Redif Ve Kadıye Ders Notu

9. Sınıf Edebiyat: Redif ve Kafiye 📚

Türk şiirinde ahengi sağlayan önemli unsurlardan ikisi redif ve kafiyedir. Bu iki kavram, dizelerdeki kelimelerin ses benzerliklerini ifade eder ve şiirin kulağa hoş gelmesinde büyük rol oynar. 9. sınıf müfredatı kapsamında bu kavramları detaylıca inceleyeceğiz.

Kafiye (Uyak) Nedir?

Kafiye, dizelerin son kelimelerinde veya kelime gruplarında bulunan, eklerin önündeki seslerin benzerliğidir. Yani, dizelerin sonundaki kelimelerin kök veya gövdelerindeki seslerin aynı olmasıdır.

Kafiye Çeşitleri

• Tam Kafiye: İki sesli harfin benzerliğiyle oluşan kafiyedir.
• Yarım Kafiye: Tek sesli harfin benzerliğiyle oluşan kafiyedir.
• Zengin Kafiye: Üç veya daha fazla seslinin benzerliğiyle oluşan kafiyedir.
• Cinaslı Kafiye: Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı kelimelerle yapılan kafiyedir.

Redif Nedir?

Redif, dizelerin son kelimelerinde kafiyeden sonra gelen, aynı görevde ve aynı ses yapısındaki eklerin veya kelimelerin tekrarıdır. Redifler, kafiyeden sonra gelerek şiirin ahengini pekiştirir.

Redif Olmayan Kelimeler

Eğer dizelerin son kelimelerinde kafiyeden sonra gelen ekler veya kelimeler yoksa veya bu ekler/kelimeler farklı görevlerdeyse, redif yoktur.

Redif ve Kafiyenin Birlikte Kullanımı

Şiirlerde redif ve kafiye genellikle birlikte bulunur. Dizelerin sonundaki kelimeler önce kafiye açısından incelenir, ardından kafiyeden sonra gelen aynı görevdeki ekler veya kelimeler redif olarak belirlenir.

Örnek 1:

Aşağıdaki dörtlükte redif ve kafiyeyi bulalım:

Gönül yükünü çekmek ne zordur,
Bu dert yükünü çekmek ne zordur.

• Her iki dizede de "yükünü" kelimeleri geçmektedir.
• "yükü" kelimesindeki "ü" sesli harfleri tam kafiyedir.
• "nü" ekleri aynı görevde ve aynı ses yapısındadır, bu yüzden rediftir.

Örnek 2:

Şimdi de başka bir örneğe bakalım:

Bir hilal uğruna ne güneşler batıyor,
Zaman bir akıyor, yerinde durmuyor.

• "batıyor" ve "akıyor" kelimelerinde, "a" ve "ı" sesli harfleri yarım kafiyedir.
• "-yor" ekleri aynı görevde ve aynı ses yapısındadır, bu yüzden rediftir.

Örnek 3:

Bir örnek daha inceleyelim:

Ne âlemde ne hâldeyim,
Ne bir dost ne de yârdeyim.

• "hâl" ve "yâr" kelimelerinde, "â" ve "a" sesli harfleri yarım kafiyedir.
• "-deyim" ekleri aynı görevde ve aynı ses yapısındadır, bu yüzden rediftir.

Örnek 4:

Bu örnekte ise sadece kafiye bulunmaktadır:

Ağlama gözlerim,
Sızlama kalplerim.

• "gözlerim" ve "kalplerim" kelimelerinde, "e", "i" ve "i" sesli harfleri zengin kafiyedir.
• "-lerim" ekleri aynı görevde olsa da, kafiyeden sonra geldiği için redif olarak kabul edilmez. Bu durumda sadece kafiye vardır.

Günlük Hayattan Benzetmeler

Redif ve kafiyeyi, bir şarkının nakaratı gibi düşünebilirsiniz. Nakarat, şarkının tekrar eden ve akılda kalıcı bölümüdür, tıpkı redifin şiirde ahengi pekiştirmesi gibi. Kafiye ise bu nakaratın içindeki belirli bir ritim veya melodi gibidir.

Özet Tablo

Kavram	Tanım	Örnek
Kafiye	Dizelerin son kelimelerinde ses benzerliği	Yükü-yükü (tam kafiye)
Redif	Kafiyeden sonra gelen aynı görevdeki ek veya kelime tekrarı	-nü, -nü

Bu kavramları doğru bir şekilde ayırt edebilmek için dizelerin sonundaki kelimeleri dikkatlice incelemek ve eklerin görevlerini anlamak önemlidir.