✅ 9. Sınıf Edebiyat: Eleştiri türü ve edebi dil Test Çöz
✅ 9. Sınıf Edebiyat: Eleştiri türü ve edebi dil Testi
Bir sanat eserinin, sanatçının ya da edebi bir dönemin güçlü ve zayıf yönlerini, değerini ortaya koymak amacıyla yapılan inceleme ve değerlendirmelere ne ad verilir?
A) DenemeB) Makale
C) Eleştiri
D) Fıkra
E) Sohbet
Edebi dil, günlük dilden farklı olarak kelimelerin yan ve mecaz anlamlarına, çağrışım güçlerine dayanır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi edebi dilin temel özelliklerinden biri değildir?
B) Estetik bir kaygı ve heyecan uyandırmayı amaçlaması
C) İmge ve söz sanatlarına yer vermesi
D) Alıcıda sanatsal bir zevk uyandırmayı hedeflemesi
E) Çok anlamlılığa ve çağrışımlara açık olması
Eleştiri türü ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Eleştirinin temel amacı okura ve sanatçıya kılavuzluk etmektir.B) Eleştiri yazıları sadece bir eserin olumsuz yönlerini ortaya çıkarmak için yazılır.
C) Eleştiride nesnel (bilimsel) veya öznel (izlenimsel) bir tutum sergilenebilir.
D) Eleştirmen, değerlendirdiği eseri derinlemesine analiz eder.
E) Eleştiri, hem Türk edebiyatında hem de dünya edebiyatında önemli bir yere sahiptir.
Edebi metinlerde dil, okuyucuda estetik bir haz uyandırmak, duygu ve düşünceleri sanatsal bir biçimde ifade etmek amacıyla kullanılır.
Buna göre, edebi dilde dilin hangi işlevi en belirgin şekilde karşımıza çıkar?
B) Alıcıyı harekete geçirme işlevi
C) Kanalı kontrol işlevi
D) Şiirsel (sanatsal) işlev
E) Dil ötesi işlev
(I) Yazarın son romanı, olay örgüsünün sağlamlığı ve karakter tahlillerindeki başarısıyla dikkat çekiyor.
(II) Kitapta toplam on iki bölüm yer alıyor ve her bölüm farklı bir karakterin bakış açısıyla anlatılıyor.
(III) Ancak yazarın kullandığı aşırı süslü dil, okuyucunun olaylara odaklanmasını zorlaştırıyor ve insanı adeta boğuyor.
(IV) Romanın ana teması, bireyin modern toplumdaki yalnızlığı üzerine kurulmuş.
(V) Eser, yayımlandığı ilk ay içinde yirmi bin adet satarak büyük bir ticari başarı elde etti.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde tamamen öznel (izlenimsel) bir eleştiri yapılmıştır?
B) I ve III
C) II ve IV
D) III ve V
E) IV ve V
Edebi dil ile günlük dil arasındaki farklarla ilgili olarak aşağıda yapılan değerlendirmelerden hangisi doğru değildir?
A) Günlük dilde kelimeler genellikle ilk ve düz anlamlarıyla kullanılırken edebi dilde yan ve mecaz anlamlar ağırlıktadır.B) Günlük dil pratik ihtiyaçları karşılamaya yöneliktir, edebi dil ise estetik bir yaşantı uyandırmayı amaçlar.
C) Günlük dilde dilin göndergesel işlevi veya heyecan bildirme işlevi ön plandayken edebi dilde şiirsel işlev hakimdir.
D) Günlük dil kurallı ve değişmez bir yapıya sahipken edebi dil tamamen kuralsız ve rastgele oluşturulan bir dildir.
E) Günlük dilin sınırları toplumsal kabullerle belirlenmiştir, edebi dil ise sanatçının yaratıcılığıyla sınırları zorlar.
"Romanın başkahramanı Ahmet'in iç dünyasındaki çatışmalar, yazar tarafından psikolojik tahlillerle çok başarılı bir şekilde verilmiş. Ancak romandaki zaman geçişlerinin belirsizliği, kronolojik sıranın sık sık ve nedensizce kesilmesi okurun zihnini karıştırıyor. Yazar, betimlemelerde gösterdiği titizliği ne yazık ki diyalogların doğallığında gösterememiş."
Bu parçadaki eleştiri yaklaşımı, odağına neyi aldığı için esere yönelik eleştiri olarak adlandırılır?
B) Eserin yazıldığı dönemin sosyal ve siyasi koşullarını
C) Eserin doğrudan kendi yapısal, dilsel ve içeriksel özelliklerini
D) Okuyucunun eser karşısında hissettiği duygusal değişimleri
E) Eserin toplum üzerindeki ahlaki ve eğitici etkilerini
"Güneş, dağların arkasına çekilirken ardında kızıl bir hüzün bırakıyordu. Rüzgar, eski çınar ağacının yapraklarıyla fısıldaşarak geçmiş zaman masallarını fısıldıyordu şehre. Sokaklar, sessizliğin siyah hırkasını giyinmiş, derin bir uykuya hazırlanıyordu."
Bu parçanın dil ve anlatım özellikleri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Kişileştirme (teşhis) sanatından yararlanılarak anlatıma estetik bir değer katılmıştır.
C) Bilgi vermek amacıyla dil, tamamen göndergesel işlevinde kullanılmıştır.
D) Çağrışım değeri yüksek sözcüklerle imgesel bir anlatım tercih edilmiştir.
E) Günlük konuşma dilinin sıradanlığından uzak, sanatsal bir üslup benimsenmiştir.
Bilimsel ve nesnel bir eleştiri yazısı kaleme almak isteyen bir eleştirmenden aşağıdakilerden hangisi beklenmez?
A) Değerlendirmelerini kişisel dostluk veya düşmanlık ilişkilerinden uzak tutmasıB) Ele aldığı eseri kendi türündeki diğer başarılı örneklerle karşılaştırarak incelemesi
C) Eseri değerlendirirken belirli bilimsel ölçütlere ve verilere dayanması
D) Kendi beğeni ve duygularını eserin nesnel gerçekliğinin önüne koyması
E) Sanatçının üslubunu, dilini ve tekniğini tarafsız bir gözle analiz etmesi
Türk edebiyatında Batılı anlamda eleştiri türü Tanzimat Dönemi'nde başlamıştır. Namık Kemal'in, Ziya Paşa'nın "Harabat" adlı antolojisine karşı yazdığı ve eski edebiyatı eleştirip yeni edebiyatı savunduğu eser, edebiyatımızdaki ilk edebi eleştiri örneği kabul edilir.
Bu parçada sözü edilen ve Türk edebiyatının ilk edebi eleştirisi kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
B) Şiir ve İnşa
C) Mukaddime-i Tercüman-ı Ahval
D) Takdir-i Elhan
E) Demdeme
Eleştiri yazıları, temelde öğretici (didaktik) metinler kategorisinde yer alır. Ancak eleştirmenin benimsediği yönteme göre dilin işlevi değişebilir.
Buna göre, bilimsel ve nesnel bir eleştiri yazısında dilin hangi işlevinin ağır basması beklenirken; eleştirilen şiir veya roman gibi edebi eserin kendisinde dilin hangi işlevi hakimdir?
B) Alıcıyı harekete geçirme işlevi / Dil ötesi işlev
C) Şiirsel işlev / Göndergesel işlev
D) Heyecan bildirme işlevi / Kanalı kontrol işlevi
E) Dil ötesi işlev / Heyecan bildirme işlevi
"Cahit Sıtkı Tarancı'nın şiirlerindeki ölüm teması, karanlık bir dehliz gibi okuyucuyu içine çekerken aynı zamanda yaşama sevincinin o berrak ışığıyla dengelenir. Şair, kelimeleri adeta birer kuyumcu titizliğiyle seçmiş; 'Otuz Beş Yaş' şiirinde her mısra, insanın zaman karşısındaki çaresizliğini fısıldar. Ancak şairin bazı şiirlerinde kafiye kaygısıyla kelime seçmesi, anlamın akıcılığını yer yer zedelemiştir. Yine de onun Türkçeyi kullanmadaki ustalığı, bu küçük kusurları örtmeye yetmektedir."
Yukarıdaki eleştiri yazısı analiz edildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
B) Metinde edebi dilin çağrışım gücünden yararlanılarak mecazlı ifadelere yer verilmiştir.
C) Eleştirmen, esere yönelik eleştiri yöntemini kullanarak doğrudan şiirlerin yapı ve tema özelliklerine odaklanmıştır.
D) Metin, tamamen nesnel verilere ve istatistiksel ölçümlere dayanan bilimsel bir eleştiri örneğidir.
E) Eleştirmen, şairin dil ve üslup tercihlerini (kelime seçimi, kafiye kaygısı) değerlendirmiştir.
Aşağıda aynı konuyu ele alan iki farklı metin verilmiştir:
I. Metin: "Yağmur, bulutlarda bulunan su buharının yoğunlaşarak yeryüzüne yer çekiminin etkisiyle sıvı damlacıklar halinde düşmesi olayıdır. Tarım ve su kaynakları için hayati önem taşır."
II. Metin: "Göklerin gri gözyaşları süzülüyordu şehrin yorgun omuzlarına. Toprak, susuzluğun verdiği hararetle bu ıslak buseleri yutuyor; her damla, geçmişin hatıralarını canlandırıyordu sokaklarda."
Bu iki metin dil ve anlatım özellikleri bakımından karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?
B) I. metinde dil göndergesel işlevde, II. metinde ise şiirsel (sanatsal) işlevde kullanılmıştır.
C) I. metin edebi dilin, II. metin ise bilimsel/öğretici dilin özelliklerini yansıtmaktadır.
D) II. metinde imgesel bir anlatım hakimken I. metinde doğrudan ve yalın bir anlatım vardır.
E) I. metnin amacı bilgi vermek, II. metnin amacı ise okuyucuda estetik bir heyecan uyandırmaktır.
Bir edebiyat dergisinde yeni çıkan bir romanı inceleyecek olan bir eleştirmen şu planı hazırlar:
- Romanın bende uyandırdığı ilk hisleri, ruhumda bıraktığı izleri samimi bir dille aktaracağım.
- Eseri incelerken katı kurallara bağlı kalmayıp kendi estetik zevkimi ön planda tutacağım.
- Yazımda kelimelerin çağrışım güçlerinden yararlanarak okuyucuya edebi zevk veren bir üslup kullanacağım.
Bu planı uygulayan eleştirmen ve yazacağı yazı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Yazıda edebi dilin imkanlarından ve sanatsal işlevinden yararlanılacaktır.
C) Eleştiri türü olarak "öznel (izlenimsel) eleştiri"ye örnek bir metin ortaya çıkacaktır.
D) Eleştirmen, değerlendirmelerinde kendi kişisel beğenilerini ölçüt alacaktır.
E) Yazının üslubunda öznellik ve duygusallık ön planda olacaktır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-elestiri-turu-ve-edebi-dil/testler