📄 9. Sınıf Edebiyat: Metin yapı unsurları ve söz sanatları Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Olay hikayelerinde (Maupassant tarzı) olay örgüsü, merak ve heyecan unsurları her zaman ön plandadır.
2. Teşhis (kişileştirme) sanatının kullanıldığı her dizede kesinlikle intak (konuşturma) sanatı da bulunmak zorundadır.
3. Hikaye, roman ve tiyatro gibi edebi türlerde zaman ve mekân, metnin yapı unsurları arasında yer alır.
4. Mecazımürsel (ad aktarması), iki kavram arasında sadece benzetme amacı güdülerek yapılan bir söz sanatıdır.
5. Tezat sanatı, sadece zıt anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması değil, karşıt durum ve düşüncelerin de sergilenmesidir.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. "Aramakla bulunmaz o eşsiz inci / Gönül deryasında gizlidir her biri" dizelerindeki "inci" kelimesiyle hangi söz sanatı yapılmıştır? Kısaca açıklayınız.
2. "Karlar etrafı beyaz bir karanlığa gömdü." cümlesinde bir arada kullanılan ve zıtlık oluşturan kavramlarla yapılan söz sanatı hangisidir?
3. Anlatmaya bağlı edebi metinlerin (roman, hikaye) dört temel yapı unsurunu yazınız.
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. "Kutu gibi küçücük bir evde yaşıyordu." cümlesindeki söz sanatının unsurları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi "benzetilen" unsurdur?
2. "Sarı tamburam senin için iniler / Bağrım yanık içi boş" dizelerinde tamburanın konuşturulmasıyla aşağıdaki söz sanatlarından hangisi yapılmıştır?
3. Hikaye ve roman türündeki metinlerin yapı unsurlarıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
4. "Bir hilal uğruna ya Rab, ne güneşler batıyor!" dizesinde "güneşler" sözcüğüyle vatan uğruna canını veren askerler kastedilmiştir. Bu dizede yapılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
5. Aşağıdaki dizelerin hangisinde tezat (karşıtlık) sanatı vardır?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Söz sanatları edebi metinlerin anlatım gücünü nasıl etkiler? Teşbih ve teşhis sanatlarını birer örnekle açıklayarak bu durumun metne katkısını değerlendiriniz.
2. Anlatmaya bağlı edebi metinlerde (örneğin bir hikayede) 'zaman' ve 'mekân' unsurlarının olay örgüsü ve karakterler üzerindeki etkisini açıklayınız.
3. Aşağıdaki dizelerde yer alan söz sanatını bularak yapılış yönüyle açıklayınız:
'Yüce dağların başında salkım salkım olan bulut / Saçın çözüp benim için ağlar mısın?'
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Metin yapı unsurları ve söz sanatları Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | Olay hikayelerinde (Maupassant tarzı) olay örgüsü, merak ve heyecan unsurları her zaman ön plandadır. |
| ( .... ) | Teşhis (kişileştirme) sanatının kullanıldığı her dizede kesinlikle intak (konuşturma) sanatı da bulunmak zorundadır. |
| ( .... ) | Hikaye, roman ve tiyatro gibi edebi türlerde zaman ve mekân, metnin yapı unsurları arasında yer alır. |
| ( .... ) | Mecazımürsel (ad aktarması), iki kavram arasında sadece benzetme amacı güdülerek yapılan bir söz sanatıdır. |
| ( .... ) | Tezat sanatı, sadece zıt anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması değil, karşıt durum ve düşüncelerin de sergilenmesidir. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | Edebi metinlerde yapı; olay örgüsü, kişiler, zaman ve .................... unsurlarının bir araya gelmesiyle oluşur. |
| 2) | Aralarında benzetme yönü bulunan iki unsurdan sadece birinin (benzeyen ya da benzetilen) kullanılmasıyla yapılan söz sanatına .................... denir. |
| 3) | Bir sözü hem gerçek hem de mecaz anlama gelebilecek şekilde kullanıp asıl mecaz anlamı kastetme sanatına .................... adı verilir. |
| 4) | İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insan kişiliği ve özellikleri kazandırılmasına .................... sanatı denir. |
| 5) | Anlatımı güçlendirmek amacıyla bir durumun, özelliğin ya da olayın olduğundan çok daha büyük veya küçük gösterilmesine .................... denir. |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | "Aramakla bulunmaz o eşsiz inci / Gönül deryasında gizlidir her biri" dizelerindeki "inci" kelimesiyle hangi söz sanatı yapılmıştır? Kısaca açıklayınız. |
| 2) | "Karlar etrafı beyaz bir karanlığa gömdü." cümlesinde bir arada kullanılan ve zıtlık oluşturan kavramlarla yapılan söz sanatı hangisidir? |
| 3) | Anlatmaya bağlı edebi metinlerin (roman, hikaye) dört temel yapı unsurunu yazınız. |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
"Kutu gibi küçücük bir evde yaşıyordu." cümlesindeki söz sanatının unsurları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi "benzetilen" unsurdur?
A) Ev
B) Kutu
C) Küçücük
D) Gibi
E) Yaşıyordu
|
| 2) |
"Sarı tamburam senin için iniler / Bağrım yanık içi boş" dizelerinde tamburanın konuşturulmasıyla aşağıdaki söz sanatlarından hangisi yapılmıştır?
A) Teşbih
B) Tecahülüarif
C) İntak
D) Kinaye
E) Hüsnütalil
|
| 3) |
Hikaye ve roman türündeki metinlerin yapı unsurlarıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Olay örgüsü, metindeki olayların kronolojik veya tematik bir düzen içinde sunulmasıdır.
B) Mekân, olayların gerçekleştiği çevre olup kahramanların psikolojisini yansıtabilir.
C) Zaman, olayların başlangıcından bitişine kadar geçen süreyi ifade eder.
D) Kiiler kadrosu, olayların gelişiminde rol oynayan kurmaca karakterlerden oluşur.
E) Yapı unsurları sadece öğretici metinlerde bulunur, sanatsal metinlerde bulunmaz.
|
| 4) |
"Bir hilal uğruna ya Rab, ne güneşler batıyor!" dizesinde "güneşler" sözcüğüyle vatan uğruna canını veren askerler kastedilmiştir. Bu dizede yapılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Teşbih
B) İstiare
C) Tezat
D) Teşhis
E) Mübalağa
|
| 5) |
Aşağıdaki dizelerin hangisinde tezat (karşıtlık) sanatı vardır?
A) Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz
B) Bir rüzgar eser ki tatlı ve serin
C) Derinden derine ırmaklar ağlar
D) Gökyüzü mavi mavi gülümsüyordu
E) Taşlar bile dile geldi bu acıdan
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) | Söz sanatları edebi metinlerin anlatım gücünü nasıl etkiler? Teşbih ve teşhis sanatlarını birer örnekle açıklayarak bu durumun metne katkısını değerlendiriniz. |
| 2) | Anlatmaya bağlı edebi metinlerde (örneğin bir hikayede) 'zaman' ve 'mekân' unsurlarının olay örgüsü ve karakterler üzerindeki etkisini açıklayınız. |
| 3) |
Aşağıdaki dizelerde yer alan söz sanatını bularak yapılış yönüyle açıklayınız: 'Yüce dağların başında salkım salkım olan bulut / Saçın çözüp benim için ağlar mısın?' |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-metin-yapi-unsurlari-ve-soz-sanatlari/etkinlikler