✅ 9. Sınıf Edebiyat: Metin yapısı, söz sanatları ve metin türleri Test Çöz
✅ 9. Sınıf Edebiyat: Metin yapısı, söz sanatları ve metin türleri Testi
Aşağıdaki dizelerin hangisinde belirgin bir "teşbih (benzetme)" sanatı yapılmıştır?
A) Bir ah çeksem dağı taşı eritir.B) Karlar etrafı beyaz bir çarşaf gibi kapladı.
C) Gökyüzü bugün bizim için ağlıyor.
D) Akşam, kapımızı çalan sessiz bir misafirdir.
E) İçimde kor bir ateş yanıyor her saniye.
Kahramanları genellikle hayvanlar, bitkiler veya cansız varlıklar olan; sonunda bir ahlak dersi vermeyi amaçlayan, genellikle manzum (şiir) biçimde yazılan edebî türe ne ad verilir?
A) MasalB) Hikâye
C) Fabl
D) Roman
E) Destan
İki dizeden oluşan ve kendi içinde anlam bütünlüğü taşıyan, divan edebiyatında sıklıkla kullanılan en küçük şiir birimine ne ad verilir?
A) DörtlükB) Bent
C) Beyit
D) Mısra
E) Kıt'a
Bir kişinin yaşadığı olayları, günü gününe, tarih belirterek ve kendi bakış açısıyla kaleme aldığı kişisel hayatı konu alan öğretici metin türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Anı (Hatıra)B) Günlük (Günce)
C) Biyografi
D) Gezi Yazısı
E) Mektup
Aşağıdaki dizelerin hangisinde hem kişileştirme (teşhis) hem de konuşturma (intak) sanatı bir arada kullanılmıştır?
A) Gözlerin bir çığlık gibi çınlar kulaklarımda.B) Küçük bir çeşmeyim yurdumun unutulmuş bir köşesinde, / Akarım durmadan gece gündüz.
C) Güneş, dağların arkasına saklanırken bize el salladı.
D) Ağaçlar sonbaharın gelişiyle hüzünlü bir şarkı mırıldanıyordu.
E) Deniz sakinleşti, rüzgâr sustu ve derin bir uykuya daldı doğa.
Sokaktan geçen insanları pencereden izliyordu. Kimsenin acelesi yok gibiydi. Bir an için kendi çocukluğunu düşündü, o günlerdeki neşesini hatırlayınca içi burkuldu. Ama bunu kimseye belli etmek istemiyordu.
Bu parçada kullanılan bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Gözlemci bakış açısı
C) İlahi (Hâkim) bakış açısı
D) Çoğulcu bakış açısı
E) Nesnel bakış açısı
Masal ve fabl türlerinin karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Masallarda genellikle tekerleme adı verilen kalıplaşmış giriş bölümleri bulunurken fabllarda bu bölüme yer verilmez.B) Her iki türde de olağanüstü ögelere ve kişileştirmelere yer verilebilir.
C) Masallar genellikle nesir (düzyazı) biçimindeyken fabllar manzum (şiir) veya nesir şeklinde yazılabilir.
D) Fablların sonunda her zaman doğrudan bir ahlak dersi (öğüt) yer alırken masallarda bu ders her zaman açıkça bir öğüt cümlesiyle verilmez, olay akışından çıkarılır.
E) Masalların kahramanları sadece insan dışı varlıklardan oluşurken fabllarda kahramanlar her zaman insanlardan seçilir.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde "tezat (karşıtlık)" sanatı kullanılmıştır?
A) Neden böyle düşman görünürsünüz, / Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?B) Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?
C) Derinden derine ırmaklar ağlar, / Uzaktan uzağa çoban çeşmesi.
D) Gülümse ki dünya güzelleşsin, / Renkler dile gelsin her köşede.
E) Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır, / Bugün posta günü canım sıkılır.
"Kandilli yüzerken uykularda
Mehtabı sürükledik sularda"
Bu dizelerdeki kafiye (uyak) türü ve redif aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) Tam kafiye: "-ur", Redif: "-larda"
C) Zengin kafiye: "-ular", Redif: "-da"
D) Cinaslı kafiye: "sularda", Redif: Yok
E) Yarım kafiye: "-lar", Redif: "-da"
Türk edebiyatında Ömer Seyfettin'in, dünya edebiyatında ise Guy de Maupassant'ın öncülüğünü yaptığı; serim, düğüm, çözüm planına uygun olarak yazılan, merak unsurunun ön planda olduğu hikâye türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Durum (Kesit) hikâyesiB) Olay (Klasik) hikâyesi
C) Modern hikâye
D) Halk hikâyesi
E) Manzum hikâye
Bir sözün, benzetme amacı güdülmeden, aralarındaki çeşitli ilgiler (iç-dış, parça-bütün, yer-insan, yazar-eser vb.) nedeniyle başka bir sözün yerine kullanılmasına "mecazımürsel (ad aktarması)" denir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde mecazımürsel sanatı vardır?
B) Sınıf, öğretmenin içeri girmesiyle sessizliğe büründü.
C) Bahçedeki güller susuzluktan boyunlarını bükmüştü.
D) Altın sarısı saçları omuzlarına dökülüyordu.
E) Rüzgârın uğultusu sabaha kadar hiç dinmedi.
"Derinden derine ırmaklar ağlar,
Uzaktan uzağa çoban çeşmesi,
Ey suyun sesinden anlayan bağlar,
Ne söyler şu dağa çoban çeşmesi?"
Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) "ağlar" ve "bağlar" sözcükleri arasında zengin kafiye vardır.
C) Kişileştirme (teşhis) sanatına başvurulmuştur.
D) Çapraz kafiye düzeniyle ($a-b-a-b$) yazılmıştır.
E) "ırmaklar ağlar" ifadesinde tezat sanatı yapılmıştır.
I. Metin:
Güneş, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte vadinin üzerindeki sis perdesini yavaşça araladı. Çiğ damlalarıyla süslenmiş yapraklar, yeni güne uyanmanın coşkusuyla parıldıyordu. Doğa, adeta sessiz bir senfoni çalıyor; kuşlar bu koroya neşeyle eşlik ediyordu.
II. Metin:
Güneş, Güneş Sistemi'nin merkezinde yer alan yıldızdır. Orta büyüklükte bir yıldız olan Güneş, tek başına Güneş Sistemi kütlesinin yaklaşık %99.8'ini oluşturur. Geri kalan kütle ise Güneş'in etrafında dönen gezegenler, asteroitler ve kuyruklu yıldızlardan oluşmaktadır.
Yukarıda verilen iki metnin karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) I. metin kurmaca bir gerçekliğe dayanırken II. metin nesnel ve bilimsel bir gerçekliği aktarmaktadır.
C) I. metinde kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamlarıyla, II. metinde ise gerçek ve terim anlamlarıyla kullanılmıştır.
D) I. metin bir olay çevresinde gelişen sanatsal metindir, II. metin ise bilgi vermeyi amaçlayan öğretici bir metindir.
E) Her iki metnin de yazılış amacı okuyucunun estetik zevkini geliştirmek ve onu heyecanlandırmaktır.
Benzetmenin temel ögelerinden (benzeyen ve kendisine benzetilen) yalnızca biri kullanılarak yapılan söz sanatına "istiare (eğretileme)" denir. Kendisine benzetilenin kullanılıp benzeyenin kullanılmadığı istiareye "açık istiare"; benzeyenin kullanılıp kendisine benzetilenin kullanılmadığı (genellikle kişileştirme yoluyla yapılan) istiareye ise "kapalı istiare" denir.
Buna göre aşağıdaki dizelerin hangisinde kullanılan istiare türü diğerlerinden farklıdır?
B) Bir hilal uğruna, ya Rab, ne güneşler batıyor!
C) Tekerlekler yollara bir şeyler anlatıyor.
D) Gökyüzünden dökülen inciler toprağı ıslattı.
E) Yüce dağ başında siyah tüller uçuşuyor.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-metin-yapisi-soz-sanatlari-ve-metin-turleri/testler