✅ 9. Sınıf Edebiyat: Metinlerin yapı özellikleri Test Çöz

Aşağıdaki unsurlardan hangisi olay çevresinde gelişen edebî metinlerin yapı unsurlarından biri değildir?

Bir paragrafın giriş cümlesi, kendinden önce başka bir cümle olduğunu düşündürecek bağlantı ögeleri (çünkü, bu yüzden, oysa, nitekim vb.) içermez.

Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olmaya en uygundur?

Şiirde anlam bütünlüğü taşıyan, kendi içinde bağımsız olan ve mısra sayısına göre adlandırılan en küçük yapı birimine ne ad verilir?

Bir metni oluşturan cümlelerin dil bilgisi kurallarına, eklerin ve bağlaçların doğru kullanımına göre birbirine bağlanmasına ne ad verilir?

Edebî metinlerin yapı unsurlarından biri olan "olay örgüsü" ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

(I) Gerçekçi yazarlar, eserlerinde hayatı olduğu gibi yansıtmaya çalışırlar.
(II) Gözlemlerini nesnel bir tutumla kâğıda aktarmayı amaçlarlar.
(III) Çünkü her sanatçı, seçtiği sözcüklerle ve olayları kurgulama biçimiyle eserine kendi damgasını vurur.
(IV) Bu da edebiyatın doğasında var olan öznelliğin kaçınılmaz bir sonucudur.
(V) Dolayısıyla tam anlamıyla nesnel bir edebî metinden söz etmek mümkün değildir.

"Ancak bu durum, yazarın tamamen tarafsız olduğu anlamına gelmez." cümlesi, bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinden sonra getirilmelidir?

"Geçti istemem gelmeni,
Yokluğunda buldum seni;
Bırak vehmimde gölgeni,
Gelme, artık neye yarar?"

Bu şiirin yapısal özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bir metinde anlam birimlerinin (kelime, cümle, paragraf) mantıksal ve anlamsal açıdan birbirleriyle uyumlu olmasına "bağdaşıklık" denir. Bağdaşıklık ilkelerine uyulmaması anlam karmaşasına veya anlatım bozukluğuna yol açar.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağdaşıklık ilkesine uyulmamasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

(I) Roman, yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayları anlatan uzun bir edebî türdür. (II) Bu türün dünya edebiyatındaki ilk başarılı örneği Cervantes'in Don Kişot adlı eseridir. (III) Türk edebiyatında ise roman türü Tanzimat Dönemi'yle birlikte görülmeye başlar. (IV) Tanzimat'tan önce edebiyatımızda bu türün yerini halk hikâyeleri, mesneviler ve masallar tutmaktaydı. (V) İlk yerli romanımız olan Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat da bu dönemde Şemsettin Sami tarafından kaleme alınmıştır.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Olay çevresinde gelişen edebî metinlerde yapı unsurlarından biri olan "mekân" (yer) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

(I) Kitap okumak, insan zihnini ve hayal dünyasını geliştiren en önemli aktivitelerden biridir.
(II) Bu aktivite sayesinde kelime dağarcığımız ve ifade yeteneğimiz zenginleşir.
(III) Ayrıca farklı kültürleri ve yaşam tarzlarını tanıma fırsatı buluruz.
(IV) Klasik eserler her dönemde okuyucular tarafından büyük bir ilgiyle karşılanmıştır.
(V) İşte bu yüzden genç nesillere erken yaşta okuma alışkanlığı kazandırılmalıdır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde, kendinden önceki cümleye bağlanan bir "bağlaşıklık unsuru" (bağlaç, işaret sıfatı, zamir vb.) kullanılmamıştır?

I. Bu birikim, onun eserlerinde derin bir felsefi altyapı oluşturmasını sağlar.
II. Sanatçı, çocukluğundan itibaren çok farklı kültürlerle iç içe yaşamıştır.
III. Dolayısıyla onun romanlarını okurken sadece bir hikâye değil, bir dünya görüşü de ediniriz.
IV. Bu durum, onun insan doğasını ve toplumsal ilişkileri çok yönlü gözlemlemesine imkân tanımıştır.
V. Bu gözlemler zamanla onda geniş bir kültürel birikime dönüşmüştür.

Yukarıdaki numaralanmış cümleler anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında hangisi baştan dördüncü olur?

"Ahmet, sabahın erken saatlerinde sisli sokakları aşarak eski kütüphaneye ulaştı. Kapının paslı menteşeleri gıcırdayarak açıldığında içerideki toz kokusu onu çocukluğuna götürdü. Aradığı o sararmış defteri bulmak için rafların arasında sessizce ilerlerken zamanın durduğunu hissetti. Tam o sırada arkasından gelen hafif bir ayak sesiyle irkildi."

Bu parçanın yapı unsurları ve anlatım özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

I. Metin:
"Derinden derine ırmaklar ağlar,
Uzaktan uzağa çoban çeşmesi.
Ey suyun sesinden anlayan bağlar,
Ne söyler şu dağa çoban çeşmesi?"

II. Metin:
"Ufukta bir çizgi gibi eriyor zaman,
Ruhumda dinmeyen bir fırtına var.
Sokaklar sessiz, her yer duman,
Yüreğimde ise sadece sitemkâr bir bahar."

Bu iki metnin yapısal özellikleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi ortak değildir?