✅ 9. Sınıf Edebiyat: Çıkarım yapar. Metnin konu ve/veya temasını belirler. Karakterlerin duygu ve düşüncelerine yönelik çıkarımlar yapar. Test Çöz

"Gözümde tüter o yeşil bağlar,
Çocukluğumun geçtiği o dar sokaklar.
Şimdi uzaktayım, içimde bir sızı var,
Her gece rüyamda beni çağırır o rüzgâr."

Bu şiirin teması aşağıdakilerden hangisidir?

Teknolojinin hızla gelişmesi, hayatımızı kolaylaştırırken insan ilişkilerini de derinden etkiliyor. Artık insanlar yan yana geldiklerinde bile birbirlerinin yüzüne bakmak yerine telefon ekranlarına kilitleniyor. Bayram ziyaretlerinin yerini kısa mesajlar, sıcak sohbetlerin yerini ise sosyal medya beğenileri alıyor. Bu durum, bizi birbirimize yakınlaştırıyor gibi görünse de aslında aramızdaki mesafeleri daha da açıyor.

Bu parçanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet, odasının penceresine büzülmüş, dışarıda hızla yağan yağmuru izliyordu. Arkadaşlarının sokakta neşeyle koşuşturduğu, kendisinin de aralarında olduğu o eski, sağlıklı günleri düşündükçe boğazına bir düğüm saplanıyor; elindeki kırık oyuncağa daha sıkı sarılıyordu.

Bu parçadan hareketle Ahmet'in içinde bulunduğu duygu durumu aşağıdakilerden hangisidir?

— Yarınki edebiyat sınavına hazır mısın?
— Kitabın kapağını bile açmadım ki... Zaten ne kadar çalışırsam çalışayım bu dersten hiçbir zaman yüksek not alamayacağım.

Bu diyalogdaki ikinci konuşmacı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Köyün yaşlı değirmencisi Ali Dayı, her sabah gün doğmadan işinin başına geçerdi. Nasır tutmuş elleriyle ağır un çuvallarını taşırken yüzündeki gülümseme hiç eksik olmazdı. Çevresindekiler bu yaşta neden bu kadar çok çalıştığını sorduklarında onlara tatlı bir dille fısıldardı: "Evlat, çalışmak sadece karın doyurmak değildir; çalışmak, hayata tutunmanın, ben de buradayım demenin adıdır."

Bu parçanın teması aşağıdakilerden hangisidir?

Öğretmen sınıfa girip ödevleri kontrol etmeye başladığında, Can çantasını telaşla karıştırmaya başladı. Alnından soğuk terler damlıyordu. Aslında matematik defterini evde unuttuğunu çok iyi biliyordu ama sanki çantasının gizli bir köşesinden sihirli bir şekilde çıkıverecekmiş gibi aramaya devam ediyordu. Öğretmeninin sırasına doğru yaklaştığını hissettikçe kalbinin atışları daha da hızlandı.

Bu parçadan hareketle Can ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılamaz?

Büyük şehirlerin ışıltılı, kalabalık caddelerinde yürürken hep o sessiz, küçük kasabasını düşlerdi. Burada her şey hızlı, her şey yapaydı. İnsanlar yan yana yürüyor ama birbirlerinin yüzüne bile bakmadan geçip gidiyorlardı. Oysa memleketinde bir selam, bin yıllık dostluğun kapısını aralamaya yeterdi. Bu beton yığınlarının arasında kendini hiç olmadığı kadar yalnız ve yabancı hissediyordu.

Bu parçada vurgulanmak istenen temel çatışma aşağıdakilerden hangisidir?

Mektubu eline aldığında parmakları titriyordu. Yıllardır beklediği o büyük haber nihayet zarfın içindeydi. Zarfı yırtıp açmaya yeltendi ama birden durdu. Ya içinden beklediği o olumlu cevap çıkmazsa? Ya bunca yıllık emeği bir anda boşa giderse? Mektubu yavaşça masanın üzerine bıraktı. Odanın içinde, elleri arkasında bir aşağı bir yukarı yürümeye başladı. Gözü sürekli masadaki beyaz zarfa kayıyordu ama ona dokunmaya cesaret edemiyordu.

Bu parçadaki karakterin davranışlarından yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

"Ne bir ses gelir ne bir haber şimdi,
Sessizliğe büründü o şen bahçeler.
Yapraklar döküldü, renkler silindi,
Gönlümde her akşam aynı hüzün bekler."

Bu şiirin teması aşağıdakilerden hangisidir?

Sahnede sırasını beklerken sürekli ellerini ovuşturuyor, ezberlediği dizeleri içinden sessizce tekrar ediyordu. Salondaki kalabalığın uğultusu kulaklarında çınladıkça kalbinin atışı daha da hızlanıyordu. "Yapamayacağım, her şeyi unutacağım" diye düşündü. Ancak sahneye adım atıp ilk kelimeyi söylediği an, sanki tüm o kalabalık yok oldu; sesinin rüzgârına kapılıp gitti ve içini tatlı bir huzur kapladı.

Bu parçadaki karakterin duygu dünyasında yaşanan değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Eski kitapların kokusunda, dijital ekranların asla sunamayacağı bir ruh vardır. Sayfaları çevirirken çıkan o hafif ses, geçmiş zamanların okurlarıyla kurulan gizli bir bağ gibidir. E-kitaplar pratik olabilir, binlerce sayfayı tek bir cihazda taşımanıza izin verebilir; ancak kütüphanemin tozlu raflarındaki o yaşanmışlık hissini, bir kitabın kapağına dokunmanın verdiği o sıcaklığı asla veremezler.

Bu parçanın yazarının aşağıdakilerden hangisini savunması beklenir?

Gözlerini uzak bir noktaya dikmişti. Yıllar önce terk ettiği bu şehre dönerken içindeki hesapsız sevinç, sokaklardaki yabancı yüzleri gördükçe yerini derin bir boşluğa bırakmıştı. Değişen sadece binalar, genişleyen yollar değildi; çocukluğunun saklambaç oynadığı o dar sokaklar da hafızasından silinmiş gibiydi. Zaman, sadece mekânı değil, onun o mekâna ait anılarını da yabancılaştırmıştı. Artık ne dönebildiği bir geçmişi vardı ne de ait hissettiği bir şimdiki zamanı.

Bu parçadan hareketle karakterin yaşadığı içsel durumla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi en kapsamlı olanıdır?

Hasan, babasının ona miras bıraktığı eski saat atölyesinin kapısını her sabah aynı saatte açardı. İçerideki yüzlerce saatin çıkardığı ritmik "tık-tık" sesleri, ona babasının sesini, onun güven veren varlığını hatırlatırdı. Çevresindeki herkes ona bu kârsız dükkânı kapatıp modern, çok kazandıran bir iş kurmasını söylüyordu. Hasan ise her sabah tezgahının başına geçiyor, artık kimsenin yüzüne bakmadığı en eski saatleri bile büyük bir titizlikle tamir ediyordu. O, aslında sadece çarkları ve yayları değil; babasıyla olan bağını, çocukluğunu ve hızla akıp giden zamana karşı direnen geçmişi tamir ediyordu.

Bu parçadaki Hasan karakterinin davranışlarının altında yatan temel düşünce ve duygu aşağıdakilerden hangisidir?

Karanlık çökerken fenerin cılız ışığı hırçın dalgaları zar zor aydınlatıyordu. İhtiyar balıkçı, ağlarını çekmek için son bir hamle daha yaptı. Elleri soğuktan donmuş, bedeni yorgunluktan bitap düşmüştü. Denizin devasa dalgaları tekneyi bir beşik gibi sallarken o, pes etmeyi bir an bile aklından geçirmedi. Çünkü biliyordu ki evde yolunu gözleyen, sıcak bir çorba bekleyen çocuklarına eli boş dönemezdi. Onun bu amansız mücadelesi sadece hırçın dalgalarla değil, hayatın ve sorumluluklarının ta kendisiyleydi.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?