Yazım kuralları Ders Notu

8. Sınıf Türkçe Yazım Kuralları DERS NOTU

Türkçede kelimelerin doğru yazılması, anlamın net bir şekilde aktarılması ve dilimizin doğru kullanılması açısından büyük önem taşır. Yazım kuralları, dilimizin temel yapı taşlarından biridir ve bu kurallara uyarak hem kendimizi daha iyi ifade ederiz hem de karşımızdaki kişilerin bizi daha iyi anlamasını sağlarız. Bu dersimizde, 8. sınıf düzeyinde karşımıza çıkabilecek önemli yazım kurallarını inceleyeceğiz.

Büyük Harflerin Kullanımı

Büyük harfler, cümlenin başında, özel isimlerin başında ve belirli noktalarda kullanılır. Bu kurallara dikkat etmek, yazının okunabilirliğini artırır.

• Cümle Başlangıcı: Her cümlenin ilk kelimesi büyük harfle başlar.
• Özel İsimler: Kişi adları, soyadları, yer adları (ülke, şehir, ilçe, mahalle, cadde, sokak vb.), millet, dil, din ve mezhep adları büyük harfle başlar.
• Kurum ve Kuruluş Adları: Bakanlıklar, üniversiteler, dernekler, vakıflar, kurum ve kuruluş adları büyük harfle başlar.
• Dini ve Mitolojik İsimler: Tanrı, ilah, peygamber, melek gibi dini ve mitolojik varlıklar için kullanılan özel adlar büyük harfle başlar.
• Tarihi Olay, Çağ ve Dönem Adları: Milli mücadele, kurtuluş savaşı, ilkel çağ, cumhuriyet dönemi gibi adlar büyük harfle başlar.
• Yön Bildiren Kelimeler: Özel isimden önce gelirse büyük harfle başlar (Doğu Anadolu, Güney Amerika). Özel isimden sonra gelirse küçük harfle başlar (Anadolu'nun doğusu).
• Kitap, Dergi, Gazete ve Sanat Eseri Adları: Başlıkları oluşturan her kelime (bağlaçlar ve edatlar hariç) büyük harfle başlar.

Örnekler:

• Bugün okula Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün adını taşıyan okulda başladım.
• Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
• Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan kitaplar incelendi.
• İslamiyet, Hristiyanlık ve Budizm farklı inanç sistemleridir.
• İlkçağ ve Ortaçağ'da önemli gelişmeler yaşanmıştır.
• "Sanat Güzeldir" adlı eseri okudum.

Sayıların Yazımı

Sayıların yazımında da belirli kurallar vardır. Bu kurallar, metnin anlaşılırlığını sağlar.

• Bitişik Yazılan Sayılar: Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır (yirmi beş, yüz kırk iki).
• Kesirli Sayılar: Kesir sayıları harfle yazılırken ayrı yazılır (üç bölü dört).
• Saat ve Tarih Yazımı: Saatler rakamla yazılırken, aradaki ":" işareti yerine "saat" kelimesi kullanılır (14:30 yerine 14 saat 30 dakika). Tarihler gün, ay ve yıl olarak yazılırken aralarına nokta konulur (05.11.2023).
• Para ile İlgili Terimler: Para ile ilgili kelimelerden sonra sayılar yazılırken, sayılar kesirli ise virgül kullanılır (15,50 TL).

Örnekler:

• Sınıfta otuz iki öğrenci vardı.
• Bu işi yüz elli liraya hallettik.
• Maç saat dokuzda başlayacak.
• Doğum tarihim 12.08.2010'dur.
• Cebimde on beş lira yetmiş beş kuruş vardı.

Kısaltmaların Yazımı

Kısaltmaların yazımında da dikkat edilmesi gereken noktalar vardır.

• Büyük Harfle Yapılan Kısaltmalar: Sonuna nokta konulmaz (TBMM, TDK). Ancak "Türkçe" kelimesinin kısaltması "Türk." şeklinde yazılabilir.
• Küçük Harfle Yapılan Kısaltmalar: Sonuna nokta konulur (vb., dr., sf.).
• Özel Adların Kısaltmaları: Özel adların kısaltmalarında, kısaltmanın ilk harfi büyük yazılır ve sonuna nokta konulur (Prof. Dr. Ahmet Yılmaz).
• Sayılarla Yapılan Kısaltmalar: Sayılarla yapılan kısaltmalarda, kısaltmanın sonuna nokta konulur (1. cadde, 2. dünya savaşı).

Örnekler:

• TDK, Türk Dil Kurumu'nun kısaltmasıdır.
• Kitabın sf. 50'sinde önemli bir bilgi yer alıyordu.
• Bu konuyu Prof. Dr. Mehmet Hoca'dan dinledik.
• Olay, 1. Dünya Savaşı'ndan sonra yaşandı.

Bağlaçların ve Edatların Yazımı

Türkçede bazı bağlaçlar ve edatlar bitişik veya ayrı yazılır. En sık karıştırılanlardan biri "de/da" bağlacıdır.

• "de/da" Bağlacı: Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır. Cümleye "bile, hatta" anlamı katıyorsa ayrı yazılır. Cümleye yer anlamı katıyorsa ek olarak bitişik yazılır.
• "ki" Bağlacı: Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır. Cümleye ilgi kurma anlamı katıyorsa ayrı yazılır. "Sanki, oysaki, halbuki, mademki, çünkü" gibi kelimeler bitişik yazılır.

Örnekler:

• Ben de geliyorum. (Ben geliyorum. - Anlam bozulmadı, ayrı yazıldı.)
• Bu filmi de izledim. (Bu filmi izledim. - Anlam bozulmadı, ayrı yazıldı.)
• Evdeyim. (Ev'deyim. - Yer anlamı katıyor, bitişik yazıldı.)
• Baktım ki kimse yok. (Baktım kimse yok. - Anlam bozulmadı, ayrı yazıldı.)
• Sanki her şey yolunda. (Bitişik yazılır.)
• Çünkü çok yorgundu. (Bitişik yazılır.)

İkilemelerin Yazımı

Anlamı pekiştirmek veya güçlendirmek için kullanılan ikilemeler ayrı yazılır.

• Örnek: ağır ağır, adım adım, ev bark, çoluk çocuk, pırıl pırıl, masmavi.

Kurallı Birleşik Fiillerin Yazımı

Yeterlilik, tezlik, sürerlik ve yaklaşma anlamları taşıyan kurallı birleşik fiiller bitişik yazılır.

• Örnek: yapabilir, veriverdi, geledursun, düşeyazdı.

Bu kurallara dikkat ederek yazım hatalarını en aza indirebilir ve dilimizi daha doğru kullanabilirsiniz.