✅ 9. Sınıf Coğrafya: Coğrafya bilimi ve bölümleri Test Çöz

Atmosfer içerisinde meydana gelen hava olaylarını ve yeryüzünde görülen iklim tiplerini inceleyen fiziki coğrafya alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Coğrafya bilimini diğer bilim dallarından ayıran, olayların yeryüzündeki yayılışını ve nerede görüldüğünü haritalar yardımıyla açıklayan en temel coğrafya ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Yeryüzünü oluşturan kayaçlar, topraklar, yer şekilleri ve yerin iç yapısı ile ilgilenen, "taş küre" olarak da adlandırılan doğal ortam aşağıdakilerden hangisidir?

Yeryüzünde yaşayan insan nüfusunun miktarını, özelliklerini, yaş ve cinsiyet yapısını, göç hareketlerini ve dağılışını inceleyen beşeri coğrafya alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Fiziki coğrafyanın alt dalları, araştırmalarını yaparken çeşitli yardımcı bilim dallarından yararlanır.

Buna göre, aşağıda verilen fiziki coğrafya alt dalı ile yararlandığı yardımcı bilim dalı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

"Doğu Karadeniz Bölümü'nde her mevsimin yağışlı geçmesi (nemli iklim), çay bitkisinin yetişmesi için uygun ortam hazırlamıştır. Bu doğrultuda bölge halkı geçimini büyük oranda çay tarımından sağlamaktadır. Türkiye'de çay tarımının neredeyse tamamı Doğu Karadeniz kıyı şeridinde yapılmaktadır."

Bu metinde coğrafya biliminin hangi ilkelerine yer verilmiştir?

Orta Çağ'da İslam dünyasında coğrafya bilimine çok önemli katkılar sunulmuştur. Sicilya Kralı II. Roger'ın sarayında yaşayan, gümüş bir küre üzerine dünya haritası çizen ve "Kitabür-Rügari" (Tabula Rogeriana) adlı ünlü eseri yazan coğrafyacı aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlar, yaşamlarını kolaylaştırmak ve ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğal çevre üzerinde çeşitli değişiklikler yaparlar. Bu durum "insanın doğaya müdahalesi" olarak adlandırılır.

Aşağıdakilerden hangisi insanın doğaya olan müdahalesine örnek gösterilemez?

Yeryüzündeki suları (okyanuslar, denizler, göller, akarsular ve yer altı suları) inceleyen coğrafya alt dalına hidrocoğrafya denir. Hidrocoğrafya, çalışmalarını yaparken su ile ilgili çeşitli bilim dallarından yararlanır.

Buna göre, gölleri inceleyen bilim dalı ile akarsuları inceleyen bilim dalı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Yakın Çağ'da coğrafya, felsefi ve metodolojik bir temele oturarak modern bir bilim kimliği kazanmıştır. Bu dönemde fiziki coğrafyanın kurucusu kabul edilen, gözleme dayalı araştırmalar yapan ve en önemli eseri "Cosmos" (Kozmos) olan Alman bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

"Yeryüzünde meydana gelen şiddetli bir volkanik patlama sonucu havaya karışan yoğun kül ve gaz bulutları, güneş ışınlarının yeryüzüne ulaşmasını engelleyerek küresel çapta sıcaklıkların düşmesine ve mevsimsel düzensizliklere yol açmıştır."

Bu olay, doğal sistemleri oluşturan aşağıdaki ortamlardan hangilerinin arasındaki etkileşime doğrudan örnektir?

Bir coğrafya öğretmeni, öğrencilerinden Akdeniz Bölgesi'ndeki karstik yer şekilleriyle ilgili bir araştırma raporu hazırlamalarını istemiştir. Öğrenciler raporlarında şu adımları takip etmiştir:

I. Bölgedeki kalkerli (kireç taşı) arazilerin suyla temas ederek kimyasal çözünmeye nasıl uğradığını ve bu sürecin yer şekillerini nasıl oluşturduğunu açıklamışlardır.
II. Karstik aşınım ve birikim şekillerinin (obruk, mağara, traverten vb.) bölge genelinde nerelerde yoğunlaştığını harita üzerinde göstermişlerdir.
III. Bölgedeki karstik kaynakların (voklüz) debi düzensizliğinin, yöre halkının tarımsal sulama ve içme suyu temini üzerindeki etkilerini analiz etmişlerdir.

Buna göre, öğrencilerin raporda izlediği adımlarda coğrafya biliminin hangi ilkeleri sırasıyla ön plana çıkmıştır?

Bir sanayi bölgesinde kontrolsüz salınan kükürt ve azot gazları, atmosferdeki su buharıyla birleşerek asit yağmurlarına dönüşmektedir. Bu yağmurlar; bölgedeki tarım topraklarının kimyasal yapısını bozarak verimsizleşmesine, göllerdeki tatlı su ekosisteminin zarar görerek balık ölümlerine yol açmasına ve ormanlık alanlardaki ağaçların kurumasına neden olmaktadır.

Bu çevre felaketinin nedenlerini ve sonuçlarını araştırmak amacıyla kurulacak disiplinlerarası bir coğrafya araştırma heyetinde, aşağıdaki coğrafya alt dallarından hangisine ait bir uzmanın yer alması en az beklenir?

Coğrafya biliminin tarihsel gelişimi incelendiğinde, insanlığın bilgi birikimi ve felsefi yaklaşımlarına paralel olarak değiştiği görülür. İlk Çağ'da daha çok seyahatnameler, basit harita çizimleri ve matematiksel hesaplamalarla (dünyanın çevresini ölçme gibi) sınırlı olan coğrafya; Orta Çağ'da İslam dünyasındaki bilim insanlarının gözlemleri ve çeviri faaliyetleriyle altın çağını yaşamıştır. Yeni Çağ'da coğrafi keşiflerle birlikte dünyanın bilinmeyen yerleri haritalandırılmış ve sömürgecilik faaliyetlerine zemin hazırlanmıştır. Yakın Çağ'da ise Alexander von Humboldt ve Carl Ritter gibi bilim insanlarının çalışmalarıyla coğrafya, neden-sonuç ve dağılış ilkelerine dayalı modern ve metodolojik bir bilim kimliği kazanmıştır.

Bu bilgilere göre, coğrafya biliminin tarihsel gelişimiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?