Milli mücadele hazırlık dönemi ve milli mücadele Ders Notu

Milli Mücadele Hazırlık Dönemi ve Milli Mücadele 🇹🇷

Milli Mücadele, Türk milletinin bağımsızlığını kazanmak için verdiği destansı bir mücadeledir. Bu süreç, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkmasıyla başlayan işgaller ve zorluklar karşısında Anadolu'da bir direnişin örgütlenmesiyle şekillenmiştir. Hazırlık dönemi, milli mücadelenin temelini atmış, kongreler ve cemiyetler aracılığıyla halkın milli bilincinin uyandırılması sağlanmıştır.

1. Milli Mücadele Hazırlık Dönemi (1919-1920)

Bu dönem, Kurtuluş Savaşı'nın fitilinin ateşlendiği, milli iradenin ön plana çıktığı bir zamandır. Temel amaç, vatanın bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını sağlamaktır.

a) Milli Cemiyetler ✊

İşgallere karşı halkın kendi imkanlarıyla kurduğu direniş örgütleridir. Temel amaçları, milli bağımsızlığı korumak ve işgallere karşı mücadele etmektir. Başlıca cemiyetler şunlardır:

Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Trakya'nın Yunan işgaline karşı kurulmuştur.
İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali üzerine kurulmuştur.
Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Doğu Anadolu'daki Ermeni faaliyetlerine karşı kurulmuştur. Erzurum Kongresi'nin toplanmasında önemli rol oynamıştır.
Kilikyalılar Cemiyeti: Güney Anadolu'nun Fransızlar ve Ermeniler tarafından işgaline karşı kurulmuştur.
Reddi İlhak Cemiyetleri: İzmir ve çevresindeki işgallere karşı halkın tepkisini göstermek amacıyla kurulmuştur.
Milli Kongre: İstanbul'da kurulmuş, milli mücadeleyi destekleyen çeşitli cemiyetlerin bir araya gelmesini amaçlamıştır.

b) Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler ❌

Bu cemiyetler, kendi bağımsız devletlerini kurma amacı gütmüşlerdir. Osmanlı Devleti'nin yıkılmasından faydalanarak Anadolu'da ayrı devletler kurmayı hedeflemişlerdir.

Pontus Rum Cemiyeti: Karadeniz Bölgesi'nde bir Rum devleti kurmayı amaçlamıştır.
Etnik-i Eterya Cemiyeti: Megalo İdea (Büyük Yunanistan) peşinde koşmuş, Rumların birleşmesini hedeflemiştir.
Ermeni İntikam Alayı ve Taşnak Cemiyeti: Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermeni devleti kurmayı amaçlamışlardır.

c) Manda ve Himaye Fikri 🤔

Milli Mücadele hazırlık döneminde bazı kesimler, Türk milletinin kendi gücüyle bağımsızlığını kazanamayacağına inanarak büyük devletlerin himayesi altına girmeyi savunmuştur. Bu fikir, milli egemenlik ve bağımsızlık ilkelerine aykırı olduğu için Mustafa Kemal Atatürk ve milli mücadele yanlıları tarafından kesinlikle reddedilmiştir.

d) Milli Kongreler 📜

Milli cemiyetlerin ve halkın temsilcilerinin bir araya gelerek milli mücadele yol haritasını belirlediği toplantılardır. Bu kongreler, milli birlik ve beraberliği güçlendirmiştir.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919):

Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti tarafından düzenlenmiştir.
Milli sınırlardan ilk defa bahsedilmiştir.
Manda ve himaye ilk defa reddedilmiştir.
Temsil Heyeti kurulmuştur.

Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919):

Tüm milli cemiyetler tek çatı altında toplanarak "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleşmiştir.
Manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir.
Temsil Heyeti'nin yetkileri genişletilmiş ve tüm yurdu temsil eder hale gelmiştir.
Mustafa Kemal, Temsil Heyeti Başkanı seçilmiştir.

Amasya Kongresi (22 Haziran 1919):

Milli Mücadele'nin amacını, gerekçesini ve yöntemini belirleyen ilk genelgedir.
Vatanın bütünlüğünün ve milletin bağımsızlığının tehlikede olduğu vurgulanmıştır.
Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır ilkesi benimsenmiştir.
Her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurul oluşturulması gerekliliği belirtilmiştir.

Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri:

Batı Anadolu'da Yunan işgaline karşı halkın direnişini örgütlemek amacıyla yapılmıştır.

e) Temsil Heyeti 🏛️

Milli mücadelenin yürütme organı olarak kurulmuştur. İlk olarak Erzurum Kongresi'nde 9 kişilik bir heyet olarak kurulmuş, Sivas Kongresi ile tüm yurdu temsil eder hale gelmiştir. Temsil Heyeti, milli mücadele sürecinde önemli kararlar almış ve İstanbul Hükümeti ile olan ilişkilerde milli çıkarları temsil etmiştir.

2. Milli Mücadele Dönemi (1920-1923)

Bu dönem, fiili mücadelelerin başladığı, cephelerin oluşturulduğu ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla milli egemenliğin somutlaştığı bir evredir.

a) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Açılması (23 Nisan 1920) 🇹🇷

Ankara'da açılan TBMM, milli egemenliğin kayıtsız şartsız Türk milletine ait olduğunu tüm dünyaya ilan etmiştir. Milli mücadelenin siyasi ve askeri liderliğini üstlenmiştir.

b) Cepheler ⚔️

Milli mücadele, üç ana cephede yürütülmüştür:

Doğu Cephesi (Ermenilere Karşı): Kazım Karabekir Paşa komutasındaki 15. Kolordu tarafından başarıyla savunulmuştur. Gümrü Antlaşması ile cephe kapanmıştır.
Güney Cephesi (Fransızlara ve Ermenilere Karşı): Bölge halkının kendi imkanlarıyla oluşturduğu direniş güçleri (Kuvâ-yi Milliye) tarafından savunulmuştur.
Batı Cephesi (Yunanlılara Karşı):

I. İnönü Zaferi: Milli ordunun ilk zaferidir. Bu zaferle TBMM'nin otoritesi artmış, halkın moral ve motivasyonu yükselmiş, İstiklal Marşı kabul edilmiştir.
II. İnönü Zaferi: Milli mücadelenin dönüm noktalarından biridir.
Kütahya-Eskişehir Savaşları: Bu savaşlarda alınan yenilgi üzerine ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir.
Sakarya Meydan Muharebesi: Mustafa Kemal'in "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." emriyle kazanılan büyük zaferdir. Bu zaferle Yunan ordusunun ilerleyişi durdurulmuş ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin yolu açılmıştır.
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (30 Ağustos 1922): Türk ordusunun kesin zaferle sonuçlanan taarruzudur. Bu zaferle Yunan ordusu Anadolu'dan tamamen atılmıştır.

c) Önemli Antlaşmalar ✍️

Gümrü Antlaşması (2 Aralık 1920): TBMM'nin ilk uluslararası zaferi ve ilk antlaşmasıdır. Ermenistan ile yapılmıştır.
Moskova Antlaşması (16 Mart 1921): TBMM ile Sovyet Rusya arasında imzalanmıştır.
Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921): TBMM ile Fransa arasında imzalanmıştır.
Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923): Milli mücadelenin zaferle sonuçlandığını ve Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını uluslararası alanda tescil eden en önemli antlaşmadır.

Milli Mücadele, Türk milletinin azmi, kararlılığı ve fedakarlığı sayesinde başarıya ulaşmış, modern Türkiye Cumhuriyeti'nin temelleri atılmıştır.