🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Türkçe
💡 8. Sınıf Türkçe: Özne Yüklem Uyuşmazlığı Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Türkçe: Özne Yüklem Uyuşmazlığı Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Annem her sabah kahvaltı hazırlar.
Çözüm:
Bu cümlede yüklem "hazırlar" kelimesidir.
Yükleme sorulan "Kim hazırlar?" sorusunun cevabı "Annem"dir.
Bu durumda cümlenin öznesi "Annem"dir.
Yüklem tekil ve üçüncü tekil şahıs olduğu için özne ile yüklem arasında uyuşmazlık yoktur. ✅
Yükleme sorulan "Kim hazırlar?" sorusunun cevabı "Annem"dir.
Bu durumda cümlenin öznesi "Annem"dir.
Yüklem tekil ve üçüncü tekil şahıs olduğu için özne ile yüklem arasında uyuşmazlık yoktur. ✅
Örnek 2:
Öğrenciler dersi dikkatle dinledi.
Çözüm:
Yüklem: "dinledi"
Kim dinledi? -> "Öğrenciler" (Çoğul)
Yüklem tekil olduğu halde, özne çoğul olduğu için yüklemle özne arasında uyuşmazlık vardır. ❌
Doğrusu: "Öğrenciler dersi dikkatle dinlediler." veya "Öğrenci dersi dikkatle dinledi." olmalıdır.
Kim dinledi? -> "Öğrenciler" (Çoğul)
Yüklem tekil olduğu halde, özne çoğul olduğu için yüklemle özne arasında uyuşmazlık vardır. ❌
Doğrusu: "Öğrenciler dersi dikkatle dinlediler." veya "Öğrenci dersi dikkatle dinledi." olmalıdır.
Örnek 3:
Biz bu projeyi tamamlamak için çok çalıştık.
Çözüm:
Yüklem: "çalıştık"
Kim çalıştı? -> "Biz" (Çoğul, birinci çoğul şahıs)
Yüklem de birinci çoğul şahıs olduğu için özne ile yüklem arasında uyuşmazlık yoktur. ✅
Bu cümle dil bilgisi açısından doğrudur.
Kim çalıştı? -> "Biz" (Çoğul, birinci çoğul şahıs)
Yüklem de birinci çoğul şahıs olduğu için özne ile yüklem arasında uyuşmazlık yoktur. ✅
Bu cümle dil bilgisi açısından doğrudur.
Örnek 4:
Sen yarın bize gelirsin.
Çözüm:
Yüklem: "gelirsin"
Kim gelir? -> "Sen" (Tekil, ikinci tekil şahıs)
Yüklem de ikinci tekil şahıs olduğu için özne ile yüklem arasında uyuşmazlık yoktur. ✅
Bu cümle de doğrudur.
Kim gelir? -> "Sen" (Tekil, ikinci tekil şahıs)
Yüklem de ikinci tekil şahıs olduğu için özne ile yüklem arasında uyuşmazlık yoktur. ✅
Bu cümle de doğrudur.
Örnek 5:
Köyün bütün insanları, yaşlısı genciyle, bayramı coşkuyla kutladı.
Çözüm:
Yüklem: "kutladı"
Kim kutladı? -> "Köyün bütün insanları" (Çoğul)
Yüklem tekil olduğu halde, özne çoğul olduğu için yüklemle özne arasında uyuşmazlık vardır. ❌
Doğrusu: "Köyün bütün insanları, yaşlısı genciyle, bayramı coşkuyla kutladılar." olmalıdır.
Kim kutladı? -> "Köyün bütün insanları" (Çoğul)
Yüklem tekil olduğu halde, özne çoğul olduğu için yüklemle özne arasında uyuşmazlık vardır. ❌
Doğrusu: "Köyün bütün insanları, yaşlısı genciyle, bayramı coşkuyla kutladılar." olmalıdır.
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne-yüklem uyuşmazlığı yoktur?
A) Bütün misafirler yola çıktı.
B) O, bu konuda çok bilgiliydi.
C) Bizim sınıfın öğrencileri bu yıl çok başarılı oldu.
D) Sen bu işi tek başına yapamazsın.
Çözüm:
Cümleleri tek tek inceleyelim:
A) Yüklem: "çıktı" (Tekil). Özne: "Bütün misafirler" (Çoğul). Uyuşmazlık var.
B) Yüklem: "bilgiliydi" (Tekil, üçüncü tekil şahıs). Özne: "O" (Tekil, üçüncü tekil şahıs). Uyuşmazlık yok. ✅
C) Yüklem: "oldu" (Tekil). Özne: "Bizim sınıfın öğrencileri" (Çoğul). Uyuşmazlık var.
D) Yüklem: "yapamazsın" (Tekil, ikinci tekil şahıs). Özne: "Sen" (Tekil, ikinci tekil şahıs). Uyuşmazlık yok.
Ancak soruda tek bir doğru cevap isteniyor. Genellikle "O" zamiri tekil kabul edilir ve yüklem de tekil olduğunda uyuşmazlık olmaz. "Sen" zamiri de ikinci tekil şahıs ve yüklem de ikinci tekil şahıs olduğunda uyuşmazlık olmaz. Sorunun kalıbı gereği "O" zamiri ile kurulan cümledeki uyuşmazlığın olmaması daha yaygın bir örnektir. Bu durumda B şıkkı daha doğru bir cevaptır.
A) Yüklem: "çıktı" (Tekil). Özne: "Bütün misafirler" (Çoğul). Uyuşmazlık var.
B) Yüklem: "bilgiliydi" (Tekil, üçüncü tekil şahıs). Özne: "O" (Tekil, üçüncü tekil şahıs). Uyuşmazlık yok. ✅
C) Yüklem: "oldu" (Tekil). Özne: "Bizim sınıfın öğrencileri" (Çoğul). Uyuşmazlık var.
D) Yüklem: "yapamazsın" (Tekil, ikinci tekil şahıs). Özne: "Sen" (Tekil, ikinci tekil şahıs). Uyuşmazlık yok.
Ancak soruda tek bir doğru cevap isteniyor. Genellikle "O" zamiri tekil kabul edilir ve yüklem de tekil olduğunda uyuşmazlık olmaz. "Sen" zamiri de ikinci tekil şahıs ve yüklem de ikinci tekil şahıs olduğunda uyuşmazlık olmaz. Sorunun kalıbı gereği "O" zamiri ile kurulan cümledeki uyuşmazlığın olmaması daha yaygın bir örnektir. Bu durumda B şıkkı daha doğru bir cevaptır.
Örnek 7:
Okul gezisine katılan tüm öğrenciler, otobüse bindiler.
Çözüm:
Bu cümlede yüklem "bindiler" kelimesidir. 👉
Yükleme sorulan "Kimler bindiler?" sorusunun cevabı "Okul gezisine katılan tüm öğrenciler"dir. Bu da çoğul bir öznedir.
Yüklem çoğul olduğu ve özne de çoğul olduğu için özne ile yüklem arasında uyuşmazlık yoktur. ✅
Cümle dil bilgisi açısından doğrudur.
Yükleme sorulan "Kimler bindiler?" sorusunun cevabı "Okul gezisine katılan tüm öğrenciler"dir. Bu da çoğul bir öznedir.
Yüklem çoğul olduğu ve özne de çoğul olduğu için özne ile yüklem arasında uyuşmazlık yoktur. ✅
Cümle dil bilgisi açısından doğrudur.
Örnek 8:
Marketten aldığım meyveler çok tazeydi.
Çözüm:
Yüklem: "tazeydi"
Ne tazeydi? -> "Marketten aldığım meyveler" (Çoğul)
Yüklem tekil olduğu halde, özne çoğul olduğu için yüklemle özne arasında uyuşmazlık vardır. ❌
Doğrusu: "Marketten aldığım meyveler çok tazeydiler." olmalıdır. Ancak Türkçede genellikle bu tür durumlarda yüklem tekil bırakılır ve anlam bozulmadığı için bu kullanım yaygınlaşmıştır. Yine de dil bilgisi kuralına göre uyuşmazlık mevcuttur. 💡
Ne tazeydi? -> "Marketten aldığım meyveler" (Çoğul)
Yüklem tekil olduğu halde, özne çoğul olduğu için yüklemle özne arasında uyuşmazlık vardır. ❌
Doğrusu: "Marketten aldığım meyveler çok tazeydiler." olmalıdır. Ancak Türkçede genellikle bu tür durumlarda yüklem tekil bırakılır ve anlam bozulmadığı için bu kullanım yaygınlaşmıştır. Yine de dil bilgisi kuralına göre uyuşmazlık mevcuttur. 💡
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-turkce-ozne-yuklem-uyusmazligi/sorular