Redif Ders Notu

9. Sınıf Edebiyat: Redif 📚

Şiirlerde ahengi sağlayan unsurlardan biri de rediftir. Redif, dize sonlarında uyaklardan sonra gelen, aynı harf ve seslerden oluşan kelime veya kelime gruplarıdır. Uyakla birlikte şiire ahenk katan redifler, anlamı değiştirmeyen tekrarlardır. Redif, uyakla karıştırılmamalıdır. Uyak, dizelerin sonundaki ses benzerliğidir. Redif ise bu ses benzerliğinden sonra gelen, aynı kelime veya kelime grubunun tekrarıdır.

Redifin Tanımı ve Özellikleri

• Redif, dizelerin sonunda yer alan ve uyaklardan sonra gelen kelime veya kelime gruplarıdır.
• Redifler, aynı harf ve seslerden oluşur.
• Redifler, anlamı değiştirmeyen tekrarlardır.
• Redifler, uyakla birlikte şiire ahenk katar.
• Her uyak redif olmayabilir, ancak her redif uyakla birlikte bulunur.

Redif Çeşitleri

Redifler, yapılarına göre ikiye ayrılır:

1. Tam Redif

Tam redif, dize sonlarında yer alan ve aynı kelime veya kelime grubunun tam olarak tekrar etmesidir. Bu tür rediflerde hem ses hem de anlam olarak tam bir benzerlik söz konusudur.

Örnek 1:

Gönül ağlar, gözlerim yaş,
Hasretinle yanan bağrım taş.

Bu örnekte 'ağlar' ve 'taş' kelimeleri arasında tam uyak vardır. Ancak redif bulunmamaktadır.

Örnek 2:

Bir hilal gibi, bir de hilal gibi,
Gökten indi bir de hilal gibi.

Bu örnekte 'gibi' kelimesi dize sonlarında tekrar ederek tam redifi oluşturmuştur.

2. Ek (Zarf) Redifi

Ek redifi, dize sonlarında yer alan ve aynı eklerin tekrar etmesidir. Bu tür rediflerde genellikle isimlere veya fiillere gelen çekim ekleri veya yapım ekleri redif görevini üstlenir.

Örnek 3:

Ne bir haber aldım ne bir selam,
Ne de bir haber aldım ne bir kelam.

Bu örnekte 'selam' ve 'kelam' kelimeleri arasında tam uyak vardır. 'am' sesleri uyaktır. Ancak redif bulunmamaktadır.

Örnek 4:

Yüreğim yanar, gözlerim kanar,
Aşkın ateşiyle ruhum yanar.

Bu örnekte 'yanar' ve 'kanar' kelimeleri arasında 'an' sesleri uyaktır. 'ar' sesleri de uyaktır. 'yanar' kelimesi ise tam rediftir. Eğer sadece ekler tekrar etseydi ek redifi olurdu.

Örnek 5:

Bahçede çiçekler açmış,
Sanki gönlümde çiçekler açmış.

Bu örnekte 'çiçekler' kelimesi tam rediftir.

Örnek 6:

Gül kokusu gelirdi,
Bülbül sesi gelirdi.

Bu örnekte 'gelirdi' kelimesi tam rediftir.

Redif ve Uyak İlişkisi

Redifler, uyakla birlikte şiirin ahengini güçlendirir. Uyak, dizelerin sonundaki ses benzerliğidir. Redif ise bu ses benzerliğinden sonra gelen, aynı kelime veya kelime grubunun tekrarıdır. Bir şiirde redif olabilmesi için öncelikle uyak olması gerekir. Ancak her uyak redif olmayabilir.

Dize Sonu	Uyak	Redif
Dağlar	-ağlar	Yok
Bağlar	-ağlar	Yok
Geldi	-di	Yok
Gitti	-di	Yok
Aşkın gözü, Yüreğim sözü	-özü	Yok
Gönül bahçesi, Aşkın nefesi	-esi	Yok
Gönül ağlar, Gözlerim yaş	-aş	Yok
Bir hilal gibi, Bir de hilal gibi	-ibi	gibi (Tam Redif)
Yüreğim yanar, Gözlerim kanar	-an, -ar	Yok (Sadece uyak var)
Ne bir haber aldım ne bir selam, Ne de bir haber aldım ne bir kelam.	-am	Yok
Bahçede çiçekler açmış, Sanki gönlümde çiçekler açmış.	-ekler	çiçekler (Tam Redif)

Günlük Yaşamdan Örnekler

Redif kavramını günlük yaşamda da görebiliriz. Örneğin, bir şarkının nakarat kısmında aynı kelimelerin tekrar etmesi bir tür redif örneği olarak düşünülebilir. Ya da bir tekerlemede aynı kelime veya kelime grubunun tekrarlanması da redife benzer bir yapı sergiler.

Günlük Yaşam Örneği:

Bir çocuğun sürekli aynı kelimeyi tekrarlayarak bir oyunu sürdürmesi, bir nevi redif oluşturur. Örneğin, "Topu at, topu at, topu at!" derken "topu at" tekrarı bir ahenk ve vurgu sağlar.

Çözümlü Örnekler

Soru 1: Aşağıdaki dizelerde redif var mıdır? Varsa türü nedir?

Gönül yarası,
Aşkın mirası.

Çözüm: 'yarası' ve 'mirası' kelimeleri arasında '-ası' sesleri uyaktır. 'rası' kelimeleri tam tekrar etmediği için tam redif değildir. Ancak 'ası' ekleri aynı görevde kullanıldığı için ek redif vardır.

Soru 2: Verilen dizelerde redifleri bulunuz.

Bir garip kuytu,
Gönlümde bir kuytu.

Çözüm: 'kuytu' kelimesi dize sonlarında tekrar ettiği için tam rediftir.

Soru 3: Hangi seçenekte redif yoktur?

A) Bir hilal gibi, bir de hilal gibi.
B) Yüreğim yanar, gözlerim kanar.
C) Bahçede çiçekler açmış,
Sanki gönlümde çiçekler açmış.
D) Gönül yarası,
Aşkın mirası.

Çözüm: B seçeneğinde 'yanar' ve 'kanar' kelimeleri arasında sadece uyak vardır, redif bulunmamaktadır. Diğer seçeneklerde tam redif veya ek redif bulunmaktadır.