🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Edebiyat
💡 9. Sınıf Edebiyat: 2. dönem 1. yazılıya hazırlık konuları Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Edebiyat: 2. dönem 1. yazılıya hazırlık konuları Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil kullanılmıştır?
A) Kitap okumayı çok seviyorum.
B) Yarın sinemaya gitmeyi düşünüyorum.
C) Onunla konuşmak beni rahatlattı.
D) Bu işi yapış biçimi çok ilginçti.
A) Kitap okumayı çok seviyorum.
B) Yarın sinemaya gitmeyi düşünüyorum.
C) Onunla konuşmak beni rahatlattı.
D) Bu işi yapış biçimi çok ilginçti.
Çözüm:
- İsim-fiiller, fiil köklerine "-ma, -me, -mak, -mek, -ış, -iş, -uş, -üş, -an, -en, -dık, -dik, -tuk, -tük, -acak, -ecek, -ar, -er" eklerinin getirilmesiyle oluşur.
- Bu ekleri alan fiiller, isim gibi kullanılabilir.
- Seçeneklere baktığımızda, D şıkkındaki "yapış" kelimesinin "yap-" fiiline "-ış" ekini alarak isim-fiil olduğunu görüyoruz.
- Diğer seçeneklerde ise "-mayı", "-mak" gibi ekler olsa da, bunlar fiilimsiyi isimleştirme görevinden çok, cümlenin genel yapısına katılmıştır.
Örnek 2:
"Bugünlerde ders çalışmaya çok vakit ayırıyorum." cümlesindeki altı çizili kelimelerin türleri sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Çözüm:
- İlk altı çizili kelime grubu olan "Bugünlerde ders çalışmaya" ifadesinde, "Bugünlerde" kelimesi zaman bildiren bir zarftır. "ders çalışmaya" ise isim-fiildir. Ancak soruda kelime gruplarının türleri sorulmamış, tekil kelimelerin türleri sorulmuştur.
- "Bugünlerde" kelimesi bir zaman zarfıdır.
- "ders" kelimesi bir isimdir.
- "çalışmaya" kelimesi "çalış-" fiil köküne "-maya" isim-fiil ekini almıştır. Bu durumda "çalışmaya" kelimesi de bir isim-fiildir.
- Ancak soruda "Bugünlerde ders çalışmaya" ifadesi bir bütün olarak ele alındığında, "Bugünlerde" zarf, "ders" isim, "çalışmaya" ise isim-fiil olarak değerlendirilebilir. Sorunun daha net olabilmesi için kelimelerin ayrı ayrı sorulması daha uygun olurdu.
- Soruyu "Bugünlerde" (zarf), "ders" (isim), "çalışmaya" (isim-fiil) şeklinde ayrı ayrı ele alırsak, bu seçeneklerde bulunmamaktadır.
- Eğer soru "Bugünlerde" (zarf), "ders" (isim) ve "çalışmak" (fiil) şeklinde olsaydı, seçenekler buna göre değerlendirilebilirdi.
- Soruda "ders çalışmaya" ifadesinin tek bir kelime grubu olarak ele alındığı varsayılırsa, "ders çalışmak" bir eylemi belirttiği için fiilimsidir.
- Bu soruda bir hata bulunmaktadır. Ancak, eğer "Bugünlerde" zarf, "ders" isim, "çalışmaya" ise isim-fiil olarak kabul edilirse, seçeneklerde bu sıralama bulunmamaktadır.
- En yakın olasılıkla, sorunun amacı "Bugünlerde" zarf, "ders" isim, "çalışmaya" isim-fiil şeklinde bir analiz beklemektedir.
- NOT: Bu tür sorularda kelimelerin tek tek incelenmesi önemlidir.
Örnek 3:
Bir öğrenci, edebiyat dersinde öğrendiği edatları kullanarak aşağıdaki cümleleri kurmuştur:
1. Sanki rüyadaymışım gibiydi.
2. Senin için her şeyi yaparım.
3. Yalnız sen gelme.
4. Onun kadar akıllı olamazsın.
Bu cümlelerde kullanılan edatları ve görevlerini belirleyiniz.
1. Sanki rüyadaymışım gibiydi.
2. Senin için her şeyi yaparım.
3. Yalnız sen gelme.
4. Onun kadar akıllı olamazsın.
Bu cümlelerde kullanılan edatları ve görevlerini belirleyiniz.
Çözüm:
- 1. Cümle: "gibi" edatı kullanılmıştır. Görevi, "sanki" kelimesiyle birlikte bir benzetme yapmaktır.
- 2. Cümle: "için" edatı kullanılmıştır. Görevi, bir amaç veya sebep belirtmektir.
- 3. Cümle: "Yalnız" kelimesi burada edat olarak kullanılmıştır. Görevi, "sadece" anlamında sınırlama yapmaktır.
- 4. Cümle: "kadar" edatı kullanılmıştır. Görevi, bir karşılaştırma yapmaktır.
Örnek 4:
Marketten alışveriş yaparken kasiyer, "Poşet ister misiniz?" diye sordu. Siz de "Hayır, teşekkürler." dediniz. Bu durumda "teşekkürler" kelimesinin türü nedir ve hangi anlamda kullanılmıştır?
Çözüm:
- "teşekkürler" kelimesi burada ünlem olarak kullanılmıştır.
- Ünlemler, sevinç, korku, şaşkınlık, acı gibi duyguları ifade eden kelimelerdir.
- Bu cümlede "teşekkürler" kelimesi, bir nezaket ifadesi olarak, yapılan iyiliğe karşı duyulan memnuniyeti belirtmek için kullanılmıştır.
- Tek başına bir anlamı olmasa da, bağlam içinde anlam kazanır ve cümleye duygu katar.
Örnek 5:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç kullanılmamıştır?
A) Akşam oldu, ama eve gitmedik.
B) Hem çalışıyor hem de dinleniyordu.
C) Hava yağmurlu oysa dışarı çıktık.
D) Kitabı okudum ve çok beğendim.
A) Akşam oldu, ama eve gitmedik.
B) Hem çalışıyor hem de dinleniyordu.
C) Hava yağmurlu oysa dışarı çıktık.
D) Kitabı okudum ve çok beğendim.
Çözüm:
- Bağlaçlar, iki kelimeyi veya kelime grubunu birbirine bağlayan kelimelerdir. Cümleye farklı anlamlar katabilirler.
- A şıkkında "ama" bağlacı kullanılmıştır.
- B şıkkında "hem" bağlacı kullanılmıştır.
- D şıkkında "ve" bağlacı kullanılmıştır.
- C şıkkında "oysa" kelimesi bir edattır ve burada bir karşıtlık anlamı katmaktadır. Bağlaç değildir.
Örnek 6:
"Koşarak yanıma geldi ve bana sarıldı." cümlesindeki altı çizili kelime grubunun türü nedir?
Çözüm:
- Altı çizili kelime grubu "Koşarak yanıma geldi" ifadesidir.
- Bu ifade, bir eylemi (gelmek) ve bu eylemin nasıl yapıldığını (koşarak) anlatmaktadır.
- "Koşarak" kelimesi, "koş-" fiil köküne "-arak" zarf-fiil ekini almıştır.
- Zarf-fiiller, fiillere gelerek onları zarf yapar ve eylemin zamanını, durumunu, biçimini bildirir.
- Bu nedenle, "Koşarak yanıma geldi" ifadesi bir zarf-fiil grubudur.
Örnek 7:
Bir edebiyat öğretmeni, öğrencilerine zamirlerin kullanımını pekiştirmek için bir oyun tasarlamıştır. Oyunda, öğrencilerden verilen cümlelerdeki zamirleri bulmaları ve hangi tür zamir olduklarını belirtmeleri istenmektedir.
Öğrencilere verilen cümleler şunlardır:
1. Ben bu kitabı okudum.
2. Sen nerede yaşıyorsun?
3. O çok başarılı bir öğrenci.
4. Şunlar masanın üzerinde duruyor.
Bu cümlelerdeki zamirleri ve türlerini belirleyiniz.
Öğrencilere verilen cümleler şunlardır:
1. Ben bu kitabı okudum.
2. Sen nerede yaşıyorsun?
3. O çok başarılı bir öğrenci.
4. Şunlar masanın üzerinde duruyor.
Bu cümlelerdeki zamirleri ve türlerini belirleyiniz.
Çözüm:
- 1. Cümle: "Ben" kelimesi kişi zamiridir.
- 2. Cümle: "Sen" kelimesi kişi zamiridir.
- 3. Cümle: "O" kelimesi işaret zamiri veya kişi zamiri olarak kullanılabilir. Bu cümlede bir kişiyi işaret ettiği için kişi zamiri olarak kabul edilir.
- 4. Cümle: "Şunlar" kelimesi işaret zamiridir.
Örnek 8:
Bir arkadaşınızla buluşacaksınız ve buluşma yerine biraz geç kaldınız. Arkadaşınız sizi beklerken sıkılmış ve "Nerede kaldın?" diye soruyor. Siz de "Kusura bakma, trafik çok yoğundu." diyorsunuz. Bu durumda "Kusura bakma" ifadesinin türü nedir ve hangi anlamda kullanılmıştır?
Çözüm:
- "Kusura bakma" ifadesi, burada bir kalıp ifade veya deyim olarak kullanılmıştır.
- Tek başına kelimelerin anlamından çok, bir bütün olarak özür dileme anlamı taşır.
- Bu tür ifadeler, günlük dilde iletişimi kolaylaştıran ve duyguları daha etkili bir şekilde ifade etmeye yarayan önemli unsurlardır.
- Burada, geç kalmanın getirdiği bir mahcubiyeti ve arkadaşından anlayış beklediğini ifade etmektedir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-edebiyat-2-donem-1-yaziliya-hazirlik-konulari/sorular