💡 8. Sınıf Türkçe: İkilemeler Çözümlü Örnekler

Bu cümlelerdeki ikilemeler şunlardır:

• koşa koşa: Yürüyüş veya koşuş biçimini anlatır.
• efir efir: Geniş, ferah anlamında kullanılır.
• merak merak: Yoğun bir merak durumunu ifade eder.
• sessiz sedasız: Hiç ses çıkarmadan, sakin bir şekilde anlamındadır.

💡 İkilemeler, anlamı güçlendirmek veya pekiştirmek için kullanılır.

İkilemeler, aynı kelimenin tekrarıyla, yakın anlamlı kelimelerin, zıt anlamlı kelimelerin veya biri anlamlı diğeri anlamsız kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşabilir.
Örneğin, "yol yavaş" ikilemesi, yolun yavaş ilerlediği, yavaş bir şekilde gidildiği anlamını pekiştirmek için kullanılabilir. Bu tür ikilemeler, anlatımı daha canlı ve etkili hale getirir.
📌 İkilemeler, genellikle zarf veya sıfat görevinde kullanılır.

Tabloyu dolduralım:

• Kelime: abuk
  Oluşturulan İkileme: abuk subuk
  Anlamı Pekiştirmesi: Saçma, anlamsız davranışları veya sözleri ifade eder.
• Kelime: şahane
  Oluşturulan İkileme: şahane şahane
  Anlamı Pekiştirmesi: Çok güzel, harika anlamını vurgular.
• Kelime: yavaş
  Oluşturulan İkileme: yavaş yavaş
  Anlamı Pekiştirmesi: Bir eylemin çok yavaş bir tempoda gerçekleştiğini belirtir.
• Kelime: darmadağın
  Oluşturulan İkileme: darmadağın darmadağın
  Anlamı Pekiştirmesi: Çok dağınık, perişan bir durumu ifade eder.

👉 İkilemeler, tekrar yoluyla anlamı güçlendirir.

Anneler Günü yaklaşırken içimde bir heyecan, bir telaş sardı. Anneme ne alsam diye günlerdir kara kara düşünüyordum. Pazara gittim, çarşıya baktım ama hiçbir şey içime sinmedi. Sonunda gözüme bir takı ilişti. Tam annemin zevkine göreydi! Alırken elim ayağım birbirine dolandı, hem sevinçten hem de heyecandan kalbim pıt pıt atıyordu. Hediyeyi eve getirip özenle paketledim. Annemin yüzündeki o gülümsemeyi görmek için sabırsızlanıyordum.
✅ Bu paragrafta geçen "kara kara" (düşünmek), "elim ayağım birbirine dolandı" (heyecanlanmak) ve "pıt pıt" (kalp atışı) gibi ifadeler ikileme örnekleridir.

İkilemelerin türleri şunlardır:

• 1. eğri büğrü: Biri anlamlı, diğeri az kullanılan (veya bazen anlamsız kabul edilen) kelimelerin tekrarı.
• 2. tatlı sert: Zıt anlamlı kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşan ikileme.
• 3. rast gele: Biri anlamlı, diğeri daha az kullanılan kelimelerin birleşimi.
• 4. zibilyon tane: Biri anlamlı, diğeri anlamsız kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşan ikileme (burada "zibilyon" kelimesi "çok fazla" anlamını pekiştirmek için kullanılmıştır).

💡 İkilemelerin oluşum biçimleri çeşitlilik gösterir.

Cümlelerdeki ikilemeler ve anlamı değiştirmeleri:

• 1. rengarenk: Bu ikileme, "çok renkli" anlamını pekiştirerek elbisenin canlı ve çeşitli renklere sahip olduğunu vurgular.
• 2. ırıl ırıl: Burada "ırıl ırıl" kelimesi, suyun akışını betimleyen bir ikilemedir. Cümlede hava için kullanılması, havanın akışkan, serin ve ferahlatıcı olduğunu ifade eder.
• 3. pıtır pıtır: Bu ikileme, çocukların hızlı ve seri bir şekilde, sanki küçük adımlarla koşarak geldiklerini anlatır. Hareketin canlılığını ve çabukluğunu ifade eder.

📌 İkilemeler, kelimelerin anlamını güçlendirir ve daha canlı bir anlatım sağlar.

Metindeki ikilemeler ve etkileri:

• yaprak yaprak: Ağaçlardan yaprakların dökülme eyleminin yoğunluğunu ve devamlılığını vurgular.
• gelip geçiyor: Kuş seslerinin sürekli olmadığını, ara sıra duyulduğunu ve geçici olduğunu belirtir.
• fındık fıstık: Sincabın çeşitli küçük yiyecekler aradığını, bu arayışın detayını pekiştirir.
• soğuk soğuk: Hava akımının hissedilir derecede soğuk olduğunu ve bu soğukluğun devam ettiğini ifade eder.
• ağır ağır: Anlatıcının bu anın tadını yavaşça, sindirerek ve acele etmeden çıkardığını belirtir.

✅ Bu ikilemeler, metnin atmosferini zenginleştirir, betimlemeleri güçlendirir ve okuyucunun duyularına hitap eder.

Markete girdiğimde altı üstü bir süt alacaktım ama sonra gözüm indirimdeki ürünlere takıldı. Aman aman, ne kadar çok indirim! Önce bir sağa sola baktım, kimse var mı diye. Sonra acele acele reyonları gezmeye başladım. Bir bakmışım, elimde bir sürü şey var. Evirip çevirip ürünlere baktım, etiketlerini okudum. Sonunda kasaya geldiğimde, başlangıçta almayı düşündüğüm sütün yanında bir yığın başka şey vardı. İşin garibi, hepsini de ihtiyacım varmış gibi hissettim!
💡 Bu örnekte "altı üstü", "aman aman", "sağa sola", "acele acele", "evirip çevirip", "yığın" ve "işin garibi" gibi ifadeler ikileme örneğidir ve durumu daha canlı anlatmaya yardımcı olmuştur.