📄 9. Sınıf Edebiyat: Ses Olayları Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Türkçede sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüz sertleşir. Bu duruma ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) denir.
2. Sonu 'p, ç, t, k' sert ünsüzleriyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, bu sert ünsüzler 'b, c, d, ğ'ye dönüşür. Bu olaya ünlü daralması denir.
3. 'Oyun' kelimesine '-mak' eki getirildiğinde 'oynamak' olur ve bu durumda kelimenin içindeki 'u' ünlüsü düşer. Bu, ünlü düşmesi olayına bir örnektir.
4. Türkçede iki ünlü arasına gelen 'y, ş, s, n' harflerine kaynaştırma harfi denir ve bu harfler, ünlüyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde ortaya çıkar.
5. 'Gülümse' fiiline '-yor' eki geldiğinde 'gülümsüyor' şeklinde yazılır. Buradaki 'ü' ünlüsünün 'ü' olarak kalması ünlü daralmasına örnektir.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. 'Ağız' kelimesine ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde görülen ses olayının adını yazarak bir örnek veriniz.
2. Ünsüz türemesi nedir? Bir örnekle açıklayınız.
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına uymayan bir sözcük vardır?
2. Aşağıdaki kelimelerden hangisinde ünlü daralması vardır?
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünlü düşmesi hem de ünsüz yumuşaması görülen bir sözcük bulunmaktadır?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Türkçedeki başlıca ses olaylarından dördünü (ünlü düşmesi, ünlü daralması, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması) kısaca açıklayarak her biri için birer örnek kelime veriniz.
2. 'Kaynaştırma harfleri' nedir? Türkçede hangi harflerin kaynaştırma harfi olarak kullanıldığını belirterek bu harflerin kullanım alanlarına iki farklı örnek veriniz.
3. Aşağıdaki cümledeki altı çizili kelimelerde görülen ses olaylarını tespit ederek adlarını yazınız:
'O, ağacın gölgesinde otururken birden bire burnu kanamaya başladı.'
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Ses Olayları Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | Türkçede sert ünsüzle biten bir kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüz sertleşir. Bu duruma ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) denir. |
| ( .... ) | Sonu 'p, ç, t, k' sert ünsüzleriyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, bu sert ünsüzler 'b, c, d, ğ'ye dönüşür. Bu olaya ünlü daralması denir. |
| ( .... ) | 'Oyun' kelimesine '-mak' eki getirildiğinde 'oynamak' olur ve bu durumda kelimenin içindeki 'u' ünlüsü düşer. Bu, ünlü düşmesi olayına bir örnektir. |
| ( .... ) | Türkçede iki ünlü arasına gelen 'y, ş, s, n' harflerine kaynaştırma harfi denir ve bu harfler, ünlüyle biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde ortaya çıkar. |
| ( .... ) | 'Gülümse' fiiline '-yor' eki geldiğinde 'gülümsüyor' şeklinde yazılır. Buradaki 'ü' ünlüsünün 'ü' olarak kalması ünlü daralmasına örnektir. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | Türkçede 'p, ç, t, k' ile biten bir kelimeye ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, bu ünsüzlerin 'b, c, d, ğ'ye dönüşmesine ünsüz .................... denir. |
| 2) | İki heceli bazı kelimelere ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, ikinci hecedeki dar ünlünün düşmesi olayına ünlü .................... denir. |
| 3) | 'Ben' kelimesine '-e' yönelme eki geldiğinde 'bana' olması, ünlü .................... olarak adlandırılan bir ses olayıdır. |
| 4) | Türkçede 'y, ş, s, n' harfleri, iki ünlünün yan yana gelmesini engellemek için kullanılan .................... harfleridir. |
| 5) | Sonu geniş ünlüyle ('a', 'e') biten fiillere '-yor' eki getirildiğinde, bu geniş ünlülerin dar ünlüye ('ı, i, u, ü') dönüşmesine ünlü .................... denir. |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | 'Ağız' kelimesine ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde görülen ses olayının adını yazarak bir örnek veriniz. |
| 2) | Ünsüz türemesi nedir? Bir örnekle açıklayınız. |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına uymayan bir sözcük vardır?
A) Çocuk, sokağın köşesinden hızla geçti.
B) Bu işten sonra çok yorgun düştüm.
C) Kitabı raftan alıp hemen okumaya başladı.
D) Herkes sessizce öğretmeni dinliyordu.
E) Ağaçtaki kuşlar neşe içinde ötüşüyordu.
|
| 2) |
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde ünlü daralması vardır?
A) Kitaplık
B) Gözlükçü
C) Söylemiyor
D) Burun
E) Ayakkabı
|
| 3) |
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem ünlü düşmesi hem de ünsüz yumuşaması görülen bir sözcük bulunmaktadır?
A) Annesini görünce çok sevinmişti.
B) Karnı acıktığı için hemen sofraya oturdu.
C) Odaya girdiğinde ışığı açtı.
D) Kapının kolu yerinden çıkmıştı.
E) Ağzı kapalı bir şekilde bekliyordu.
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) | Türkçedeki başlıca ses olaylarından dördünü (ünlü düşmesi, ünlü daralması, ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması) kısaca açıklayarak her biri için birer örnek kelime veriniz. |
| 2) | 'Kaynaştırma harfleri' nedir? Türkçede hangi harflerin kaynaştırma harfi olarak kullanıldığını belirterek bu harflerin kullanım alanlarına iki farklı örnek veriniz. |
| 3) |
Aşağıdaki cümledeki altı çizili kelimelerde görülen ses olaylarını tespit ederek adlarını yazınız: 'O, ağacın gölgesinde otururken birden bire burnu kanamaya başladı.' |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-ses-olaylari/etkinlikler