✅ 9. Sınıf Biyoloji: Bilimsel araştırmaların bilimsel etiğe uygunluğu Test Çöz
✅ 9. Sınıf Biyoloji: Bilimsel araştırmaların bilimsel etiğe uygunluğu Testi
Bir biyoloji araştırmacısı, yazdığı makalede başka bir bilim insanına ait olan araştırma verilerini ve cümleleri, kaynak göstermeden kendisininmiş gibi kullanmıştır.
Bu araştırmacının yaptığı bilimsel etik ihlali aşağıdakilerden hangisidir?
B) İntihal
C) Uydurma
D) Dilimleme
E) Haksız yazarlık
Bilimsel araştırmalarda etik kurallara uyulması büyük bir önem taşımaktadır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bilimsel etik kurallarının temel amaçlarından biri olamaz?
B) Araştırmacıların ve katılımcıların haklarını korumak
C) Deneylerde kullanılan canlılara gereksiz zarar verilmesini önlemek
D) Sadece yüksek maddi kazanç getiren projelerin yapılmasını sağlamak
E) Bilimsel bilginin nesnelliğini ve tarafsızlığını güvence altına almak
Bir araştırmacı, laboratuvarda hiç gerçekleştirmediği bir deneyin sonuçlarını hayali olarak tasarlamış ve bu sahte verileri bir bilimsel dergide yayımlamıştır.
Bu araştırmacının gerçekleştirdiği etik ihlal aşağıdakilerden hangisidir?
B) Dilimleme
C) Uydurma
D) İntihal
E) Mükerrer yayın
Canlılar (özellikle insanlar ve omurgalı hayvanlar) üzerinde yapılacak biyolojik ve tıbbi araştırmaların, etik kurallara uygunluğunu inceleyen ve onay veren resmi kurumlara ne ad verilir?
A) Bilim KuruluB) Etik Kurul
C) Danışma Meclisi
D) Hakem Heyeti
E) Disiplin Komitesi
Bir biyolog, bitki büyümesi üzerinde bir gübrenin etkisini araştırmaktadır. Deney sonucunda bitkilerin boyunun ortalama $ 12\text{ cm} $ uzadığını görmüştür. Ancak hipotezini desteklemek amacıyla bu veriyi raporuna $ 18\text{ cm} $ olarak kaydetmiştir.
Bu biyoloğun yaptığı etik ihlal aşağıdakilerden hangisidir?
B) Çarpıtma
C) Uydurma
D) Dilimleme
E) Haksız yazarlık
Bir akademisyen, yürüttüğü kapsamlı bir ekoloji projesinin sonuçlarını tek bir makalede yayımlamak yerine, akademik unvan alabilmek için yapay olarak parçalara ayırmış ve üç ayrı makale olarak yayımlamıştır.
Bu durum bilimsel etik literatüründe aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?
B) Çarpıtma
C) Dilimleme
D) Uydurma
E) Haksız yazarlık
9. sınıf öğrencisi Can, biyoloji performans görevi için okul bahçesindeki böcek türlerinin çeşitliliğini araştırmaktadır.
Buna göre Can'ın araştırması sırasında sergilediği aşağıdaki davranışlardan hangisi bilimsel etiğe aykırıdır?
B) Gözlemlediği böcek türlerinin isimlerini belirlerken bilimsel kaynaklardan yararlanmak ve bu kaynakları raporunda belirtmek
C) Bahçede nadir bulunan bir böcek türünün tüm bireylerini toplayıp kavanoza hapsederek ölmelerine neden olmak
D) Deney ve gözlem sonuçlarını hiçbir değişiklik yapmadan olduğu gibi kaydetmek
E) Çalışmasında kendisine yardım eden arkadaşının ismini teşekkür bölümünde belirtmek
Dr. Pelin, aylar süren laboratuvar çalışmaları sonucunda kanser hücreleri üzerinde yeni bir bitki özütünün etkisini kanıtlamıştır. Makalesini yazarken, çalışmaya hiçbir bilimsel veya teknik katkısı olmayan bölüm başkanının adını, gelecekte kendisine kolaylık sağlaması amacıyla yazar listesine eklemiştir.
Bu durum aşağıdaki etik ihlallerden hangisinin kapsamına girer?
B) Çarpıtma
C) Haksız yazarlık
D) Dilimleme
E) Uydurma
İnsanların katılımıyla gerçekleştirilecek biyolojik, psikolojik veya tıbbi araştırmalarda, katılımcılara araştırmanın amacı, süresi, uygulanacak yöntemler ve olası riskler hakkında detaylı bilgi verilerek kendi özgür iradeleriyle araştırmaya katılmayı kabul ettiklerine dair imzaladıkları belgeye ne ad verilir?
A) Telif hakkı sözleşmesiB) Aydınlatılmış onam formu
C) Bilimsel tarafsızlık beyanı
D) Akademik özgürlük belgesi
E) Akran değerlendirme raporu
Bir bilim insanının araştırma sürecinde gerçekleştirdiği bazı uygulamalar şunlardır:
I. Deney sonuçlarının hipotezi desteklememesi durumunda, verileri değiştirmeden aynen raporlamak.
II. Deneyde kullanılan kobay farelerin acı çekmesini önlemek amacıyla anestezi uygulamak.
III. Başka bir makaleden aldığı bir grafiği, orijinal kaynağına atıf yaparak kullanmak.
Bu uygulamalardan hangileri bilimsel etik kurallarına uygundur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Bir tarım ilacı firması, ürettiği yeni ilacın çevreye zarar vermediğini kanıtlamak için bir üniversite araştırmasını finanse etmiştir. Araştırmayı yürüten bilim insanı, ilacın yararlı böceklere zarar verdiğini tespit etmesine rağmen, firmanın maddi desteğini kaybetmemek için bu bulguyu raporunda gizlemiştir.
Bu durum bilimsel araştırmalarda uyulması gereken hangi temel etik ilkenin doğrudan ihlalidir?
B) Tarafsızlık (Objektiflik)
C) Akademik özgürlük
D) Dilimleme
E) Haksız yazarlık
Dr. Selim, göl ekosistemindeki kirliliğin balık popülasyonu üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırma sürecinde şu adımları atmıştır:
1. Gölden aldığı su örneklerinde ağır metal miktarını ölçmüş, ancak hipotezine uymayan yüksek değerli iki ölçümü "ölçüm hatası" diyerek analiz dışı bırakmış ve sadece düşük değerleri rapora eklemiştir.
2. Makalesinin tartışma bölümünde, başka bir araştırmacının makalesindeki yorum cümlelerini kelimesi kelimesine kopyalamış ancak bu araştırmacının ismini kaynakçada belirtmemiştir.
Buna göre Dr. Selim sırasıyla hangi bilimsel etik ihlallerini gerçekleştirmiştir?
B) Çarpıtma - İntihal
C) İntihal - Çarpıtma
D) Çarpıtma - Haksız yazarlık
E) Uydurma - İntihal
Bilimsel araştırmalarda deney hayvanlarının kullanılmasıyla ilgili uluslararası düzeyde kabul görmüş "3R Etik İlkesi" şu şekildedir:
- Replacement (Yerine Koyma): Mümkün olan her durumda canlı hayvan yerine bilgisayar modelleri, hücre kültürleri veya yapay dokular kullanmak.
- Reduction (Azaltma): Deneyin amacına ulaşması için gerekli olan en az sayıda hayvanı kullanmak.
- Refinement (Rafine Etme): Deney sürecinde hayvanların duyabileceği acı, stres ve rahatsızlığı en aza indirecek yöntemler geliştirmek.
Buna göre, aşağıda verilen bilimsel uygulamalardan hangisi 3R etik ilkelerinden herhangi biriyle doğrudan ilişkilendirilemez?
B) Deney sırasında cerrahi müdahale yapılacak tavşanlara uygun dozda lokal anestezi uygulanarak acı hissinin engellenmesi
C) İstatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak, aynı sonucu verebilecek bir deneyde kullanılacak kobay sayısının $ 100 $'den $ 25 $'e düşürülmesi
D) Deney hayvanlarının beslenme ve barınma koşullarının iyileştirilerek stres seviyelerinin düşürülmesi
E) Araştırma bütçesini korumak amacıyla, deneyde kullanılacak kimyasal maddelerin daha ucuz ve düşük kaliteli olanlarıyla değiştirilmesi
Bilimsel bir problemin çözümünde takip edilen bilimsel yöntem basamakları ile bu basamaklarda uyulması gereken etik kurallar eşleştirilmiştir.
Buna göre, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi bilimsel yöntemin doğasına ve etik kurallara aykırı bir yaklaşım içermektedir?
B) Hipotez kurma: Kurulan hipotezin, bilim dünyasında genel kabul görmüş mevcut teorilerle çelişmemesi için sadece onaylanmış görüşleri destekleyecek şekilde sınırlandırılması.
C) Kontrollü deney tasarlama: Deney grubundaki canlıların zarar görmesini engellemek amacıyla gerekli güvenlik ve etik kurul izinlerinin önceden alınması.
D) Verileri analiz etme: Hipotezi desteklemeyen veya beklenmeyen sonuçlar veren verilerin de analiz sürecine dahil edilerek dürüstçe raporlanması.
E) Sonuçları raporlama ve paylaşma: Araştırma sürecinde yararlanılan tüm makale, kitap ve tezlerin kaynakça kısmında usulüne uygun şekilde belirtilmesi.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-biyoloji-bilimsel-arastirmalarin-bilimsel-etige-uygunlugu/testler