🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Edebiyat
💡 9. Sınıf Edebiyat: Redif Uyak Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Edebiyat: Redif Uyak Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki dizelerde hangi uyak türü kullanılmıştır?
"Ağlasam sesim duyulmaz
Uzak diyarlara varsam
Dertlerimle baş başa kalsam"
"Ağlasam sesim duyulmaz
Uzak diyarlara varsam
Dertlerimle baş başa kalsam"
Çözüm:
- Öncelikle dizelerdeki kelimelerin son seslerine bakalım: "duyulmaz", "varsam", "kalsam".
- "duyulmaz" kelimesinde "-maz" ekine dikkat edelim.
- "varsam" ve "kalsam" kelimelerinde ise "-sam" eki bulunmaktadır.
- Bu ekler ses benzerliği gösterir.
- "varsam" ve "kalsam" kelimelerinin kökleri farklıdır ("var-" ve "kal-").
- Ekler de farklıdır ("-sam" ve "-maz").
- Bu durumda, sadece son eklerdeki ses benzerliği söz konusudur.
- Bu tür uyaklara tam uyak denir.
Örnek 2:
Verilen dizelerde redif var mıdır? Varsa hangi kelimeler rediftir?
"Bir hilal uğruna, ya Rab, ne güneşler batıyor!
Beni hor görme, şairim, sana bir sözüm var."
"Bir hilal uğruna, ya Rab, ne güneşler batıyor!
Beni hor görme, şairim, sana bir sözüm var."
Çözüm:
- Redif, dizelerin sonunda bulunan ve anlamı ile görevi aynı olan kelime veya eklerin tekrarıdır.
- İlk dizede "batıyor" kelimesi geçmektedir.
- İkinci dizede ise "var" kelimesi geçmektedir.
- Bu kelimeler arasında anlam ve görev açısından bir tekrar veya benzerlik bulunmamaktadır.
- Dolayısıyla bu dizelerde redif yoktur.
Örnek 3:
Aşağıdaki dörtlükte yer alan uyak ve redifleri bulunuz.
"Ne güzeldir baharın gelişi
Sanki bir rüya, bir hayal
Doğa uyanır, yeşerir her yer
Gönüller dolar neşe ile."
"Ne güzeldir baharın gelişi
Sanki bir rüya, bir hayal
Doğa uyanır, yeşerir her yer
Gönüller dolar neşe ile."
Çözüm:
- Dizelerin son kelimelerine bakalım: "gelişi", "hayal", "her yer", "ile".
- Bu kelimeler arasında ses benzerliği oldukça azdır.
- "gelişi" kelimesinde "-i" sesi, "ile" kelimesinde "-e" sesi bulunmaktadır. Bunlar yarım uyak olabilir.
- Ancak "hayal" ve "her yer" kelimeleriyle bir uyum sağlamamaktadır.
- Bu dizelerde belirgin bir redif bulunmamaktadır.
- Uyak açısından bakıldığında ise, "gelişi" ve "ile" kelimelerindeki "-i" ve "-e" sesleri yarım uyak olarak kabul edilebilir. Ancak genel bir uyak örgüsü de zayıftır.
Örnek 4:
"Gözümde canlandı o meşhur
Sahrayı gezmiş, o dağları
Gözümde canlandı o meşhur
Sahrayı gezmiş, o dağları"
Yukarıdaki dizelerde hangi uyak ve redif türleri vardır?
Sahrayı gezmiş, o dağları
Gözümde canlandı o meşhur
Sahrayı gezmiş, o dağları"
Yukarıdaki dizelerde hangi uyak ve redif türleri vardır?
Çözüm:
- Dizelerin son kelimelerine dikkat edelim: "meşhur", "dağları", "meşhur", "dağları".
- İlk ve üçüncü dizelerin son kelimeleri aynıdır: "meşhur".
- İkinci ve dördüncü dizelerin son kelimeleri de aynıdır: "dağları".
- Bu durumda, dizeler arasında tam bir tekrar söz konusudur.
- Bu tekrar, hem anlam hem de görev olarak aynı olduğu için rediftir.
- Rediflerin dışındaki ses benzerliklerine bakalım. "meşhur" kelimesinde "u" ve "r" sesleri, "dağları" kelimesinde ise "a", "ı" ve "ı" sesleri bulunmaktadır.
- Ancak redifler tam bir tekrar olduğu için, uyakları rediflerin önündeki seslere bakarak buluruz.
- "meşhur" kelimesinde "şur" kısmı, "dağları" kelimesinde ise "dağ" kısmı ses benzerliği taşımamaktadır.
- Bu dizelerde tam redif vardır. Uyaklar ise rediflerin önündeki kelimelerden kaynaklandığı için, bu tekrarın kendisi aynı zamanda uyak olarak da kabul edilebilir (tam uyak).
Örnek 5:
"Ne ağlarsın benim halime
Bu dertlere dayanmaz
Bir merhem sür gönül yarasına
Bu can bu yükü taşımaz."
Yukarıdaki dörtlükte yer alan uyak ve redifleri bulunuz.
Bu dertlere dayanmaz
Bir merhem sür gönül yarasına
Bu can bu yükü taşımaz."
Yukarıdaki dörtlükte yer alan uyak ve redifleri bulunuz.
Çözüm:
- Dizelerin son kelimeleri: "halime", "dayanmaz", "yaraasına", "taşımaz".
- "halime" ve "yaraasına" kelimelerinde "-ime" ve "-asına" ekleri ses olarak benzerlik göstermez.
- "dayanmaz" ve "taşımaz" kelimelerinde ise "-maz" eki ortaktır. Bu, rediftir.
- Redif olan "-maz" eklerinin önündeki seslere bakalım:
- "dayanmaz" kelimesinde "an" sesi.
- "taşımaz" kelimesinde "ı" sesi.
- Bu sesler arasında benzerlik yoktur.
- Dolayısıyla bu dörtlükte yarım uyak (veya tam uyak olarak da yorumlanabilir, çünkü eklerin kendisi aynı) ve tam redif bulunmaktadır.
Örnek 6:
Bir şair, yazdığı şiirde aşağıdaki kelimeleri kullanmıştır:
"sevgi, saygı, bilgi, gönül, bülbül, dilek, melek"
Bu kelimelerden hangileri arasında uyak ve redif ilişkisi kurulabilir?
"sevgi, saygı, bilgi, gönül, bülbül, dilek, melek"
Bu kelimelerden hangileri arasında uyak ve redif ilişkisi kurulabilir?
Çözüm:
- Öncelikle kelimelerin sonlarına odaklanalım:
- "sevgi", "saygı", "bilgi" kelimeleri "-gi" ekiyle bitmektedir. Bu ekler hem anlam hem de görev olarak aynıdır. Dolayısıyla bu kelimeler arasında tam redif vardır.
- Rediflerin önündeki seslere bakalım: "sev-", "say-", "bil-". Bu sesler farklıdır.
- Bu durumda "sevgi", "saygı", "bilgi" kelimeleri arasında tam uyak (eklerin kendisi) ve redif ilişkisi kurulur.
- "gönül" ve "bülbül" kelimeleri "-ül" sesiyle bitmektedir. Bu da bir tam uyak oluşturur. Ancak redif yoktur çünkü kelimelerin kökleri farklıdır ve ek kullanılmamıştır.
- "dilek" ve "melek" kelimeleri "-ek" sesiyle bitmektedir. Bu da bir tam uyak oluşturur.
Örnek 7:
Bir şarkı sözü yazarken, nakarat kısmında tekrarlanan kelimeler veya ifadeler genellikle kulağa hoş gelir. Bu durum, edebiyattaki hangi kavramlara benzer?
Örnek: "Sana geldim, sana geldim
Aşkınla yandım, aşkınla yandım"
Örnek: "Sana geldim, sana geldim
Aşkınla yandım, aşkınla yandım"
Çözüm:
- Şarkı sözlerindeki tekrarlanan kelimeler ve ifadeler, edebiyattaki redif kavramına çok benzer.
- Redif, dizelerin sonunda anlam ve görevleri aynı olan kelime veya eklerin tekrarıdır. Şarkı sözlerindeki tekrarlar da bu işlevi görür.
- Ayrıca, bu tekrarların ses benzerliği taşıması, yani kulağa hoş gelmesi, uyak kavramıyla da ilişkilidir.
- Örnekteki "geldim" ve "yandım" kelimeleri hem anlam ve görev olarak aynı (tekrar) hem de sonlarındaki "-dim" ekiyle ses benzerliği taşırlar. Bu durum tam redif ve tam uyak örneğidir.
Örnek 8:
Aşağıdaki dizelerde hangi tür uyak ve redifler bulunmaktadır?
"Bir zamanlar bir kral
Bir zamanlar bir kral
Kızını verdi bir firavuna
Bir zamanlar bir kral"
"Bir zamanlar bir kral
Bir zamanlar bir kral
Kızını verdi bir firavuna
Bir zamanlar bir kral"
Çözüm:
- Dizelerin son kelimelerine bakalım: "kral", "kral", "firavuna", "kral".
- İlk, ikinci ve dördüncü dizelerin son kelimesi aynıdır: "kral". Bu kelimeler hem anlam hem de görev olarak aynıdır. Bu durum tam rediftir.
- Üçüncü dizedeki "firavuna" kelimesiyle diğer dizeler arasında ses benzerliği yoktur.
- Redif olan "kral" kelimesinin kendisi, uyak olarak da kabul edilir. Bu nedenle burada tam uyak vardır.
- Eğer dizeler farklı olsaydı ve son kelimeler "kral" ve "yar" gibi olsaydı, "-al" ve "-ar" sesleri benzerliği ile tam uyak olurdu. Ancak burada kelimenin kendisi tekrarlandığı için bu durum tam redif olarak da değerlendirilir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-redif-uyak/sorular