Omurgalı Ve Omurgasız Hayvanlar İle Bitkiler Ders Notu

Canlılar dünyası, çok çeşitli organizmaları barındırır. Bilim insanları, bu çeşitliliği daha iyi anlamak için canlıları belirli özelliklerine göre sınıflandırmışlardır. Bu sınıflandırmada hayvanlar, omurgalı ve omurgasız olarak iki büyük gruba ayrılırken, bitkiler de kendi içlerinde farklı özelliklere göre sınıflandırılır.

Hayvanlar Alemi 🦁

Hayvanlar, ökaryot, çok hücreli ve heterotrof (kendi besinini üretemeyen) canlılardır. Hücre duvarları bulunmaz ve genellikle hareketlidirler. Hayvanlar, vücutlarında omurga bulunup bulunmamasına göre iki ana gruba ayrılır:

1. Omurgasız Hayvanlar 🐛

Omurgasız hayvanlar, vücutlarında omurga veya iskelet sistemi bulunmayan hayvanlardır. Dünya üzerindeki hayvan türlerinin büyük çoğunluğunu oluştururlar. Genellikle küçük boyutludurlar ve dış iskeletleri veya hidrostatik iskeletleri olabilir.

• Süngerler: En basit yapılı omurgasızlardır. Vücutlarında gerçek doku ve organlar bulunmaz. Genellikle denizde yaşarlar ve su süzerek beslenirler.
• Sölenterler (Knidliler): Denizanası, hidra, mercan gibi canlılardır. Vücutları ışınsal simetri gösterir. Yakıcı kapsülleri (knidosit) bulunur.
• Solucanlar: Vücutları segmentli veya segmentsiz olabilir. Yassı solucanlar (tenya), yuvarlak solucanlar (kıl kurdu) ve halkalı solucanlar (toprak solucanı) gibi grupları vardır.
• Yumuşakçalar: Vücutları yumuşak ve genellikle kabukludur. Salyangoz, midye, ahtapot gibi canlıları içerir.
• Eklembacaklılar: Hayvanlar aleminin en büyük grubudur. Dış iskeletleri (kitin), eklemli bacakları ve segmentli vücutları vardır. Böcekler, örümcekler, kabuklular (yengeç, ıstakoz) ve çokbacaklılar (çiyan, kırkayak) bu gruba dahildir.
• Derisidikenliler: Deniz yıldızı, deniz kestanesi gibi canlılardır. Vücutları dikenli bir deriye sahiptir ve genellikle ışınsal simetrilidirler.

2. Omurgalı Hayvanlar 🐟

Omurgalı hayvanlar, vücutlarında kıkırdak veya kemikten yapılmış bir iç iskelete ve omurgaya sahip hayvanlardır. Sinir şeridi omurganın içinde yer alır. Kapalı dolaşım sistemleri vardır ve genellikle daha karmaşık yapılıdırlar.

• Balıklar: Suda yaşarlar, solungaç solunumu yaparlar ve yüzgeçleri vardır. Vücutları genellikle pullarla kaplıdır. Soğukkanlı canlılardır.
• Kurbağalar (Amfibiler): Hem karada hem suda yaşayabilirler. Larva dönemlerinde solungaç, ergin dönemlerinde akciğer ve deri solunumu yaparlar. Derileri nemlidir. Soğukkanlı canlılardır.
• Sürüngenler: Vücutları pullu veya plakalı bir deriyle kaplıdır. Akciğer solunumu yaparlar. Yılan, kertenkele, kaplumbağa, timsah gibi canlılardır. Soğukkanlı canlılardır.
• Kuşlar: Vücutları tüylerle kaplıdır. Kanatları ve gagaları vardır. Akciğer solunumu yaparlar. İç döllenme ve dış gelişme görülür (yumurtlarlar). Sıcakkanlı canlılardır.
• Memeliler: Vücutları kıllarla kaplıdır. Akciğer solunumu yaparlar. Dişi bireylerde süt bezleri bulunur ve yavrularını sütle beslerler. Genellikle doğurarak çoğalırlar (istisnalar hariç). Sıcakkanlı canlılardır. İnsan da bir memelidir.

Bitkiler Alemi 🌳

Bitkiler, ökaryot, çok hücreli ve ototrof (fotosentez yaparak kendi besinini üretebilen) canlılardır. Hücre duvarları selülozdan yapılmıştır ve genellikle hareketsizdirler.

Bitkilerin Sınıflandırılması 🌱

Bitkiler, tohum oluşturup oluşturmamalarına ve iletim demetlerinin (damarlarının) bulunup bulunmamasına göre iki ana gruba ayrılır:

1. Tohumsuz Bitkiler 🌿

Tohum oluşturmadan sporlarla çoğalan bitkilerdir. İletim demetlerinin olup olmamasına göre ikiye ayrılır:

• Damarsız Tohumsuz Bitkiler: Gerçek kök, gövde ve yaprakları yoktur. İletim demetleri (odun ve soymuk boruları) bulunmaz. Nemli ortamlarda yaşarlar. Kara yosunları bu gruba örnektir.
• Damarlı Tohumsuz Bitkiler: Gerçek kök, gövde ve yaprakları bulunur. İletim demetleri vardır. Eğrelti otları, at kuyrukları ve kibrit otları bu gruba örnektir.

2. Tohumlu Bitkiler 🌻

Üremelerini tohumlarla sağlayan bitkilerdir. İletim demetleri gelişmiştir. Tohumlarının meyve içinde olup olmamasına göre ikiye ayrılır:

• Açık Tohumlu Bitkiler: Tohumları meyve içinde kapalı değildir, kozalak pulları üzerinde açıkta bulunur. Genellikle ağaç ve çalılardır. İğne yapraklı bitkiler (çam, köknar, sedir) bu gruba örnektir.
• Kapalı Tohumlu Bitkiler: Tohumları meyve içinde kapalıdır. Bitkiler aleminin en gelişmiş ve en yaygın grubudur. Çiçekleri bulunur. Tohumlarındaki çenek sayısına göre ikiye ayrılır:
  • Tek Çenekli Bitkiler: Tohumlarında tek bir çenek bulunur. Paralel damarlı yaprakları vardır. Genellikle otsu bitkilerdir. Buğday, mısır, arpa, soğan gibi bitkiler bu gruba örnektir.
  • Çift Çenekli Bitkiler: Tohumlarında iki çenek bulunur. Ağsı damarlı yaprakları vardır. Hem otsu hem de odunsu olabilirler. Fasulye, mercimek, elma, meşe gibi bitkiler bu gruba örnektir.