✅ 8. Sınıf İnkılap Tarihi: Uyanan avrupa ve sarsılan osmanlı Test Çöz

Sanayi İnkılabı ile birlikte fabrikalarda seri üretime geçilmiş, bu durum hammadde ve pazar ihtiyacını artırmıştır. Avrupalı devletlerin bu ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla zayıf olan ülkelerin yer altı ve yer üstü kaynaklarına el koyması ve onları kendi çıkarları doğrultusunda kullanması sürecine ne ad verilir?

1789 yılında gerçekleşen Fransız İhtilali ile dünyaya yayılan "her milletin kendi bağımsız devletini kurma hakkı" düşüncesi, Osmanlı Devleti gibi çok uluslu devletleri olumsuz etkilemiş ve azınlık isyanlarına yol açmıştır.

Bu düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti, Kırım Savaşı sırasında ilk kez dış borç almış ancak zamanla ekonomik sıkıntılar nedeniyle bu borçların faizini dahi ödeyemez hale gelmiştir. Bunun üzerine alacaklı olan Avrupalı devletler, Osmanlı Devleti'nin gelir kaynaklarına doğrudan el koymak amacıyla 1881 yılında hangi kurumu kurmuşlardır?

Osmanlı Devleti'nde yaşayan tüm halkı din, dil, ırk ve mezhep ayrımı gözetmeksizin eşit kabul ederek ortak bir vatan duygusu etrafında birleştirmeyi ve böylece devletin dağılmasını önlemeyi amaçlayan fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Avrupa'da gerçekleşen Sanayi İnkılabı sonrasında ucuz ve bol miktarda üretilen mallar, kapitülasyonların da etkisiyle Osmanlı pazarlarına kolayca girmiştir. Osmanlı ülkesine giren bu ucuz mallarla rekabet edemeyen yerli esnafın el tezgahları zamanla kapanmış, üretim durmuş ve işsizlik artmıştır.

Bu bilgilere göre, Sanayi İnkılabı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'nda "Hiç kimse yargılanmadan cezalandırılmayacak, herkes kanun önünde eşit olacak, herkesin can, mal ve namus güvenliği devlet güvencesinde bulunacaktır." maddeleri yer almıştır. Padişah da bu kurallara uyacağına söz vermiştir.

Buna göre, Tanzimat Fermanı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımı, Osmanlı Devleti'nin özellikle Balkan topraklarında yaşayan azınlıklar arasında hızla taraftar bulmuştur. Avrupalı devletlerin de kışkırtmasıyla Sırplar, Rumlar ve Bulgarlar Osmanlı Devleti'ne karşı isyan etmişlerdir.

Bu durumun Osmanlı Devleti üzerinde;
I. Siyasi birliğin ve toprak bütünlüğünün tehlikeye girmesi,
II. Demokratikleşme adımlarının tamamen durması,
III. Sınırların daralmaya başlaması

gelişmelerinden hangilerine neden olduğu savunulabilir?

Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde ortaya çıkan "İslamcılık" akımı, dünyadaki tüm Müslümanları halifenin etrafında birleştirmeyi amaçlamıştır. Ancak I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı padişahının (halifenin) yaptığı "cihat" çağrısına rağmen, bazı Arap liderlerin Osmanlı Devleti yerine İngilizlerle iş birliği yapması bu akımın başarısız olduğunu göstermiştir.

Bu durum, İslamcılık fikir akımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır?

1876 yılında ilan edilen Kanun-i Esasi ile Osmanlı Devleti'nde meşrutiyet yönetimine geçilmiştir. Bu yönetim biçiminde padişahın yanında halkın seçtiği temsilcilerden oluşan bir meclis (Meclis-i Mebusan) de yer almıştır.

Bu gelişme, Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Osmanlı Devleti'ni kurtarmak amacıyla ortaya atılan fikir akımlarından;
- Batıcılık: Devleti kurtarmanın tek yolunun Batı'nın bilim, teknik ve yönetim anlayışını benimsemek olduğunu savunmuştur.
- Türkçülük: Osmanlı sınırları içinde ve dışında yaşayan Türkleri milli bir duygu etrafında birleştirmeyi hedeflemiştir.

Bu iki fikir akımının ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Coğrafi konumu itibarıyla Doğu ile Batı arasında bir köprü durumunda olan Osmanlı Devleti, Sanayi İnkılabı sonrasında Avrupalı devletlerin iştahını kabartmıştır. Hem zengin ham madde kaynaklarına sahip olması hem de geniş bir pazar niteliği taşıması, Osmanlı topraklarını sömürgeci devletlerin açık hedefi haline getirmiştir.

Bu bilgilere göre, Osmanlı Devleti'nin hedef haline gelmesinde aşağıdakilerden hangisi daha etkili olmuştur?

Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek amacıyla ortaya atılan fikir akımları ve bu akımların geçerliliğini yitirmesine neden olan tarihi olaylar eşleştirilmek istenmektedir:

I. Osmanlıcılık: Balkan Savaşları sonucunda azınlıkların bağımsızlıklarını kazanarak Osmanlı'dan ayrılması.
II. İslamcılık: I. Dünya Savaşı'nda Hicaz-Yemen Cephesi'nde bazı Arap kabilelerinin Osmanlı ordusuna karşı İngilizlerle hareket etmesi.
III. Türkçülük: Kurtuluş Savaşı'nın kazanılması ve yeni Türk devletinin kurulması.

Bu eşleştirmeler ve tarihi süreçler dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Tanzimat Fermanı (1839), tüm Osmanlı tebaasının haklarını güvence altına almayı hedeflerken; Islahat Fermanı (1856), Avrupalı devletlerin baskısıyla özellikle gayrimüslim tebaaya yönelik geniş haklar ve ayrıcalıklar tanımıştır. Osmanlı yöneticileri bu fermanları ilan ederek Avrupalı devletlerin azınlık haklarını bahane ederek iç işlerimize karışmasını engellemeyi amaçlamışlardır. Ancak beklenenin aksine, Avrupalı devletler bu hakların uygulanmasını denetleme gerekçesiyle Osmanlı Devleti'nin iç işlerine daha fazla müdahale etmeye başlamışlardır.

Bu metinden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Avrupa'da XVII. ve XVIII. yüzyıllarda yaşanan Aydınlanma Çağı, aklın ve bilimin ön plana çıkmasını sağlamıştır. Bu bilimsel birikim, buhar gücünün makinelerde kullanılmasıyla Sanayi İnkılabı'na dönüşmüştür. Sanayileşen Avrupalı devletler, üretim artışı nedeniyle hammadde ve pazar arayışına girerek sömürgecilik yarışını hızlandırmışlardır. Bu süreçte bilimsel ve teknolojik gelişmelere ayak uyduramayan Osmanlı Devleti ise hem ekonomik olarak çökmüş hem de jeopolitik öneme sahip topraklarını sömürgeci devletlere kaybetmeye başlamıştır.

Bu bilgilere göre, Avrupa'da yaşanan gelişmeler ve Osmanlı Devleti üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi yapılamaz?