🎓 8. Sınıf (Lgs)
📚 8. Sınıf Türkçe
💡 8. Sınıf Türkçe: Anlatım bozukluğu, cümlenin ögeleri, yazım kuralları, noktalama işaretleri Çözümlü Örnekler
8. Sınıf Türkçe: Anlatım bozukluğu, cümlenin ögeleri, yazım kuralları, noktalama işaretleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede hangi anlatım bozukluğu vardır?
"Onun bu kadar başarılı olmasında öğretmenlerinin büyük emeği geçti."
Çözüm:
- Cümleyi dikkatlice inceleyelim.
- "Öğretmenlerinin büyük emeği geçti" ifadesi, Türkçede yaygın olarak kullanılan bir kalıptır.
- Ancak, bu kalıbın yerine daha doğru ve akıcı bir ifade kullanılabilir.
- "Öğretmenlerinin büyük emeği dokundu." ya da "Öğretmenleri büyük emek verdi." gibi ifadeler daha uygun olur.
- Bu durum, gereksiz sözcük kullanımı anlatım bozukluğuna örnektir. Çünkü "geçti" kelimesi burada gereksizdir.
Örnek 2:
"Genç adam, elindeki çantayı hızla yere bıraktı ve koşarak uzaklaştı."
Bu cümlenin ögeleri sırasıyla hangileridir?
Çözüm:
- Önce yüklemi bulalım: bıraktı ve uzaklaştı. Bu cümlede iki yüklem var, bu nedenle sıralı cümledir.
- İlk yüklem "bıraktı" için özne: Genç adam (Kim bıraktı?)
- Nesne: elindeki çantayı (Neyi bıraktı?)
- Zarf tümleci: hızla (Nasıl bıraktı?)
- İkinci yüklem "uzaklaştı" için özne: Genç adam (Kim uzaklaştı? Özne ortaktır.)
- Zarf tümleci: koşarak (Nasıl uzaklaştı?)
- Ögeler sırasıyla: Özne, Zarf Tümleci, Nesne, Yüklem; Özne, Zarf Tümleci, Yüklem
Örnek 3:
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır?
A) Bakkaldan peynir, süt, yoğurt aldım.
B) Yarınki toplantı için hazırlıklar tamamlandı.
C) Bu olay, hepimizi derinden etkiledi.
D) Herkez doğruyu söylerse, sorun kalmaz.
Çözüm:
- A seçeneğindeki "peynir", "süt", "yoğurt" kelimeleri doğru yazılmıştır.
- B seçeneğindeki "yarınki" kelimesi, "-ki" ilgi ekinin bitişik yazılması kuralına uyar ve doğrudur.
- C seçeneğindeki "derinden" kelimesi de doğru yazılmıştır.
- D seçeneğindeki "Herkez" kelimesi yanlış yazılmıştır. Doğrusu "Herkes" olmalıdır.
Örnek 4:
"Akşam olunca herkes evine çekildi." cümlesinde hangi noktalama işareti eksiktir?
Çözüm:
- Cümledeki "Akşam olunca" ifadesi, bir zarf tümlecidir ve cümlenin başında yer almaktadır.
- Bu tür durumlarda, zarf tümlecinden sonra virgül kullanmak, cümlenin anlamını daha net hale getirir ve okumayı kolaylaştırır.
- Bu nedenle, "Akşam olunca" ifadesinden sonra bir virgül konulmalıdır.
Örnek 5:
"Çocuklar parkta doyasıya oynuyor, gençler ise sakin sakin sohbet ediyordu."
Bu cümledeki anlatım bozukluğunu gidermek için ne yapılmalıdır?
Çözüm:
- Cümleyi dikkatlice okuyalım: "Çocuklar parkta doyasıya oynuyor, gençler ise sakin sakin sohbet ediyordu."
- İlk kısımda "doyasıya oynuyor" ifadesi bir durum bildiriyor.
- İkinci kısımda ise "sakin sakin sohbet ediyordu" ifadesi de bir durum bildiriyor.
- Ancak, "doyasıya" kelimesi zaten bir eylemin yoğunluğunu ifade eder. "Sakin sakin" de aynı şekilde bir durumun yoğunluğunu ifade eder.
- Burada, "doyasıya" kelimesi ile "oynuyor" eylemi arasında bir anlam uyumsuzluğu vardır. Doyasıya oynamak yerine daha uygun bir ifade kullanılmalıdır.
- Ayrıca, ikinci kısımda "sakin sakin" tekrarı da gereksiz bir kullanımdır.
- Düzeltilmiş hali: "Çocuklar parkta neşeyle oynuyor, gençler ise sakin sohbet ediyordu."
- Bu, anlam belirsizliği ve gereksiz sözcük kullanımı anlatım bozukluklarını gidermiş olur.
Örnek 6:
"Bu güzel havada dışarı çıkıp biraz yürüyüş yapmak hepimize iyi gelir."
Bu cümlenin ögeleri sırasıyla nedir?
Çözüm:
- Yüklem: gelir (Ney gelir?)
- Özne: Bu güzel havada dışarı çıkıp biraz yürüyüş yapmak (Bu eylemin tamamı özne görevindedir.)
- Zarf Tümleci: hepimize (Kime iyi gelir?)
- Ögeler sırasıyla: Özne, Zarf Tümleci, Yüklem
Örnek 7:
Aşağıdaki cümlelerde yay ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
"Sevgili dostum ( ) nasılsın ( ) Umarım iyisindir ( )"
Çözüm:
- "Sevgili dostum" seslenme ifadesidir ve kendisinden sonra virgül (,) kullanılır.
- "nasılsın" bir soru cümlesidir ve soru işareti (?) ile biter.
- "Umarım iyisindir" ise bir dilek veya temenni cümlesidir ve sonuna nokta (.) konulur.
Örnek 8:
Bir markette kasiyer olarak çalışıyorsunuz. Müşteriye şu şekilde sesleniyorsunuz: "Bana verdiğiniz paranın üstü buradadır."
Bu cümledeki anlatım bozukluğunu nasıl giderebilirsiniz?
Çözüm:
- Cümleyi inceleyelim: "Bana verdiğiniz paranın üstü buradadır."
- Burada "bana verdiğiniz paranın üstü" ifadesi, Türkçede yaygın olarak kullanılan ancak tam olarak doğru olmayan bir kullanımdır.
- Daha doğal ve doğru bir ifade şekli şöyledir: "Para üstünüz buradadır." veya "Verdiğiniz paranın üstü budur."
- Bu durum, anlam belirsizliği veya yanlış kelime kullanımı anlatım bozukluğuna girer.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/8-sinif-turkce-anlatim-bozuklugu-cumlenin-ogeleri-yazim-kurallari-noktalama-isaretleri/sorular