✅ 9. Sınıf Edebiyat: Metin dil özellikleri değerlendirme ölçütleri Test Çöz
✅ 9. Sınıf Edebiyat: Metin dil özellikleri değerlendirme ölçütleri Testi
Bir metinde gereksiz sözcüklerin bulunmaması, aynı anlama gelen kelimelerin veya eklerin bir arada kullanılmaması dilin hangi anlatım ilkesiyle doğrudan ilgilidir?
A) AçıklıkB) Duruluk
C) Yalınlık
D) Akıcılık
E) Özgünlük
"Metinde anlatılmak istenen düşüncenin hiçbir tartışmaya, yoruma veya belirsizliğe yol açmayacak şekilde, net ve tek bir yargıyla ifade edilmesidir."
Yukarıda tanımı verilen dil ve anlatım özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
B) Akıcılık
C) Açıklık
D) Özlülük
E) Tutarlılık
Edebi bir metinde süslü, sanatlı ve yapay söyleyişlerden kaçınılarak düşüncelerin sade ve gösterişsiz bir dille aktarılmasına ne ad verilir?
A) YalınlıkB) Duruluk
C) Akıcılık
D) Özgünlük
E) Doğallık
Metinde okumayı zorlaştıracak, dile takılacak pürüzlü sözcüklerin ve seslerin bulunmaması, metnin kolayca okunup kavranabilmesi dilin hangi özelliğiyle açıklanır?
A) ÖzgünlükB) Tutarlılık
C) Akıcılık
D) Özlülük
E) Açıklık
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "duruluk" ilkesine aykırı bir kullanım vardır?
A) Kitaptaki konular güncel olaylardan seçilmişti.B) Sınavdaki soruları dikkatlice okuyup cevapladı.
C) Kardeşimle birlikte sinemaya gitmek için sözleştik.
D) Henüz daha ödevlerimi tamamlayıp teslim edemedim.
E) Yazar, son romanında çocukluk yıllarını anlatıyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "açıklık" ilkesine aykırılıktan kaynaklanan bir anlam belirsizliği vardır?
A) Yeni eve taşınmak hepimiz için oldukça yorucu oldu.B) Yarışmada birinci olduğuna hiç şaşırmadım.
C) Kitap okumak, insanın hayal dünyasını zenginleştirir.
D) Akşamki toplantıya katılmayacağını son anda öğrendim.
E) Bahçedeki çiçekleri her sabah düzenli olarak sularım.
Metni oluşturan unsurların dil bilgisi kurallarına uygun olarak birbirine bağlanmasına "bağlaşıklık", bu unsurların anlamsal ve mantıksal olarak birbiriyle uyum içinde olmasına ise "bağdaşıklık" denir.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bağlaşıklık" (dil bilgisel uyum) yönünden bir hata yapılmıştır?
B) Kitapları çantasına yerleştirdi ve onları okula götürdü.
C) Dün akşamki fırtınada ağaçların dalları kırıldı.
D) Ben sinemaya, o ise tiyatroya gitmek istiyordu.
E) Öğretmenimiz, bize her zaman rehberlik eder ve yol gösterirdi.
"Özlülük", az sözle çok şey anlatma sanatıdır. Derin anlamlar barındıran, yoğun anlatımlı metinlerde bu ilke ön plana çıkar.
Buna göre, aşağıdaki edebi türlerden veya söz kalıplarından hangisi "özlülük" ilkesine en uygun örnektir?
B) Atasözleri ve vecizeler
C) Gezi yazıları
D) Roman betimlemeleri
E) Otobiyografiler
Bir metinde sunulan düşüncelerin birbiriyle çelişmemesi, mantık akışına uygun olması ve yazarın savunduğu görüşlerin kendi içinde uyumlu olması "tutarlılık" ilkesiyle ilgilidir.
Buna göre, aşağıdaki paragrafların hangisinde "tutarlılık" ilkesine aykırı bir durum vardır?
B) Doğa sevgisi, insanın iç dünyasını güzelleştiren en önemli unsurdur. Yeşili korumak, geleceğimize sahip çıkmak demektir.
C) Teknolojinin hayatımızı kolaylaştırdığı bir gerçektir. Ancak kontrolsüz kullanımı insan ilişkilerine büyük zarar vermektedir.
D) Başarıya ulaşmak için planlı çalışmak şarttır. Hedeflerini belirlemeyen bir insanın başarılı olması tesadüflere bağlıdır.
E) Klasik eserler, her dönemde okunabilen ve değerini kaybetmeyen yapıtlardır. Bu yüzden her nesil onlardan yeni bir şeyler öğrenir.
"Güneş dağların arkasından yavaşça çekilirken köyün dar sokaklarına tatlı bir serinlik çöktü. Çocuklar sokaklarda neşeyle koşuşturuyor, yaşlılar ise kapı önlerinde oturup koyu bir sohbete dalıyordu."
Bu parçanın dil ve anlatım özellikleri değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Anlatım akıcı ve pürüzsüzdür.
C) Sözcükler genellikle ilk ve gerçek anlamlarıyla kullanılmıştır.
D) Ağır sanatlı söyleyişlere ve imgelere ağırlık verilmiştir.
E) Cümleler mantıksal bir tutarlılık içinde birbirine bağlanmıştır.
Bir yazarın dil ve anlatım özelliklerini değerlendirirken kullanılan "özgünlük" ve "doğallık" kavramları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Özgünlük, yazarın yapaylıktan uzak, içten bir anlatım sergilemesidir.B) Doğallık, yazarın hiç kimsede görülmeyen, kendine has bir üslup yaratmasıdır.
C) Özgünlük, yazarın taklitçilikten kaçınarak kendine özgü bir anlatım biçimi geliştirmesidir.
D) Doğallık, az sözle çok şey anlatmayı hedefleyen yoğun bir anlatım tarzıdır.
E) Özgünlük, metinde hiçbir dil bilgisi hatasının bulunmaması durumudur.
Bir edebiyat öğretmeni, öğrencilerinden aşağıdaki metni "dil özellikleri değerlendirme ölçütleri" açısından incelemelerini istemiştir:
"Mavi gökyüzünün altındaki uçsuz bucaksız, sonsuz deniz, adeta ruhumun derinliklerindeki gizli saklı kalmış acıları birer birer su yüzüne çıkarıp adeta beni benden alıyordu."
Öğrencilerin bu metne yönelik yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) "Gizli saklı" ikilemesi ve "adeta" sözcüğünün tekrarlanması metnin "duruluk" ve "akıcılık" özelliklerini olumsuz etkilemiştir.
C) Metinde süslü ve sanatlı bir anlatım tercih edildiği için "yalınlık" ilkesi ön planda tutulmuştur.
D) Cümlede mecazlı ifadelere yer verilmesi, metnin doğrudan "açıklık" (tek bir anlama gelme) özelliğini zayıflatmıştır.
E) "Beni benden alıyordu" ifadesiyle anlatıma duygusal bir yoğunluk kazandırılmak istenmiştir.
Öğretmen: "Çocuklar, tahtaya yazdığım şu cümleyi inceleyin: 'Sınıftaki tüm öğrenciler, onun bu beklenmedik sürpriz davranışına çok şaşırmıştı.' Bu cümledeki dil kusurunu hangi ölçütle açıklayabiliriz ve cümleyi nasıl düzeltebiliriz?"
Öğretmenin sorusuna öğrencilerin verdiği aşağıdaki cevaplardan hangisi doğrudur?
B) Cümlede "duruluk" ilkesi ihlal edilmiştir; "beklenmedik" ve "sürpriz" sözcükleri aynı anlama geldiği için biri cümleden atılmalıdır.
C) Cümlede "yalınlık" ilkesine aykırılık vardır; "şaşırmıştı" yerine "hayretler içinde kalmıştı" denmelidir.
D) Cümlede "akıcılık" sorunu vardır; "beklenmedik" sözcüğü telaffuzu zor olduğu için değiştirilmelidir.
E) Cümlede "tutarlılık" ilkesi ihlal edilmiştir; "tüm öğrenciler" ifadesi ile "şaşırmıştı" yüklemi çelişmektedir.
(I) Kitap okuma alışkanlığı, bireyin zihinsel gelişimine doğrudan katkı sağlar. (II) Düzenli kitap okuyan insanların kelime dağarcığı zenginleşir ve kendilerini ifade etme yetenekleri artar. (III) Oysa televizyon izlemek de insanı farklı dünyalarla tanıştıran eğlenceli bir aktivitedir. (IV) Bu zenginlik, bireyin sosyal ilişkilerinde daha başarılı ve etkili iletişim kurmasına yardımcı olur. (V) Dolayısıyla kitaplar, bireyin hem kişisel hem de sosyal gelişiminin en önemli anahtarıdır.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi metnin "bağdaşıklık" (anlamsal tutarlılık ve bütünlük) yönünden zayıflamasına neden olmuştur?
B) II
C) III
D) IV
E) V
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-metin-dil-ozellikleri-degerlendirme-olcutleri/testler