📄 9. Sınıf Biyoloji: Bilimsel araştırmaların bilimsel etiğe uygunluğu Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Bilimsel araştırmalarda başka araştırmacıların fikirlerini kaynak göstermeden kullanmaya intihal denir.
2. Bilim insanları, hipotezlerini desteklemek amacıyla araştırma verilerini değiştirebilir veya çarpıtabilirler.
3. Deneylerde kullanılan canlılara zarar vermemek ve acı çektirmemek bilimsel etiğin temel kurallarından biridir.
4. Bilimsel etik kuralları sadece tıp alanındaki araştırmalar için geçerlidir, diğer bilim dallarında aranmaz.
5. Araştırma sonuçlarının tarafsız ve dürüst bir şekilde paylaşılması bilimsel güvenilirliği artırır.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. Bilimsel bir makalede yararlanılan diğer kaynakların belirtildiği, çalışmanın en sonunda yer alan bölüme ne ad verilir?
2. Bilimsel araştırmalarda canlılar üzerinde yapılacak deneylerin etik kurallara uygunluğunu denetleyen resmi kurullara ne ad verilir?
3. Bilim insanının araştırma sonuçlarını kendi çıkarları doğrultusunda manipüle etmesi hangi temel bilimsel etik ilkesine aykırıdır?
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Bir biyoloji öğretmeni, öğrencilerinden hazırlayacakları projelerde bilimsel etik kurallarına uymalarını istemiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bilimsel etik kurallarına uygun bir davranıştır?
2. Bilimsel araştırmalarda etik dışı davranışlar bilim dünyasına ve topluma büyük zararlar verir. Buna göre;
I. Bilime olan güvenin sarsılması,
II. Zaman, emek ve kaynak israfı yaşanması,
III. Yanlış bilgilerin yayılmasına neden olunması
durumlarından hangileri bilimsel etik kurallarına uyulmamasının sonuçlarındandır?
3. Bir araştırmacı, yaptığı deneylerde elde ettiği verilerin hipotezini desteklemediğini görmüştür. Bu araştırmacının bilimsel etiğe uygun davranması için aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?
4. Aşağıdakilerden hangisi bilimsel etik ihlallerinden biri olan 'çarpıtma' (falsifikasyon) kavramını en iyi açıklar?
5. Bilimsel araştırmalarda canlıların denek olarak kullanılması durumunda uyulması gereken etik kurallar vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu kurallardan biri olamaz?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. 'İntihal' (plagiarism) kavramını açıklayarak, bilimsel çalışmalarda intihali önlemek için ne gibi önlemler alınması gerektiğini belirtiniz.
2. Bilimsel araştırmalarda 'tarafsızlık' (objektiflik) ilkesinin önemini açıklayınız. Tarafsız davranmayan bir bilim insanının topluma ne gibi zararları olabilir?
3. Bilimsel etik kurallarının genel olarak amaçları nelerdir? Maddeler halinde açıklayınız.
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Bilimsel araştırmaların bilimsel etiğe uygunluğu Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | Bilimsel araştırmalarda başka araştırmacıların fikirlerini kaynak göstermeden kullanmaya intihal denir. |
| ( .... ) | Bilim insanları, hipotezlerini desteklemek amacıyla araştırma verilerini değiştirebilir veya çarpıtabilirler. |
| ( .... ) | Deneylerde kullanılan canlılara zarar vermemek ve acı çektirmemek bilimsel etiğin temel kurallarından biridir. |
| ( .... ) | Bilimsel etik kuralları sadece tıp alanındaki araştırmalar için geçerlidir, diğer bilim dallarında aranmaz. |
| ( .... ) | Araştırma sonuçlarının tarafsız ve dürüst bir şekilde paylaşılması bilimsel güvenilirliği artırır. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | Bir araştırmacının, yapmadığı bir deneyi yapmış gibi göstererek sahte veriler üretmesine .................... denir. |
| 2) | Başkalarının özgün fikirlerini, verilerini veya yazılarını kaynak göstermeden kendi eseriymiş gibi sunmaya .................... adı verilir. |
| 3) | Bilimsel çalışmalarda elde edilen sonuçların, kişisel çıkarlar gözetilmeksizin nesnel bir şekilde sunulmasına .................... denir. |
| 4) | Bilimsel araştırmalarda ahlaki değerleri ve kuralları inceleyen felsefe dalına ve kurallar bütününe bilimsel .................... denir. |
| 5) | Deneylerde hayvanların kullanılması durumunda, onlara en az zarar verecek yöntemlerin seçilmesi .................... haklarına saygının bir gereğidir. |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | Bilimsel bir makalede yararlanılan diğer kaynakların belirtildiği, çalışmanın en sonunda yer alan bölüme ne ad verilir? |
| 2) | Bilimsel araştırmalarda canlılar üzerinde yapılacak deneylerin etik kurallara uygunluğunu denetleyen resmi kurullara ne ad verilir? |
| 3) | Bilim insanının araştırma sonuçlarını kendi çıkarları doğrultusunda manipüle etmesi hangi temel bilimsel etik ilkesine aykırıdır? |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
Bir biyoloji öğretmeni, öğrencilerinden hazırlayacakları projelerde bilimsel etik kurallarına uymalarını istemiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bilimsel etik kurallarına uygun bir davranıştır?
A) Deney sonuçlarını hipoteze uydurmak için değiştirmek
B) Yararlanılan kaynakları kaynakça bölümünde eksiksiz belirtmek
C) Başka bir arkadaşının projesini kendi yapmış gibi sunmak
D) Deneyde kullanılan canlılara gereksiz yere zarar vermek
E) Araştırma verilerinin sadece bir kısmını işine geldiği gibi yayınlamak
|
| 2) |
Bilimsel araştırmalarda etik dışı davranışlar bilim dünyasına ve topluma büyük zararlar verir. Buna göre; I. Bilime olan güvenin sarsılması, II. Zaman, emek ve kaynak israfı yaşanması, III. Yanlış bilgilerin yayılmasına neden olunması durumlarından hangileri bilimsel etik kurallarına uyulmamasının sonuçlarındandır?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
|
| 3) |
Bir araştırmacı, yaptığı deneylerde elde ettiği verilerin hipotezini desteklemediğini görmüştür. Bu araştırmacının bilimsel etiğe uygun davranması için aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?
A) Verileri hipotezine uygun olacak şekilde değiştirmelidir.
B) Deneyi tamamen iptal edip hiç yapılmamış gibi davranmalıdır.
C) Elde ettiği verileri olduğu gibi dürüstçe raporlamalıdır.
D) Sadece hipotezini destekleyen az sayıdaki veriyi kullanmalıdır.
E) Başka bir araştırmacının başarılı sonuçlarını kendi sonucu gibi göstermelidir.
|
| 4) |
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel etik ihlallerinden biri olan 'çarpıtma' (falsifikasyon) kavramını en iyi açıklar?
A) Hiç yapılmamış bir deneyi yapılmış gibi gösterip sahte veri üretmek
B) Başkasının eserini kaynak göstermeden kopyalamak
C) Araştırma sürecinde kullanılan materyal ve verileri kasıtlı olarak değiştirerek sonuçları saptırmak
D) Araştırmada emeği geçen kişilerin isimlerini yazarlar listesine eklememek
E) Aynı araştırmayı birden fazla dergide yayınlatmaya çalışmak
|
| 5) |
Bilimsel araştırmalarda canlıların denek olarak kullanılması durumunda uyulması gereken etik kurallar vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu kurallardan biri olamaz?
A) Deneylerde olabildiğince az sayıda canlı kullanmak
B) Canlılara acı ve ıstırap vermeyecek yöntemler tercih etmek
C) Alternatif yöntemler varsa canlılar üzerinde deney yapmaktan kaçınmak
D) Deney sonrasında canlıların bakım ve beslenmesini ihmal etmek
E) Deneyleri yetkili ve eğitimli personeller eşliğinde gerçekleştirmek
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) | 'İntihal' (plagiarism) kavramını açıklayarak, bilimsel çalışmalarda intihali önlemek için ne gibi önlemler alınması gerektiğini belirtiniz. |
| 2) | Bilimsel araştırmalarda 'tarafsızlık' (objektiflik) ilkesinin önemini açıklayınız. Tarafsız davranmayan bir bilim insanının topluma ne gibi zararları olabilir? |
| 3) | Bilimsel etik kurallarının genel olarak amaçları nelerdir? Maddeler halinde açıklayınız. |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-biyoloji-bilimsel-arastirmalarin-bilimsel-etige-uygunlugu/etkinlikler