💡 9. Sınıf Biyoloji: Inorganik ve organik moleküller, enzimler, nükleik asitler, vitaminler, hücreler ve organeller, çekirdek, proteinler, yağlar, karbonhidratlar, mineraller, sitoplazmik yapılar, hücre zarı, su Çözümlü Örnekler

Bitkilerde suyun taşınmasında iki temel kuvvet etkilidir:

• Kohezyon Kuvveti: Su moleküllerinin kendi aralarında kurdukları hidrojen bağları sayesinde birbirini çekmesidir. Bu sayede su, kopmayan bir sütun şeklinde hareket eder.
• Adhezyon Kuvveti: Su moleküllerinin, taşındıkları boruların (ksilem) çeperlerine tutunma eğilimidir.

✅ Bu iki kuvvet sayesinde su, yerçekimine zıt yönde bitkinin en üst kısımlarına kadar ulaştırılır.

Maltoz sentezi denklemi şu şekildedir:

Glikoz + Glikoz \( \rightarrow \) Maltoz + Su

• 1 adet maltoz üretimi için \( 2 \) adet glikoz kullanılır ve \( 1 \) adet su açığa çıkar.
• 5 adet maltoz üretimi için:
• Kullanılan Glikoz Sayısı: \( 5 \times 2 = 10 \)
• Açığa Çıkan Su Sayısı: \( 5 \times 1 = 5 \)

👉 Sonuç olarak \( 10 \) glikoz kullanılmış ve \( 5 \) molekül su oluşmuştur.

Trigliserit sentezi (Esterleşme) tepkimesi genel olarak şöyledir:

3 Yağ Asidi + 1 Gliserol \( \rightarrow \) 1 Trigliserit + 3 Su

• Bağ Adı: Yağ asitleri ile gliserol arasında ester bağı kurulur.
• Su Hesabı: 1 trigliserit sentezinde \( 3 \) su açığa çıkar.
• 3 trigliserit sentezinde: \( 3 \times 3 = 9 \) adet su molekülü oluşur.

📌 Not: Kurulan ester bağı sayısı, açığa çıkan su sayısına eşittir.

Bu soruda dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, enzimin kaynağıdır. Karaciğerdeki katalaz enzimi serbest kalmalıdır.

• En Hızlı Tepkime: Ezilmiş karaciğerin bulunduğu kapta gerçekleşir.
• Nedeni: Karaciğer ezildiğinde hücreler parçalanır ve içindeki katalaz enzimleri serbest kalarak ortama daha fazla yayılır.
• Dikkat: Burada artan şey "substrat yüzeyi" değil, serbest kalan "enzim miktarıdır". Hidrojen peroksit sıvıdır ve karaciğerin içine nüfuz eder, ancak enzimler dışarı çıktığında tepkime çok daha hızlı olur.

Hücre zarı seçici geçirgen bir yapıya sahiptir ve fosfolipit tabakasından oluşur.

• Gazlar: \( O_{2} \) ve \( CO_{2} \) gibi küçük, yüksüz gazlar fosfolipit tabakasından doğrudan ve çok hızlı geçerler.
• Yağda Çözünenler: A, D, E, K vitaminleri suda çözünenlere göre daha hızlı geçer.
• İyonlar ve Büyük Moleküller: \( Na^{+} \) gibi iyonlar ve glikoz gibi büyük moleküller özel taşıyıcı proteinlere ihtiyaç duydukları için gazlara göre daha yavaş geçerler.

✅ Bu durumda en hızlı geçiş oksijen (\( O_{2} \)) molekülünde görülür.

DNA'da baz eşleşmesi kuralına göre Adenin (\( A \)) sayısı Timin (\( T \)) sayısına, Guanin (\( G \)) sayısı ise Sitozin (\( C \)) sayısına eşittir.

• \( A = 200 \) ise \( T = 200 \) olur.
• Toplam \( A + T = 200 + 200 = 400 \)
• Geriye kalan nükleotit sayısı: \( 1200 - 400 = 800 \)
• Bu \( 800 \) nükleotit Guanin ve Sitozinlerin toplamıdır (\( G + C \)).
• \( G = C \) olduğu için; \( G = \frac{800}{2} = 400 \)

👉 Sonuç: Guanin sayısı \( 400 \) tanedir.

Enerji ihtiyacı yüksek olan hücrelerde (kas, karaciğer, sinir hücreleri gibi) enerji üretim merkezi olan organel yoğun bulunur.

• Organel: Mitokondri.
• Görevi: Oksijenli solunum yaparak hücrenin ihtiyacı olan ATP (enerji) molekülünü sentezlemektir.
• Yapısı: Çift zarlıdır, kendine ait DNA, RNA ve ribozomu bulunur; bu sayede ihtiyaç halinde sayısını artırabilir.

Verilen eşleştirmelerden 2 numara yanlıştır.

• Hatalı Bilgi: Lizozom: Fotosentez.
• Doğru Bilgi: Lizozom, hücre içi sindirimden sorumludur. İçerdiği hidrolitik enzimler sayesinde büyük molekülleri parçalar.
• Fotosentez görevi ise bitki hücrelerinde bulunan Kloroplast organeline aittir.

✅ Diğer tüm eşleştirmeler (Ribozom, Golgi ve Koful) doğrudur.