Tabanı kare olan ve yüksekliği 10 cm olan bir dik prizmanın taban kenar uzunluğu 5 cm'dir. Bu prizmanın hacmi kaç santimetreküptür? 💡
Çözüm ve Açıklama
Bu prizmanın hacmini hesaplamak için aşağıdaki formülü kullanırız:
Hacim = Taban Alanı \times Yükseklik
Öncelikle taban alanını hesaplayalım. Tabanı kare olduğu için taban alanı:
Taban Alanı = Kenar \times Kenar
Taban Alanı = 5 cm \times 5 cm
Taban Alanı = 25 cm²
Şimdi hacmi hesaplayabiliriz:
Hacim = 25 cm² \times 10 cm
Hacim = 250 cm³
Sonuç olarak, prizmanın hacmi 250 santimetreküptür. ✅
2
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Tabanı eşkenar üçgen olan bir dik prizmanın yüksekliği 8 cm'dir. Taban ayrıtının uzunluğu 6 cm olduğuna göre, bu prizmanın hacmi kaç santimetreküptür? (Eşkenar üçgenin alanı \frac{\sqrt{3}}{4} \times a^2 formülü ile bulunur, burada 'a' kenar uzunluğudur.) 🔺
Çözüm ve Açıklama
Bu prizmanın hacmini hesaplamak için yine hacim formülünü kullanacağız:
Hacim = Taban Alanı \times Yükseklik
İlk adım, taban alanı olan eşkenar üçgenin alanını hesaplamaktır:
Taban Alanı = \frac{\sqrt{3}}{4} \times a^2
Taban Alanı = \frac{\sqrt{3}}{4} \times (6 cm)^2
Taban Alanı = \frac{\sqrt{3}}{4} \times 36 cm²
Taban Alanı = 9\sqrt{3} cm²
Şimdi prizmanın hacmini hesaplayabiliriz:
Hacim = 9\sqrt{3} cm² \times 8 cm
Hacim = 72\sqrt{3} cm³
Bu prizmanın hacmi 72\sqrt{3} santimetreküptür. 📏
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Tabanı dikdörtgen olan bir dik prizmanın taban ayrıtları 4 cm ve 6 cm, yüksekliği ise 12 cm'dir. Bu prizmanın yüzey alanı kaç santimetrekaredir? 📦
Çözüm ve Açıklama
Dik prizmanın yüzey alanı, taban alanlarının iki katı ile yanal alanın toplamına eşittir.
Yüzey Alanı = 2 \times (Taban Alanı) + Yanal Alan
1. Taban Alanını Hesaplama:
Taban Alanı = Uzun Kenar \times Kısa Kenar
Taban Alanı = 6 cm \times 4 cm
Taban Alanı = 24 cm²
2. Yanal Alanı Hesaplama:
Yanal alan, taban çevresi ile yüksekliğin çarpımıdır.
Taban Çevresi = 2 \times (Uzun Kenar + Kısa Kenar)
Taban Çevresi = 2 \times (6 cm + 4 cm)
Taban Çevresi = 2 \times 10 cm
Taban Çevresi = 20 cm
Yanal Alan = Taban Çevresi \times Yükseklik
Yanal Alan = 20 cm \times 12 cm
Yanal Alan = 240 cm²
3. Toplam Yüzey Alanını Hesaplama:
Yüzey Alanı = 2 \times (24 cm²) + 240 cm²
Yüzey Alanı = 48 cm² + 240 cm²
Yüzey Alanı = 288 cm²
Bu prizmanın yüzey alanı 288 santimetrekaredir. ✨
4
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Bir akvaryum, tabanı kare şeklinde olan bir dik prizmadır. Akvaryumun taban kenar uzunluğu 50 cm ve yüksekliği 40 cm'dir. Bu akvaryum kaç litre su alır? (1 litre = 1000 cm³) 🐠
Çözüm ve Açıklama
Akvaryumun alabileceği su miktarını bulmak için hacmini hesaplamalıyız.
Hacim = Taban Alanı \times Yükseklik
1. Taban Alanını Hesaplama:
Taban Alanı = Kenar \times Kenar
Taban Alanı = 50 cm \times 50 cm
Taban Alanı = 2500 cm²
2. Hacmi Hesaplama:
Hacim = 2500 cm² \times 40 cm
Hacim = 100000 cm³
3. Litreye Çevirme:
1 litre = 1000 cm³ olduğunu biliyoruz. Bu nedenle hacmi litreye çevirmek için 1000'e böleriz.
Su Miktarı (Litre) = 100000 cm³ / 1000 cm³/litre
Su Miktarı (Litre) = 100 litre
Bu akvaryum 100 litre su alır. 🌊
5
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Kenar uzunlukları 3 cm, 4 cm ve 5 cm olan bir dikdörtgenler prizmasının tüm yüzey alanı, taban ayrıtları 2 cm ve 3 cm olan bir başka dik prizmanın yüzey alanına eşittir. İkinci dik prizmanın yüksekliği kaç cm'dir? 📏
Çözüm ve Açıklama
Bu soruyu çözmek için iki prizmanın yüzey alanlarını ayrı ayrı hesaplayıp eşitleyeceğiz.
1. Birinci Prizmanın (Dikdörtgenler Prizması) Yüzey Alanı:
Dikdörtgenler prizmasının ayrıtları a, b, c ise yüzey alanı 2(ab + ac + bc) formülü ile bulunur.
Yüzey Alanı 1 = 2 \times ((3 \times 4) + (3 \times 5) + (4 \times 5))
Yüzey Alanı 1 = 2 \times (12 + 15 + 20)
Yüzey Alanı 1 = 2 \times (47)
Yüzey Alanı 1 = 94 cm²
2. İkinci Prizmanın (Dik Prizma) Yüzey Alanı:
Taban ayrıtları 2 cm ve 3 cm olan bir dik prizma, tabanı dikdörtgen olan bir prizmadır. Yüksekliği 'h' olsun.
Taban Alanı 2 = 2 cm \times 3 cm = 6 cm²
Taban Çevresi 2 = 2 \times (2 cm + 3 cm) = 2 \times 5 cm = 10 cm
Yanal Alan 2 = Taban Çevresi 2 \times h = 10h cm²
Yüzey Alanı 2 = 2 \times (Taban Alanı 2) + Yanal Alan 2
Yüzey Alanı 2 = 2 \times (6 cm²) + 10h cm²
Yüzey Alanı 2 = 12 + 10h cm²
3. Yüzey Alanlarını Eşitleme:
Soruda yüzey alanlarının eşit olduğu belirtilmiş.
Yüzey Alanı 1 = Yüzey Alanı 2
94 = 12 + 10h
94 - 12 = 10h
82 = 10h
h = \frac{82}{10}
h = 8.2 cm
İkinci dik prizmanın yüksekliği 8.2 cm'dir. 💡
6
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Tabanı düzgün altıgen olan bir dik prizmanın yüksekliği 15 cm'dir. Taban ayrıtının uzunluğu 4 cm olduğuna göre, bu prizmanın hacmi kaç santimetreküptür? (Düzgün altıgenin alanı \frac{3\sqrt{3}}{2} \times a^2 formülü ile bulunur, burada 'a' kenar uzunluğudur.) ⬡
Çözüm ve Açıklama
Prizmanın hacmini hesaplamak için taban alanı ve yüksekliği kullanacağız.
Hacim = Taban Alanı \times Yükseklik
1. Taban Alanını Hesaplama (Düzgün Altıgen):
Taban Alanı = \frac{3\sqrt{3}}{2} \times a^2
Taban Alanı = \frac{3\sqrt{3}}{2} \times (4 cm)^2
Taban Alanı = \frac{3\sqrt{3}}{2} \times 16 cm²
Taban Alanı = 24\sqrt{3} cm²
2. Hacmi Hesaplama:
Hacim = 24\sqrt{3} cm² \times 15 cm
Hacim = 360\sqrt{3} cm³
Bu prizmanın hacmi 360\sqrt{3} santimetreküptür. 🧊
7
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Tabanı 5 cm kenarlı bir kare olan dik prizmanın yüzey alanı 150 cm²'dir. Bu prizmanın yüksekliği kaç cm'dir? 📏
Çözüm ve Açıklama
Yüzey alanı formülünü kullanarak yüksekliği bulacağız.
Yüzey Alanı = 2 \times (Taban Alanı) + Yanal Alan
1. Taban Alanını Hesaplama:
Taban Alanı = Kenar \times Kenar
Taban Alanı = 5 cm \times 5 cm
Taban Alanı = 25 cm²
2. Yanal Alanı Hesaplama:
Yanal alan, taban çevresi ile yüksekliğin çarpımıdır. Yüksekliğe 'h' diyelim.
Taban Çevresi = 4 \times Kenar
Taban Çevresi = 4 \times 5 cm
Taban Çevresi = 20 cm
Yanal Alan = 20 cm \times h
3. Yüzey Alanı Formülünü Kullanma:
150 cm² = 2 \times (25 cm²) + (20 cm \times h)
150 = 50 + 20h
150 - 50 = 20h
100 = 20h
h = \frac{100}{20}
h = 5 cm
Bu prizmanın yüksekliği 5 cm'dir. 👍
8
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir inşaat firması, tabanı kare olan ve her bir yüzeyinde 100 adet tuğla bulunan bir duvar örecektir. Her bir tuğlanın boyutları 20 cm x 10 cm x 5 cm'dir. Duvarın yüksekliği 3 metre ve uzunluğu 10 metre olacaktır. Bu prizma şeklindeki duvarın hacmi kaç metreküptür? (1 m = 100 cm) 🧱
Çözüm ve Açıklama
Bu soruda, duvarın hacmini hesaplamak için öncelikle duvarın boyutlarını metre cinsinden kullanacağız. Soruda prizma olarak belirtilen duvarın hacmini bulacağız.
1. Duvarın Boyutlarını Belirleme:
Yükseklik = 3 m
Uzunluk = 10 m
Genişlik (Duvarın Kalınlığı): Her bir yüzeyinde 100 adet tuğla olduğunu biliyoruz. Tuğlanın bir yüzeyinin boyutu 20 cm x 10 cm veya 20 cm x 5 cm olabilir. Soruda "her bir yüzeyinde 100 adet tuğla" ifadesi, duvarın bir yüzeyinin alanının 100 tuğlanın bir yüzey alanına eşit olduğunu ima eder. Ancak duvarın kalınlığını bulmak için tuğlanın boyutlarını kullanmalıyız. Genellikle duvar kalınlığı tuğlanın kısa kenarı kadar olur. Bu durumda duvarın kalınlığı tuğlanın 10 cm'lik boyutunu kullanırsak 0.1 metre olur.
Soruda verilen tuğla sayısı ve boyutları, duvarın hacmini hesaplamak için doğrudan gerekli değildir, çünkü duvarın toplam boyutları verilmiştir. Tuğla bilgisi, duvarın nasıl inşa edildiğini anlamak için ek bilgi olarak sunulmuştur.
Bu prizma şeklindeki duvarın hacmi 3 metreküptür. 🏗️
8. Sınıf Matematik: Prizmalar Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Tabanı kare olan ve yüksekliği 10 cm olan bir dik prizmanın taban kenar uzunluğu 5 cm'dir. Bu prizmanın hacmi kaç santimetreküptür? 💡
Çözüm:
Bu prizmanın hacmini hesaplamak için aşağıdaki formülü kullanırız:
Hacim = Taban Alanı \times Yükseklik
Öncelikle taban alanını hesaplayalım. Tabanı kare olduğu için taban alanı:
Taban Alanı = Kenar \times Kenar
Taban Alanı = 5 cm \times 5 cm
Taban Alanı = 25 cm²
Şimdi hacmi hesaplayabiliriz:
Hacim = 25 cm² \times 10 cm
Hacim = 250 cm³
Sonuç olarak, prizmanın hacmi 250 santimetreküptür. ✅
Örnek 2:
Tabanı eşkenar üçgen olan bir dik prizmanın yüksekliği 8 cm'dir. Taban ayrıtının uzunluğu 6 cm olduğuna göre, bu prizmanın hacmi kaç santimetreküptür? (Eşkenar üçgenin alanı \frac{\sqrt{3}}{4} \times a^2 formülü ile bulunur, burada 'a' kenar uzunluğudur.) 🔺
Çözüm:
Bu prizmanın hacmini hesaplamak için yine hacim formülünü kullanacağız:
Hacim = Taban Alanı \times Yükseklik
İlk adım, taban alanı olan eşkenar üçgenin alanını hesaplamaktır:
Taban Alanı = \frac{\sqrt{3}}{4} \times a^2
Taban Alanı = \frac{\sqrt{3}}{4} \times (6 cm)^2
Taban Alanı = \frac{\sqrt{3}}{4} \times 36 cm²
Taban Alanı = 9\sqrt{3} cm²
Şimdi prizmanın hacmini hesaplayabiliriz:
Hacim = 9\sqrt{3} cm² \times 8 cm
Hacim = 72\sqrt{3} cm³
Bu prizmanın hacmi 72\sqrt{3} santimetreküptür. 📏
Örnek 3:
Tabanı dikdörtgen olan bir dik prizmanın taban ayrıtları 4 cm ve 6 cm, yüksekliği ise 12 cm'dir. Bu prizmanın yüzey alanı kaç santimetrekaredir? 📦
Çözüm:
Dik prizmanın yüzey alanı, taban alanlarının iki katı ile yanal alanın toplamına eşittir.
Yüzey Alanı = 2 \times (Taban Alanı) + Yanal Alan
1. Taban Alanını Hesaplama:
Taban Alanı = Uzun Kenar \times Kısa Kenar
Taban Alanı = 6 cm \times 4 cm
Taban Alanı = 24 cm²
2. Yanal Alanı Hesaplama:
Yanal alan, taban çevresi ile yüksekliğin çarpımıdır.
Taban Çevresi = 2 \times (Uzun Kenar + Kısa Kenar)
Taban Çevresi = 2 \times (6 cm + 4 cm)
Taban Çevresi = 2 \times 10 cm
Taban Çevresi = 20 cm
Yanal Alan = Taban Çevresi \times Yükseklik
Yanal Alan = 20 cm \times 12 cm
Yanal Alan = 240 cm²
3. Toplam Yüzey Alanını Hesaplama:
Yüzey Alanı = 2 \times (24 cm²) + 240 cm²
Yüzey Alanı = 48 cm² + 240 cm²
Yüzey Alanı = 288 cm²
Bu prizmanın yüzey alanı 288 santimetrekaredir. ✨
Örnek 4:
Bir akvaryum, tabanı kare şeklinde olan bir dik prizmadır. Akvaryumun taban kenar uzunluğu 50 cm ve yüksekliği 40 cm'dir. Bu akvaryum kaç litre su alır? (1 litre = 1000 cm³) 🐠
Çözüm:
Akvaryumun alabileceği su miktarını bulmak için hacmini hesaplamalıyız.
Hacim = Taban Alanı \times Yükseklik
1. Taban Alanını Hesaplama:
Taban Alanı = Kenar \times Kenar
Taban Alanı = 50 cm \times 50 cm
Taban Alanı = 2500 cm²
2. Hacmi Hesaplama:
Hacim = 2500 cm² \times 40 cm
Hacim = 100000 cm³
3. Litreye Çevirme:
1 litre = 1000 cm³ olduğunu biliyoruz. Bu nedenle hacmi litreye çevirmek için 1000'e böleriz.
Su Miktarı (Litre) = 100000 cm³ / 1000 cm³/litre
Su Miktarı (Litre) = 100 litre
Bu akvaryum 100 litre su alır. 🌊
Örnek 5:
Kenar uzunlukları 3 cm, 4 cm ve 5 cm olan bir dikdörtgenler prizmasının tüm yüzey alanı, taban ayrıtları 2 cm ve 3 cm olan bir başka dik prizmanın yüzey alanına eşittir. İkinci dik prizmanın yüksekliği kaç cm'dir? 📏
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için iki prizmanın yüzey alanlarını ayrı ayrı hesaplayıp eşitleyeceğiz.
1. Birinci Prizmanın (Dikdörtgenler Prizması) Yüzey Alanı:
Dikdörtgenler prizmasının ayrıtları a, b, c ise yüzey alanı 2(ab + ac + bc) formülü ile bulunur.
Yüzey Alanı 1 = 2 \times ((3 \times 4) + (3 \times 5) + (4 \times 5))
Yüzey Alanı 1 = 2 \times (12 + 15 + 20)
Yüzey Alanı 1 = 2 \times (47)
Yüzey Alanı 1 = 94 cm²
2. İkinci Prizmanın (Dik Prizma) Yüzey Alanı:
Taban ayrıtları 2 cm ve 3 cm olan bir dik prizma, tabanı dikdörtgen olan bir prizmadır. Yüksekliği 'h' olsun.
Taban Alanı 2 = 2 cm \times 3 cm = 6 cm²
Taban Çevresi 2 = 2 \times (2 cm + 3 cm) = 2 \times 5 cm = 10 cm
Yanal Alan 2 = Taban Çevresi 2 \times h = 10h cm²
Yüzey Alanı 2 = 2 \times (Taban Alanı 2) + Yanal Alan 2
Yüzey Alanı 2 = 2 \times (6 cm²) + 10h cm²
Yüzey Alanı 2 = 12 + 10h cm²
3. Yüzey Alanlarını Eşitleme:
Soruda yüzey alanlarının eşit olduğu belirtilmiş.
Yüzey Alanı 1 = Yüzey Alanı 2
94 = 12 + 10h
94 - 12 = 10h
82 = 10h
h = \frac{82}{10}
h = 8.2 cm
İkinci dik prizmanın yüksekliği 8.2 cm'dir. 💡
Örnek 6:
Tabanı düzgün altıgen olan bir dik prizmanın yüksekliği 15 cm'dir. Taban ayrıtının uzunluğu 4 cm olduğuna göre, bu prizmanın hacmi kaç santimetreküptür? (Düzgün altıgenin alanı \frac{3\sqrt{3}}{2} \times a^2 formülü ile bulunur, burada 'a' kenar uzunluğudur.) ⬡
Çözüm:
Prizmanın hacmini hesaplamak için taban alanı ve yüksekliği kullanacağız.
Hacim = Taban Alanı \times Yükseklik
1. Taban Alanını Hesaplama (Düzgün Altıgen):
Taban Alanı = \frac{3\sqrt{3}}{2} \times a^2
Taban Alanı = \frac{3\sqrt{3}}{2} \times (4 cm)^2
Taban Alanı = \frac{3\sqrt{3}}{2} \times 16 cm²
Taban Alanı = 24\sqrt{3} cm²
2. Hacmi Hesaplama:
Hacim = 24\sqrt{3} cm² \times 15 cm
Hacim = 360\sqrt{3} cm³
Bu prizmanın hacmi 360\sqrt{3} santimetreküptür. 🧊
Örnek 7:
Tabanı 5 cm kenarlı bir kare olan dik prizmanın yüzey alanı 150 cm²'dir. Bu prizmanın yüksekliği kaç cm'dir? 📏
Çözüm:
Yüzey alanı formülünü kullanarak yüksekliği bulacağız.
Yüzey Alanı = 2 \times (Taban Alanı) + Yanal Alan
1. Taban Alanını Hesaplama:
Taban Alanı = Kenar \times Kenar
Taban Alanı = 5 cm \times 5 cm
Taban Alanı = 25 cm²
2. Yanal Alanı Hesaplama:
Yanal alan, taban çevresi ile yüksekliğin çarpımıdır. Yüksekliğe 'h' diyelim.
Taban Çevresi = 4 \times Kenar
Taban Çevresi = 4 \times 5 cm
Taban Çevresi = 20 cm
Yanal Alan = 20 cm \times h
3. Yüzey Alanı Formülünü Kullanma:
150 cm² = 2 \times (25 cm²) + (20 cm \times h)
150 = 50 + 20h
150 - 50 = 20h
100 = 20h
h = \frac{100}{20}
h = 5 cm
Bu prizmanın yüksekliği 5 cm'dir. 👍
Örnek 8:
Bir inşaat firması, tabanı kare olan ve her bir yüzeyinde 100 adet tuğla bulunan bir duvar örecektir. Her bir tuğlanın boyutları 20 cm x 10 cm x 5 cm'dir. Duvarın yüksekliği 3 metre ve uzunluğu 10 metre olacaktır. Bu prizma şeklindeki duvarın hacmi kaç metreküptür? (1 m = 100 cm) 🧱
Çözüm:
Bu soruda, duvarın hacmini hesaplamak için öncelikle duvarın boyutlarını metre cinsinden kullanacağız. Soruda prizma olarak belirtilen duvarın hacmini bulacağız.
1. Duvarın Boyutlarını Belirleme:
Yükseklik = 3 m
Uzunluk = 10 m
Genişlik (Duvarın Kalınlığı): Her bir yüzeyinde 100 adet tuğla olduğunu biliyoruz. Tuğlanın bir yüzeyinin boyutu 20 cm x 10 cm veya 20 cm x 5 cm olabilir. Soruda "her bir yüzeyinde 100 adet tuğla" ifadesi, duvarın bir yüzeyinin alanının 100 tuğlanın bir yüzey alanına eşit olduğunu ima eder. Ancak duvarın kalınlığını bulmak için tuğlanın boyutlarını kullanmalıyız. Genellikle duvar kalınlığı tuğlanın kısa kenarı kadar olur. Bu durumda duvarın kalınlığı tuğlanın 10 cm'lik boyutunu kullanırsak 0.1 metre olur.
Soruda verilen tuğla sayısı ve boyutları, duvarın hacmini hesaplamak için doğrudan gerekli değildir, çünkü duvarın toplam boyutları verilmiştir. Tuğla bilgisi, duvarın nasıl inşa edildiğini anlamak için ek bilgi olarak sunulmuştur.
Bu prizma şeklindeki duvarın hacmi 3 metreküptür. 🏗️