🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Türkçe
💡 8. Sınıf Türkçe: De ki mi Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Türkçe: De ki mi Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlelerde "de" bağlacı mı, yoksa "de" bulunma hal eki mi kullanılmıştır? Belirleyiniz.
1. Sen de mi geleceksin?
2. Kitaplar masada duruyor.
3. Bu işi ben de yapabilirim.
4. Okulda çok eğlendik.
1. Sen de mi geleceksin?
2. Kitaplar masada duruyor.
3. Bu işi ben de yapabilirim.
4. Okulda çok eğlendik.
Çözüm:
Bu soruda "de" ekinin bağlaç mı yoksa hal eki mi olduğunu anlamak için basit bir yöntem kullanabiliriz. "De" ekini cümleden çıkardığımızda cümlenin anlamı bozuluyorsa hal ekidir, bozulmuyorsa bağlaçtır.
- 1. Sen de mi geleceksin?
Buradaki "de" bağlaçtır. Cümleden çıkardığımızda "Sen mi geleceksin?" anlamı korunur. Ayrıca "mi" soru edatıyla ayrı yazılmıştır. 💡 - 2. Kitaplar masada duruyor.
Buradaki "de" bulunma hal ekidir. Cümleden çıkardığımızda "Kitaplar masa duruyor." anlamı bozulur. Bitişik yazılmıştır. 📌 - 3. Bu işi ben de yapabilirim.
Buradaki "de" bağlaçtır. Cümleden çıkardığımızda "Bu işi ben yapabilirim." anlamı korunur. Ayrı yazılmıştır. ✅ - 4. Okulda çok eğlendik.
Buradaki "de" bulunma hal ekidir. Cümleden çıkardığımızda "Okul çok eğlendik." anlamı bozulur. Bitişik yazılmıştır. 📍
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlelerde "ki" bağlacının mı, yoksa "ki" ilgi zamiri mi kullanılmıştır? Belirleyiniz ve nedenlerini açıklayınız.
1. Bahçedeki çiçekler çok güzel açmış.
2. Öyle güzel bir film izledim ki anlatamam.
3. Benimki bu tarafta, seninki nerede?
4. Anladım ki bu işi tek başına yapamayacaksın.
1. Bahçedeki çiçekler çok güzel açmış.
2. Öyle güzel bir film izledim ki anlatamam.
3. Benimki bu tarafta, seninki nerede?
4. Anladım ki bu işi tek başına yapamayacaksın.
Çözüm:
"Ki" ekinin türünü belirlemek için şu ipuçlarını kullanabiliriz:
- Bağlaç olan "ki": Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz, ayrı yazılır. "De" bağlacı gibi düşünülebilir.
- İlgi zamiri olan "ki": Kendisinden önceki ismin yerini tutar, bitişik yazılır. "Onunki, seninki, benimki" gibi ifadelerde sıkça kullanılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
- 1. Bahçedeki çiçekler çok güzel açmış.
Buradaki "ki" sıfat yapan "ki"dir. "Bahçe" ismini niteleyen bir sözcüktür. Bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında "Bahçe çiçekler çok güzel açmış." anlamı bozulur. Bu, ilgi zamiri "ki" ile karıştırılmamalıdır. ❌ - 2. Öyle güzel bir film izledim ki anlatamam.
Buradaki "ki" bağlaçtır. Cümleden çıkardığımızda "Öyle güzel bir film izledim anlatamam." anlamı bozulmaz. Ayrı yazılmıştır. 👉 - 3. Benimki bu tarafta, seninki nerede?
Buradaki "ki"ler ilgi zamiridir. "Benimki" = "benim arabam/kitabım/eşyam...", "seninki" = "senin araban/kitabın/eşyan...". Bitişik yazılırlar ve kendilerinden önceki ismi tamamlarlar. 🚗 - 4. Anladım ki bu işi tek başına yapamayacaksın.
Buradaki "ki" bağlaçtır. Cümleden çıkardığımızda "Anladım bu işi tek başına yapamayacaksın." anlamı bozulmaz. Ayrı yazılmıştır. 👍
Örnek 3:
Aşağıdaki metinde "de" ve "ki" eklerinin doğru yazılıp yazılmadığını kontrol ediniz. Yanlışlık varsa düzeltiniz ve nedenini açıklayınız.
"Bugün okulda çok güzel bir gün geçirdim. Öğretmenimiz yeni bir konu anlatı, hepimiz dikkatle dinledik. Arkadaşlarımla birlikte teneffüste oyunlar oynadık ve sohbet ettik. Eve geldiğimde anneme günümü anlatırken, 'Bugün o kadar eğlendim ki anlatamam!' dedim. Annem de bana gülümsedi ve 'Seninle gurur duyuyorum.' dedi."
"Bugün okulda çok güzel bir gün geçirdim. Öğretmenimiz yeni bir konu anlatı, hepimiz dikkatle dinledik. Arkadaşlarımla birlikte teneffüste oyunlar oynadık ve sohbet ettik. Eve geldiğimde anneme günümü anlatırken, 'Bugün o kadar eğlendim ki anlatamam!' dedim. Annem de bana gülümsedi ve 'Seninle gurur duyuyorum.' dedi."
Çözüm:
Metindeki "de" ve "ki" eklerinin doğru yazılışlarını kontrol edelim:
- "Bugün okulda çok güzel bir gün geçirdim." -> "okulda" -> Bulunma hal eki, bitişik yazılmalı. Doğru. ✅
- "Öğretmenimiz yeni bir konu anlatı, hepimiz dikkatle dinledik." -> "anlatı" -> Burada bir yazım hatası var gibi görünüyor, ancak "de" veya "ki" ile ilgili değil. Bu kelime "anlattı" olmalı.
- "hepimiz dikkatle dinledik." -> "hepimiz" -> "Hep" ve "biz" kelimelerinin birleşimi, "hepimiz" şeklinde bitişik yazılır. "de" veya "ki" ile ilgili değil.
- "Arkadaşlarımla birlikte teneffüste oyunlar oynadık ve sohbet ettik." -> "teneffüste" -> Bulunma hal eki, bitişik yazılmalı. Doğru. 📌
- "Eve geldiğimde anneme günümü anlatırken, 'Bugün o kadar eğlendim ki anlatamam!' dedim." -> "eğlendim ki" -> Buradaki "ki" bağlaçtır. Ayrı yazılmalıdır. Doğru. 👉
- "Annem de bana gülümsedi ve 'Seninle gurur duyuyorum.' dedi." -> "Annem de" -> Buradaki "de" bağlaçtır. Ayrı yazılmalıdır. Doğru. 👍
Örnek 4:
Annem bana "Bana aldığın hediyeyi çok beğendim, özellikle de o kalemi!" dedi. Bu cümledeki "de" ekinin türünü ve yazılışını açıklayınız. 🎁
Çözüm:
Bu cümledeki "de" eki, bir bağlaçtır. Neden mi?
- Anlamı Korunuyor: Cümleden çıkardığımızda anlam bozulmaz: "Bana aldığın hediyeyi çok beğendim, özellikle o kalemi!" Anlam hala anlaşılır.
- Ayrı Yazılıyor: Bağlaç olan "de" her zaman ayrı yazılır.
- "Te" Olmaz: "De" bağlacı, kendinden önceki kelimenin ünsüz uyumuna göre "da" veya "de" olur. Burada "kalemi" kelimesi "i" ile bittiği için "de" şeklinde gelmiştir.
Örnek 5:
Aşağıdaki cümlelerde "de" ve "ki" eklerinin kullanıldığı yerleri belirleyip, bu eklerin cümlenin anlamını nasıl etkilediğini açıklayınız.
1. O kadar yorgundu ki koltuktan kalkamadı.
2. Bu konuda senin de fikirlerini almak istiyorum.
3. Çocukların oyun parkındaki neşesi görülmeye değerdi.
4. Anladım ki bu iş beklediğimden daha zormuş.
1. O kadar yorgundu ki koltuktan kalkamadı.
2. Bu konuda senin de fikirlerini almak istiyorum.
3. Çocukların oyun parkındaki neşesi görülmeye değerdi.
4. Anladım ki bu iş beklediğimden daha zormuş.
Çözüm:
Bu cümlelerdeki "de" ve "ki" eklerinin işlevlerini inceleyelim:
- 1. O kadar yorgundu ki koltuktan kalkamadı.
Buradaki "ki" bağlaçtır. Cümleleri birbirine bağlamış ve "yorgunluk" ile "kalkamama" durumu arasındaki nedeni-sonucu belirtmiştir. Bu "ki" olmasaydı, iki ayrı cümle olurdu ve anlam ilişkisi bu kadar belirgin olmazdı. Ayrı yazılır. 🔗 - 2. Bu konuda senin de fikirlerini almak istiyorum.
Buradaki "de" bağlaçtır. Cümleye "başka fikirler gibi senin fikrin de önemli" anlamını katmıştır. "Senin fikirlerin de" şeklinde düşünülebilir. Ayrı yazılır. ➕ - 3. Çocukların oyun parkındaki neşesi görülmeye değerdi.
Buradaki "ki" sıfat yapan "ki"dir. "Oyun parkı" ismini niteleyerek "oyun parkına ait olan" anlamını vermiştir. Bitişik yazılır ve cümlenin anlamını daraltır, belirli bir parktan bahsettiğimizi gösterir. 🌳 - 4. Anladım ki bu iş beklediğimden daha zormuş.
Buradaki "ki" bağlaçtır. "Anladım" eylemi ile "bu işin zor olması" durumu arasında bir bağlantı kurmuştur. Cümleye bir kesinlik veya bilgi aktarma anlamı katmıştır. Ayrı yazılır. 🧠
Örnek 6:
Aşağıdaki cümlelerde "de" ve "ki" eklerinin doğru yazılıp yazılmadığını kontrol edip, yanlış olanları düzeltiniz.
1. Evde kimse yoktu.
2. Kitapları masanın üstüne koydum.
3. Bu olayı bende unutamam.
4. Seninki çok güzel olmuş.
1. Evde kimse yoktu.
2. Kitapları masanın üstüne koydum.
3. Bu olayı bende unutamam.
4. Seninki çok güzel olmuş.
Çözüm:
Yanlışları bulup doğrusunu yazalım:
- 1. Evde kimse yoktu.
"Evde" kelimesindeki "de" bulunma hal ekidir ve bitişik yazılır. Doğru. ✅ - 2. Kitapları masanın üstüne koydum.
"Üstüne" kelimesindeki "ne" yönelme hal ekidir. "de" veya "ki" ile ilgili bir durum yok. Doğru. 📚 - 3. Bu olayı bende unutamam.
Buradaki "de" bağlaç olmalıdır, çünkü "bu olayı ben de unutamam" anlamı vardır. Bu nedenle ayrı yazılmalıdır.
Yanlış: Bu olayı bende unutamam.
Doğru: Bu olayı ben de unutamam. 😔 - 4. Seninki çok güzel olmuş.
Buradaki "ki" ilgi zamiridir ve bitişik yazılır. Doğru. 👍
Örnek 7:
Aşağıdaki metinde "de" ve "ki" eklerinin doğru kullanıldığı yerleri tespit ediniz. Eğer yanlış kullanım varsa, nedenini açıklayarak düzeltiniz.
"Bugün hava o kadar güzelki, dışarı çıkıp biraz yürüyüş yapmaya karar verdik. Parkta bir sürü insan vardı, onlarda spor yapıyorlardı. Bizde banklardan birine oturup etrafı izledik. Keşke her gün böyle olsada dedik."
"Bugün hava o kadar güzelki, dışarı çıkıp biraz yürüyüş yapmaya karar verdik. Parkta bir sürü insan vardı, onlarda spor yapıyorlardı. Bizde banklardan birine oturup etrafı izledik. Keşke her gün böyle olsada dedik."
Çözüm:
Metni dikkatlice inceleyelim ve "de" ile "ki" eklerinin doğru kullanılıp kullanılmadığını kontrol edelim:
- "Bugün hava o kadar güzelki, dışarı çıkıp..."
Buradaki "ki" bağlaç olmalıdır. "Güzel ki" şeklinde ayrı yazılmalıdır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
Yanlış: güzelki
Doğru: güzel ki ☀️ - "...onlarda spor yapıyorlardı."
Buradaki "de" bağlaç olmalıdır. "Onlar da" şeklinde ayrı yazılmalıdır. "Onlar da spor yapıyorlardı" anlamı vardır.
Yanlış: onlarda
Doğru: onlar da 🚶♀️ - "Bizde banklardan birine oturup etrafı izledik."
Buradaki "de" bağlaç olmalıdır. "Biz de" şeklinde ayrı yazılmalıdır. "Biz de banklardan birine oturduk" anlamı vardır.
Yanlış: Bizde
Doğru: Biz de 🛋️ - "Keşke her gün böyle olsada dedik."
Buradaki "de" bağlaçtır ve kendinden önceki kelimeye uyar. "olsa da" şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Yanlış: olsada
Doğru: olsa da 🙏
Örnek 8:
Bir arkadaşınız size mesaj attı: "Yarınki buluşmamız için heyecanlıyım, senide bekliyorum!" Bu mesajdaki "ki" ve "de" eklerinin türünü ve doğru yazılıp yazılmadığını açıklayınız. 📱
Çözüm:
Bu mesajdaki eklerin doğru kullanılıp kullanılmadığını ve türlerini inceleyelim:
- "Yarınki buluşmamız"
Buradaki "ki" sıfat yapan "ki"dir. "Yarın" kelimesini niteleyerek "yarın olan" anlamını vermiştir. Bitişik yazılması doğrudur. 📅 - "senide bekliyorum!"
Buradaki "de" bağlaçtır. "Seni de bekliyorum" yani "başka insanları beklediğin gibi beni de bekliyorsun" anlamını katmıştır. Bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Yanlış: senide
Doğru: seni de 🤗
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-turkce-de-ki-mi/sorular