklü bir çubuk dokundurulmadan sadece yaklaştırılıyor. Bu durumda elektroskobun topuzunda ve yapraklarında nasıl bir değişim gözlenir? 🔍
Bu olay etki ile elektriklenme prensibi ile açıklanır: ⚡
- Topuz: Negatif yüklü çubuk topuza yaklaştırıldığında, topuzdaki serbest elektronları (negatif yükleri) iterek yapraklara doğru gönderir. Topuzda elektron eksikliği oluşacağı için topuz pozitif (+) yüklenir. ➕
- Yapraklar: Topuzdan itilen elektronlar yapraklara gelir. Yapraklar negatif (-) yükle yüklenir. Aynı cins yükler birbirini iteceği için elektroskobun yaprakları açılır. 👐
Özetle: Topuz (+), yapraklar (-) olur ve yapraklar açılır. ✅
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-fizik-fizik-2-donem-2-yazili-konu-ozeti/sorular