🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Coğrafya
💡 9. Sınıf Coğrafya: Dünya ve türkiye'deki nüfusun dağılışı ve hareketleri etkileyen faktörler hakkında haritalar üzerinde çıkarımda bulunabilme Çözümlü Örnekler
9. Sınıf Coğrafya: Dünya ve türkiye'deki nüfusun dağılışı ve hareketleri etkileyen faktörler hakkında haritalar üzerinde çıkarımda bulunabilme Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Dünya haritası üzerinde Kuzey Afrika, Orta Avustralya ve Orta Asya gibi bölgelerin nüfus miktarının oldukça az olduğu görülmektedir.
👉 Bu bölgelerde nüfusun seyrek olmasının temel doğal faktörü aşağıdakilerden hangisidir?
👉 Bu bölgelerde nüfusun seyrek olmasının temel doğal faktörü aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Dünya üzerindeki nüfus dağılışını etkileyen en temel doğal faktörlerden biri iklimdir.
- Kuzey Afrika (Sahra): Aşırı kuraklık ve yüksek sıcaklık nedeniyle yerleşmeye uygun değildir. 🌵
- Orta Avustralya: Büyük oranda çöllerle kaplı olduğu için su kaynakları yetersizdir.
- Orta Asya: Deniz etkisinden uzak, karasal ve kurak bir yapıya sahiptir. 🏜️
Örnek 2:
Türkiye fiziki haritası incelendiğinde, Menteşe Yöresi (Muğla çevresi) ve Hakkâri Bölümü gibi alanların engebeli olduğu görülür.
📌 Bu iki bölgenin nüfus özellikleriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
📌 Bu iki bölgenin nüfus özellikleriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
Çözüm:
Yer şekilleri, Türkiye'de nüfusun dağılışını doğrudan etkileyen bir faktördür. Çözüm adımları şu şekildedir:
- Menteşe Yöresi: Dağların kıyıya uzanış biçimi ve engebeli yapı, ulaşımı ve tarımı zorlaştırdığı için nüfus seyrektir. 🏔️
- Hakkâri Bölümü: Yüksek rakım ve sarp dağlık alanlar nedeniyle ekonomik faaliyetler kısıtlıdır, bu da nüfusun az olmasına yol açar.
Örnek 3:
Bir coğrafya öğretmeni sınıfa dünya nüfus yoğunluğu haritası getirmiş ve öğrencilerine şu soruyu sormuştur:
"Çocuklar, Amazon ve Kongo havzaları ekvator üzerinde yer almasına ve su kaynakları bol olmasına rağmen neden dünyanın en seyrek nüfuslu yerleri arasındadır?"
💡 Öğrencilerin bu soruya vermesi gereken en doğru cevap ne olmalıdır?
"Çocuklar, Amazon ve Kongo havzaları ekvator üzerinde yer almasına ve su kaynakları bol olmasına rağmen neden dünyanın en seyrek nüfuslu yerleri arasındadır?"
💡 Öğrencilerin bu soruya vermesi gereken en doğru cevap ne olmalıdır?
Çözüm:
Bu durum, iklimin uç noktalarının (ekstrem koşulların) nüfus üzerindeki olumsuz etkisine örnektir:
- Aşırı Sıcaklık ve Nem: Ekvatoral bölgede alçak kesimler yıl boyu çok sıcak ve nemlidir. 🌡️
- Gür Bitki Örtüsü: Balta girmemiş ormanlar (yağmur ormanları) yerleşmeyi ve ulaşımı imkansız hale getirir. 🌳
- Yükseklik Tercihi: Bu bölgelerde insanlar, daha serin ve ferah olduğu için 1000 metrenin üzerindeki yüksek yerleri yerleşim için tercih ederler.
Örnek 4:
İstanbul, Türkiye yüz ölçümünün yaklaşık % \( 1 \) ini oluşturmasına rağmen, Türkiye nüfusunun yaklaşık % \( 18 \) inden fazlasına ev sahipliği yapmaktadır.
🏙️ İstanbul'un bu kadar yoğun nüfuslu olmasında etkili olan beşeri faktörleri maddeler halinde sıralayınız.
🏙️ İstanbul'un bu kadar yoğun nüfuslu olmasında etkili olan beşeri faktörleri maddeler halinde sıralayınız.
Çözüm:
İstanbul'un nüfuslanmasında doğal faktörlerden ziyade beşeri (insan kaynaklı) faktörler ön plandadır:
- Sanayi: Türkiye'deki fabrikaların büyük bir kısmının burada bulunması iş imkanlarını artırır. 🏭
- Ticaret: Asya ve Avrupa arasındaki köprü konumu ticareti geliştirmiştir. 🤝
- Ulaşım: Deniz, kara ve hava yolu ağlarının merkezinde yer alması erişilebilirliği artırır. ✈️
- Eğitim ve Sağlık: Üniversite ve hastane sayısının fazlalığı göçü tetikler. 🎓
Örnek 5:
Aritmetik nüfus yoğunluğu, toplam nüfusun yüz ölçümüne bölünmesiyle bulunur.
\[ NY = \frac{TN}{Y} \]
Bir X ülkesinin toplam nüfusu \( 40.000.000 \) kişi, yüz ölçümü ise \( 200.000 \) \( km^2 \) dir.
📊 Bu ülkenin aritmetik nüfus yoğunluğu nedir ve bu rakam bize o ülkenin gelişmişliği hakkında bilgi verir mi?
\[ NY = \frac{TN}{Y} \]
Bir X ülkesinin toplam nüfusu \( 40.000.000 \) kişi, yüz ölçümü ise \( 200.000 \) \( km^2 \) dir.
📊 Bu ülkenin aritmetik nüfus yoğunluğu nedir ve bu rakam bize o ülkenin gelişmişliği hakkında bilgi verir mi?
Çözüm:
Hesaplama ve yorumlama adımları:
- Adım 1: Formülü uygulayalım.
NY = \( 40.000.000 \div 200.000 \) - Adım 2: İşlemi yapalım.
NY = \( 200 \) kişi / \( km^2 \)
Yorum:
- Aritmetik nüfus yoğunluğu sadece birim alana düşen insan sayısını gösterir. 📍
- Dikkat: Nüfus yoğunluğu bir ülkenin gelişmişlik düzeyi hakkında asla bilgi vermez. Örneğin; Hollanda'da yoğunluk fazladır ve gelişmiştir, ancak Bangladeş'te de yoğunluk çok fazladır ama gelişmemiştir.
Örnek 6:
Türkiye'de nüfusun dağılışında su kaynaklarının etkisi büyüktür.
💧 Özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak bölgelerde yerleşmelerin genellikle akarsu boylarında toplandığı görülür.
Bu duruma Türkiye'den iki adet akarsu/havza örneği veriniz.
💧 Özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi kurak bölgelerde yerleşmelerin genellikle akarsu boylarında toplandığı görülür.
Bu duruma Türkiye'den iki adet akarsu/havza örneği veriniz.
Çözüm:
Su, tarımsal faaliyetler ve temel yaşam ihtiyaçları için vazgeçilmezdir. Bu duruma örnekler:
- Kızılırmak ve Yeşilırmak Havzaları: İç Anadolu'nun kurak kesimlerinde bu nehirlerin çevresi tarımsal verimlilik nedeniyle daha yoğun nüfusludur. 🌊
- Fırat ve Dicle Nehirleri: Güneydoğu Anadolu'da suyun olduğu yerlerde (özellikle GAP projesi sonrası) nüfuslanma artmıştır.
- Sakarya Nehri: Çevresindeki verimli ovalar nüfusu kendine çeker.
Örnek 7:
Dünya üzerinde Güney ve Doğu Asya (Hindistan, Çin, Japonya) bölgeleri dünyanın en yoğun nüfuslu alanlarıdır.
🌏 Bu bölgelerin bu kadar yoğun nüfuslanmasında etkili olan temel ekonomik faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
🌏 Bu bölgelerin bu kadar yoğun nüfuslanmasında etkili olan temel ekonomik faaliyet aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Güney ve Doğu Asya'nın nüfus yapısını incelediğimizde şu sonuçlara ulaşırız:
- İklim: Muson iklimi sayesinde bol yağış alırlar. 🌧️
- Tarımsal Faaliyet: Özellikle pirinç (çeltik) tarımı bu bölgelerde çok yaygındır. Pirinç, birim alandan çok fazla verim alınan ve çok fazla iş gücü gerektiren bir üründür. 🌾
- Sanayileşme: Son yıllarda Çin ve Hindistan gibi ülkelerdeki sanayi devrimi de nüfusu artırmıştır.
Örnek 8:
Türkiye'de bazı şehirlerin nüfuslanmasında yer altı kaynakları (madencilik) belirleyici olmuştur.
⛏️ Aşağıdaki şehirlerden hangileri bu duruma en iyi örnektir?
A) Antalya - Muğla
B) Zonguldak - Batman
C) Konya - Aksaray
D) Erzurum - Kars
⛏️ Aşağıdaki şehirlerden hangileri bu duruma en iyi örnektir?
A) Antalya - Muğla
B) Zonguldak - Batman
C) Konya - Aksaray
D) Erzurum - Kars
Çözüm:
Madencilik, bir bölgenin doğal koşulları uygun olmasa bile nüfusun artmasını sağlayabilir:
- Zonguldak: Taş kömürü yataklarının bulunması ve demir-çelik sanayisinin gelişmesiyle yoğun göç almıştır. 🏭
- Batman: 1940'lı yıllarda küçük bir köy iken, petrolün bulunmasıyla hızla büyüyerek büyük bir şehir haline gelmiştir. 🛢️
- Soma ve Elbistan: Linyit yatakları nedeniyle nüfusun yoğunlaştığı yerlerdir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-cografya-dunya-ve-turkiye-deki-nufusun-dagilisi-ve-hareketleri-etkileyen-faktorler-hakkinda-haritalar-uzerinde-cikarimda-bulunabilme/sorular