✅ 9. Sınıf Din Kültürü: İslam ve Bilgi Test Çöz

İslam dinine göre bilginin güvenilir kaynaklarından biri de herhangi bir dış etkiyle yapısı bozulmamış, sağlıklı işleyen duyu organlarıdır.

Bu tanım, İslam epistemolojisinde (bilgi felsefesinde) aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir?

İslam inancına göre kesin bilgi kaynaklarından biri olan "sadık haber", kendi içinde ikiye ayrılır. Bunlardan biri Allah'ın peygamberlerine gönderdiği vahiydir. Diğeri ise yalan üzerine birleşmeleri aklen imkânsız olan bir topluluğun aktardığı haberlerdir.

Bu tanımda bahsedilen ikinci tür habere ne ad verilir?

İnsanın doğru karar vermesini sağlayan, herhangi bir olumsuzluktan, ön yargıdan ve ihtirastan etkilenmemiş, yaratılışındaki temizliğini ve sağlıklı düşünme yeteneğini koruyan akla ne ad verilir?

İslam dininde öğrenilmesi, öğretilmesi ve uygulanması teşvik edilen; hem bireyin kendisine hem de insanlığa fayda sağlayan, ahlaki olgunlaşmaya katkıda bulunan bilgi türüne ne ad verilir?

İslam bilgi felsefesinde bilginin herkes için bağlayıcı ve kesin olan nesnel kaynakları ile kişisel/öznel kaynakları birbirinden ayrılır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi İslam'da herkes için bağlayıcı ve genelgeçer bir bilgi kaynağı değildir?

İslam dininde akıl ile vahiy arasındaki ilişki hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Bir Müslümanın, dinî inanç ve esasları delillerine dayanmadan, sadece çevresinden gördüğü ve duyduğu şekilde kabul etmesine "taklidi iman" denir. Bilgiye, araştırmaya ve delillere dayanan imana ise "tahkiki iman" adı verilir.

Buna göre, İslam'ın bilgiye verdiği önem açısından aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İslam epistemolojisinde bilginin kesinlik dereceleri vardır. Kesin, şüphe barındırmayan ve gerçeğe tam olarak uygun olan bilgiye "yakin" denir. Doğruluğu veya yanlışlığı kesin olmayan, ancak doğru olma ihtimali daha yüksek görülen görüşe ise "zan" adı verilir.

Buna göre, Kur'an-ı Kerim'deki "Hakkında bilgin olmayan şeyin ardına düşme..." (İsrâ suresi, 36. ayet) uyarısı doğrultusunda bir Müslümanın bilgi ahlakı açısından aşağıdakilerden hangisinden kaçınması gerekir?

İslam'da bilgi edinme yollarından olan "salim duyular" ve "selim akıl" fiziksel evreni kavramada önemli rol oynarken, fizik ötesi (metafizik/gayb) aleme dair bilgileri edinmede yetersiz kalırlar.

Bu durumda, insanın gayb alemine (ahiret, melekler, Allah'ın sıfatları vb.) dair doğru ve kesin bilgiye ulaşabilmesi için aşağıdaki bilgi kaynaklarından hangisine ihtiyacı vardır?

İslam'da bilginin nihai amacı sadece zihinsel bir birikim elde etmek değil, bu bilgiyi hayata geçirmek ve ahlaki bir olgunluğa erişmektir. Bilgisiyle amel etmeyen, bildiklerini davranışlarına yansıtmayan kimseler Kur'an'da eleştirilmiştir.

Aşağıdaki ayetlerden hangisi bu durumu doğrudan destekler niteliktedir?

İslam dini, bilginin önündeki en büyük engellerden biri olarak "taassubu" (bağnazlık/körükörüne bağlılık) görür. Taassup sahibi bireyler, kendi görüşlerinin dışındaki her türlü doğru bilgiye ve delile kulaklarını tıkarlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi taassup içinde olan bir bireyin sergileyeceği davranışlardan biri olamaz?

Bir felsefe kulübü toplantısında üç öğrenci bilgi edinme yolları hakkında şu görüşleri savunmuştur:

Ahmet:* "Ben sadece gözümle gördüğüme, kulağımla duyduğuma inanırım. Deneyle kanıtlanamayan hiçbir şey bilgi değeri taşımaz."
Büşra:* "Duyularımız bizi yanıltabilir. Gerçek bilgiye ancak mantıksal analizler, tutarlı düşünme ve akıl yürütme yoluyla ulaşabiliriz."
Cemil:* "İnsan aklı ve duyuları sınırlıdır. Evrenin yaratıcısı, varoluş amacımız ve ölüm sonrası hayat gibi konularda ancak peygamberler aracılığıyla gelen ilahi bildirimlere güvenebiliriz."

İslam epistemolojisindeki bilgi kaynakları dikkate alındığında, bu öğrencilerin savunduğu bilgi kaynaklarının doğru eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

"Onlara, 'Allah'ın indirdiğine uyun' denildiğinde, 'Hayır, biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz şeye uyarız' derler. Şayet ataları hiçbir şey bilmeyen ve doğru yolu bulamayan kimseler olsalar da mı?" (Bakara suresi, 170. ayet)

Bu ayet-i kerimede eleştirilen zihniyet ve İslam'ın bilgi anlayışı ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

İslam düşüncesine göre bilgi; selim akıl, sadık haber ve salim duyuların uyumlu bir birlikteliğiyle inşa edilir. Bu üç kaynak birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Örneğin, bir tıp doktoru hastasını tedavi ederken bu üç kaynağı şu şekilde kullanır:

1. Hastanın şikayetlerini dinler, röntgen filmlerini inceler ve fiziksel muayene yapar.
2. Tıp fakültesinde öğrendiği teorik bilgileri, formülleri ve hastalık belirtileri arasındaki neden-sonuç ilişkilerini zihninde analiz eder.
3. Alanında uzman otoritelerin yazdığı tıp kitaplarındaki kesinleşmiş tedavi yöntemlerine ve kılavuzlara başvurur.

Buna göre, doktorun uyguladığı bu adımların İslam'daki bilgi kaynaklarıyla eşleştirilmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?