💡 9. Sınıf Edebiyat: Metinlerden hareketle çıkarım yapma Çözümlü Örnekler

Bir zamanlar, yemyeşil bir ormanın kenarında küçük bir köy vardı. Köy halkı çalışkan ve barışseverdi. Her sabah güneş doğmadan kalkar, tarlalarına gider, hayvanlarını otlatır ve akşam olunca hep birlikte sohbet ederlerdi. Köyün en yaşlı sakini olan Elif Nine, her akşam çocuklara eski masallar anlatırdı. Masallar genellikle iyiliğin kötülüğe galip geldiği, sabrın sonunda ödülün bulunduğu hikayelerdi.

Bu metne göre köy halkı hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

A) Düzenli bir yaşam sürüyorlar.
B) Komşuluk ilişkileri güçlü.
C) Elif Nine'den dersler alıyorlar.
D) Maddi sıkıntı çekmiyorlar.

Yağmur, toprağın can damarıdır. Bitkilerin büyümesi, nehirlerin akması ve canlıların yaşamını sürdürmesi için su hayati önem taşır. Ancak aşırı yağışlar da sel ve su baskınları gibi felaketlere yol açabilir. Bu nedenle yağmurun dengeli olması, hem doğa hem de insan yaşamı için büyük önem arz eder.

Metne göre yağmurun olumlu etkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Bitkilerin büyümesi
B) Nehirlerin akması
C) Sel felaketlerine yol açması
D) Canlıların yaşamını sürdürmesi

Bir öğrenci, fen bilimleri dersinde fotosentez konusunu öğrenirken öğretmeni ona şu bilgiyi verir: "Bitkiler, güneş ışığını kullanarak karbondioksit ve suyu besine dönüştürürler. Bu besin, bitkinin büyümesi ve yaşamını sürdürmesi için gereklidir. Bu süreçte aynı zamanda havaya oksijen verirler." Öğrenci bu bilgiyi dinledikten sonra, penceresinden dışarıdaki ağaçlara bakarak kendi kendine şöyle düşünür: "Demek ki bu ağaçlar hem kendileri için yiyecek üretiyor hem de bizim nefes almamızı sağlıyorlar."

Öğrencinin kendi kendine yaptığı bu çıkarım, öğretmenin verdiği bilginin hangi yönünü vurgulamaktadır?

A) Fotosentezin sadece bitkiler için faydalı olduğunu.
B) Fotosentezin hem bitkiler hem de diğer canlılar için önemini.
C) Fotosentezin sadece karbondioksit ve su ile gerçekleştiğini.
D) Fotosentezin gerçekleşmesi için güneş ışığının şart olmadığını.

Bir markete giden Ayşe, elma fiyatlarının geçen haftaya göre arttığını fark eder. Tezgahtaki elmaların üzerinde "Yerli Üretim" yazan etiketler görür. Kasiyer ile konuştuğunda, kasiyerin "Bu hafta havalar biraz serin gitti, o yüzden ürün az geldi, fiyatlar o yüzden biraz yükseldi." dediğini duyar.

Ayşe'nin duyduklarından ve gördüklerinden hareketle elma fiyatlarındaki artışın olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Elmaların ithal olması.
B) Tüketicilerin elmaya olan talebinin azalması.
C) Hava koşullarının ürün miktarını etkilemesi.
D) Marketin kar oranını artırması.

Bilim insanları, yaptıkları bir araştırmada, belirli bir bitki türünün, topraktaki kurşun miktarının yüksek olduğu ortamlarda daha hızlı büyüdüğünü gözlemlemişlerdir. Bu bitkinin köklerinin, kurşunu emerek toprağı temizleme potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir. Ancak, bu bitkinin kurşunu emdikten sonra kendi bünyesinde nasıl işlediği ve uzun vadede kendisi için bir risk oluşturup oluşturmadığı henüz tam olarak bilinmemektedir.

Bu metne göre, söz konusu bitki türü ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

A) Kurşunlu topraklarda büyüme avantajına sahiptir.
B) Çevresel bir soruna çözüm sunma potansiyeli taşır.
C) Kurşunu topraktan uzaklaştırma yeteneği kanıtlanmıştır.
D) Kurşunun bitki üzerindeki uzun vadeli etkileri hakkında yeterli bilgi mevcuttur.

Bir sınıf öğretmeni, öğrencilerine "Dostluk" temalı bir kompozisyon ödevi vermiştir. Öğrencilerden biri olan Can, kompozisyonunda şöyle yazar: "Gerçek dost, zor zamanlarda yanınızda olandır. Sizi anlayan, size destek olan ve sırlarınızı saklayan kişidir. Yalan söylemez, kıskanmaz, her zaman iyiliğinizi ister. Dostluk, hayatımızın en değerli hazinelerinden biridir."

Can'ın kompozisyonunda bahsettiği "gerçek dost" tanımına göre, aşağıdaki özelliklerden hangisi gerçek dostta bulunmaz?

A) Anlayışlı olma
B) Sır saklama
C) Kıskançlık
D) İyilik dileme

Şehir merkezindeki trafik yoğunluğu her geçen gün artmaktadır. Bu durum, insanların işlerine veya okullarına ulaşımını zorlaştırmakta, zaman kaybına neden olmakta ve hava kirliliğini artırmaktadır. Yetkililer, bu sorunu çözmek için toplu taşıma araçlarını yaygınlaştırma, bisiklet yolları yapma ve trafik akışını düzenleyen akıllı sistemler kurma gibi çeşitli projeler üzerinde çalışmaktadır.

Metne göre şehir merkezindeki trafik yoğunluğunun sonuçlarından biri değildir?

A) Ulaşımın zorlaşması
B) Zaman kaybı yaşanması
C) Hava kirliliğinin artması
D) Toplu taşıma araçlarının yaygınlaşması

Bir öğrenci, tarih dersinde Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemini öğrenirken, öğretmeni şöyle bir bilgi verir: "Osmanlı Beyliği, Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayıflamasıyla ortaya çıkan beyliklerden biriydi. Osman Bey ve kurucular, gazâ anlayışını benimseyerek sınırlarını Bizans İmparatorluğu'na doğru genişlettiler. Bu süreçte fetihler yaparak hem topraklarını büyüttüler hem de İslamiyet'i yaydılar." Öğrenci, bu bilgiyi dinledikten sonra defterine şu notu alır: "Demek ki Osmanlı, kurulurken hem fetihçi bir ruha sahipti hem de dini bir motivasyonla hareket ediyordu."

Öğrencinin aldığı bu not, öğretmenin verdiği bilginin hangi iki temel unsurunu vurgulamaktadır?

A) Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayıflaması ve beyliklerin ortaya çıkışı.
B) Osman Bey'in kişisel özellikleri ve Bizans ile ilişkileri.
C) Fetihçi yayılmacılık ve dini motivasyon.
D) Toprakların büyümesi ve İslamiyet'in yayılması.

Bir grup arkadaş, hafta sonu için bir gezi planı yapmaktadır. Ali, "Bence denize girebileceğimiz, güneşli bir yer seçelim," der. Ayşe ise, "Ben daha sakin, doğayla iç içe bir yer tercih ederim, belki bir yaylaya gidebiliriz," diye önerir. Mehmet ise, "Benim için fark etmez, yeter ki hep birlikte olalım ve eğlenelim," diyerek grubun uyumunu ön planda tutar.

Bu konuşmaya göre, arkadaşların gezi yeri seçiminde farklı önceliklere sahip oldukları çıkarımı yapılabilir. Aşağıdakilerden hangisi bu farklı önceliklerden biri değildir?

A) Deniz ve güneş isteği
B) Doğa ve sakinlik tercihi
C) Birliktelik ve eğlence vurgusu
D) Tarihi yerleri ziyaret etme isteği