✅ 9. Sınıf Coğrafya: Ekosistemler Test Çöz
✅ 9. Sınıf Coğrafya: Ekosistemler Testi
Yeryüzündeki doğal ortamı oluşturan ve "Muhteşem Dörtlü" olarak adlandırılan dört temel doğal sistem bulunmaktadır. Bunlar; litosfer (taş küre), atmosfer (hava küre), hidrosfer (su küre) ve biyosfer (canlılar küresi) olarak sıralanır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan biyosferi (canlılar küresi) oluşturan unsurlar arasında yer alır?
B) Kayaçlar ve topraklar
C) Yabani hayvanlar ve bitkiler
D) Azot ve oksijen gazları
E) Volkanik küller ve lavlar
Biyosfer (canlılar küresi), yeryüzünde canlı yaşamının devam edebildiği sınırları ifade eder.
Buna göre, biyosferin dikey doğrultudaki sınırları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
B) Atmosferin en üst sınırına kadar kesintisiz olarak devam eder.
C) Litosfer, hidrosfer ve atmosferin belirli kısımlarını içine alan ortak yaşam alanıdır.
D) Sadece okyanusların en derin noktalarında (çukur alanlarda) bulunur.
E) Yerin merkezine (çekirdeğe) kadar uzanan kalın bir tabakadır.
İnsanlar yaşamlarını sürdürebilmek ve ihtiyaçlarını karşılayabilmek için doğal çevre üzerinde çeşitli değişiklikler yaparlar. Bu değişikliklerin bir kısmı ekosistemlerin dengesini bozarak çevre sorunlarına yol açar.
Buna göre, aşağıdaki insan faaliyetlerinden hangisinin ekosistemler üzerindeki olumsuz etkisi diğerlerine göre daha azdır?
B) Tarımsal sulamada aşırı su tüketimini önleyen damlama yönteminin tercih edilmesi
C) Tarım alanı açmak amacıyla ormanlık alanların tahrip edilmesi
D) Sulak alanların kurutularak yerleşime ve sanayiye açılması
E) Enerji üretimi için fosil yakıt (kömür, petrol) kullanımının artırılması
Doğal sistemler sürekli olarak birbirleriyle etkileşim halindedir. Bir sistemde meydana gelen değişim ya da bir süreç, diğer sistemleri de doğrudan etkiler.
Buna göre, "bitkilerin kökleriyle topraktan su ve mineral alması" sürecinde;
I. Biyosfer
II. Litosfer
III. Hidrosfer
doğal sistemlerinden hangileri arasında bir etkileşim gerçekleşmektedir?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II and III
Yeryüzünde biyosferi oluşturan canlıların dağılışını etkileyen en önemli iklim elemanları sıcaklık ve yağıştır. Sıcaklık ve yağış koşullarının yıl boyunca yüksek ve düzenli olduğu alanlarda biyoçeşitlilik (tür zenginliği) çok fazlayken, aşırı kurak veya aşırı soğuk alanlarda biyoçeşitlilik oldukça azdır.
Buna göre, aşağıdaki coğrafi alanların hangisinde sıcaklık ve yağış koşullarının elverişli olmasına bağlı olarak biyoçeşitliliğin en zengin olması beklenir?
B) Güney Amerika'daki Amazon Havzası
C) Asya kıtasının iç kesimlerindeki Gobi Çölü
D) Kuzey Kutbu yakınlarındaki Grönland Adası
E) Rusya'nın kuzeyindeki Sibirya ovaları
İzlanda'da meydana gelen büyük bir volkanik patlama sonucu yeryüzünden atmosfere tonlarca kül ve gaz karışmıştır. Bu kül bulutları rüzgarlarla geniş alanlara yayılarak güneş ışınlarının yeryüzüne ulaşmasını engellemiş, bölgedeki sıcaklıkların düşmesine ve tarım ürünleri ile yabani hayvan topluluklarının zarar görmesine neden olmuştur.
Bu doğa olayında sırasıyla hangi doğal sistemlerin birbirini etkilemesi söz konusudur?
B) Hidrosfer $\rightarrow$ Litosfer $\rightarrow$ Atmosfer
C) Atmosfer $\rightarrow$ Hidrosfer $\rightarrow$ Biyosfer
D) Biyosfer $\rightarrow$ Litosfer $\rightarrow$ Hidrosfer
E) Litosfer $\rightarrow$ Hidrosfer $\rightarrow$ Biyosfer
Ekosistemler canlı (biyotik) ve cansız (abiyotik) unsurların karşılıklı etkileşimiyle varlığını sürdürür. Cansız unsurlar kendi içinde "fiziksel etmenler" ve "kimyasal etmenler" olmak üzere ikiye ayrılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir ekosistemin cansız unsurları arasında yer alan fiziksel etmenlerden biri değildir?
B) Rüzgar
C) Sıcaklık
D) Karbondioksit
E) Yağış
İnsanlar, tarım, sanayi ve enerji üretimi gibi faaliyetlerle doğal çevre üzerinde büyük değişimler yaparlar. Bu değişimler bazen su ekosistemlerinin dengesini tamamen bozarak canlı türlerinin yok olmasına neden olur.
Aşağıdaki insan faaliyetlerinden hangisi, yapıldığı bölgedeki su ekosistemlerine doğrudan ve kalıcı bir zarar verme potansiyeline sahiptir?
B) Akarsu yataklarına yakın alanlarda sanayi tesislerinin kurulması ve atık suların arıtılmadan deşarj edilmesi
C) Tarım arazilerinde nadas yöntemi yerine nöbetleşe ekim yapılması
D) Rüzgar enerjisi santrallerinin (RES) karasal alanlarda yaygınlaştırılması
E) Ormanlık alanlarda kuru ağaçların temizlenerek gençleştirme çalışması yapılması
Denizel ekosistemlerde canlı çeşitliliği ve yoğunluğu derinliğe bağlı olarak büyük değişiklik gösterir. Okyanus ve denizlerde güneş ışınlarının ulaşabildiği ilk 200 metrelik derinlik (fotik bölge), deniz canlılarının %90'ından fazlasına ev sahipliği yapar.
Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Fotosentez yapan üretici canlıların (fitoplanktonların) güneş ışığına ihtiyaç duyması
C) Derin deniz çukurlarında su sıcaklığının çok yüksek olması
D) Deniz akıntılarının sadece yüzey kesimlerde etkili olması
E) Tuzluluk oranının derinlerde daha fazla olması
"Aşırı yağışlar ve kar erimeleri sonucu dik yamaçlarda meydana gelen heyelanlar, yamaç boyunca uzanan toprak tabakasını sürükleyerek buradaki ağaçların devrilmesine, bitki örtüsünün toprak altında kalmasına ve birçok hayvanın yuvasının yok olmasına neden olur."
Yukarıda verilen doğa olayı, doğrudan hangi iki doğal sistem arasındaki etkileşimi ve biyosfere olan etkisini ortaya koymaktadır?
B) Litosfer - Biyosfer
C) Litosfer - Atmosfer
D) Hidrosfer - Atmosfer
E) Biyosfer - Hidrosfer
Bir dağ yamacı boyunca yukarıya doğru tırmanan bir araştırmacı, bitki örtüsünün aşağıdan yukarıya doğru sırasıyla; geniş yapraklı ormanlar, karışık yapraklı ormanlar, iğne yapraklı ormanlar ve dağ çayırları şeklinde kuşaklar oluşturduğunu gözlemlemiştir.
Biyosferdeki canlı dağılışını gösteren bu durum, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
B) Yükseltiye bağlı olarak sıcaklığın azalmasıyla
C) Toprak kalınlığının yüksek kesimlerde artmasıyla
D) Bakı etkisine bağlı olarak güneşlenme süresinin değişmesiyle
E) Rüzgar hızının yükseklerde azalmasıyla
Sulak alanlar (göl, bataklık, sazlık vb.), yeryüzünün en zengin ve dinamik ekosistemleri arasında yer alır. Ancak geçmiş yıllarda sivrisinekle mücadele etmek, tarım arazisi kazanmak veya yeni yerleşim yerleri açmak amacıyla birçok sulak alan kurutulmuştur. Bu müdahale, ekosistem üzerinde tahmin edilenden çok daha büyük ve zincirleme olumsuz sonuçlar doğurmuştur.
Buna göre, bir bölgedeki sulak alanların kurutulması sonucunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
B) Yer altı su seviyesinin düşmesi ve taban suyunun çekilmesi
C) Bölgedeki nemliliğin azalmasına bağlı olarak mikroklima özelliğinin kaybolması ve yerel iklimin karasallaşması
D) Topraktaki nem oranının artmasıyla kimyasal ayrışmanın hızlanması ve toprak oluşum sürecinin kısalması
E) Besin zincirinin zarar görmesi sonucu bazı yırtıcı türlerin bölgeyi terk etmesi veya neslinin tehlikeye girmesi
Coğrafya öğretmeni "Doğal Sistemlerin Etkileşimi" konusunda tahtaya şu zincirleme olaylar serisini yazmıştır:
I. Beşeri faaliyetler sonucu atmosfere salınan sera gazlarının (karbondioksit, metan vb.) artması.
II. Atmosferdeki bu artışın küresel sıcaklıkları yükseltmesi ve kutuplardaki buzulların erimesine yol açması.
III. Eriyen buzulların okyanus seviyelerini yükselterek kıyı ekosistemlerinde yaşayan birçok canlı türünün yaşam alanını sular altında bırakması.
IV. Sıcaklık artışıyla Sibirya'daki donmuş toprakların (permafrost) çözülmesi ve bu topraklarda hapsolmuş olan metan gazının atmosfere salınarak küresel ısınmayı daha da hızlandırması.
Öğretmenin tahtaya yazdığı bu bilgilere göre, doğal sistemler arasındaki etkileşimle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
B) Bir doğal sistemde (atmosfer) meydana gelen değişim, diğer sistemlerde (hidrosfer, biyosfer, litosfer) zincirleme reaksiyonlara yol açar.
C) Doğal sistemler arasındaki etkileşim tek yönlüdür; cansız çevre canlı çevreyi etkiler ancak canlılar cansız çevreyi etkileyemez.
D) Litosferde meydana gelen fiziksel değişimler (donmuş toprakların çözülmesi), atmosferin gaz bileşimini doğrudan etkileyebilir.
E) İklimsel değişimler, biyosferdeki canlıların yaşam alanlarını ve hayatta kalma koşullarını doğrudan sınırlandırabilir.
Bir ekosistemde canlı popülasyonunun büyümesi ve dengede kalması; su, besin, sıcaklık ve yaşam alanı gibi "sınırlayıcı faktörler" tarafından kontrol edilir. Bir ekosistemin, çevre direnciyle karşılaşmadan barındırabileceği maksimum canlı sayısına "taşıma kapasitesi" denir.
Buna göre, yarı kurak bir ekosistemde uzun yıllar boyunca devam eden aşırı kuraklık süreci ve bunun ekosisteme etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?
B) Sınırlayıcı faktörlerin etkisi ortadan kalkar ve canlı popülasyonu hızla büyür.
C) Su ve besin kıtlığı gibi sınırlayıcı faktörlerin baskısı artar; bu durum ekosistemin taşıma kapasitesini düşürerek canlı popülasyonunun azalmasına neden olur.
D) Ekosistemdeki üretici canlılar (bitkiler) kuraklıktan etkilenmediği için besin zinciri aynen korunur.
E) Ekosistemin cansız (abiyotik) unsurları değiştiği için canlı (biyotik) unsurlar bu durumdan hiçbir şekilde etkilenmez.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-cografya-ekosistemler/testler