📄 8. Sınıf İnkılap Tarihi: Milli mücadele'de iç ve dış etkenler Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Milli Mücadele'nin başlamasında hem iç hem de dış etkenler rol oynamıştır. İç etkenler arasında Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndaki yenilgisi ve bunun sonucunda imzalanan Mondros Mütarekesi'nin ağır şartları bulunmaktadır. Bu mütareke ile Anadolu işgallere açık hale gelmiş ve Osmanlı Devleti fiilen sona ermiştir. Ayrıca, Türk halkının bağımsızlık bilincinin yüksek olması ve işgallere karşı tepki göstermesi de önemli bir iç etkendir. Milli cemiyetlerin kurulması da bu direnişin somut bir göstergesidir. Dış etkenler arasında ise İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni paylaşma isteği ve gizli antlaşmaları yer almaktadır. Wilson İlkeleri'nin 'ulusların kendi kaderini tayin hakkı' maddesi ise, bir yandan azınlıklara kendi devletlerini kurma umudu verirken, diğer yandan Türk milletinin de bağımsızlık hakkını savunmasına zemin hazırlamıştır. Bu etkenlerin birleşimi, Mustafa Kemal Paşa'yı Milli Mücadele'yi başlatmaya yöneltmiştir.

💡 Çözüm Adımları:

Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasının ardından Anadolu'da kurulan milli cemiyetlerin temel ortak amacı, ülkenin içinde bulunduğu zor durumdan kurtarılması, işgallere karşı mücadele edilmesi ve Türklerin haklarının korunmasıdır. Bu cemiyetler, bölgesel veya ulusal düzeyde direniş örgütleri olarak ortaya çıkmışlardır. Örnek olarak:
1. Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Adından da anlaşılacağı gibi Trakya bölgesindeki Türklerin haklarını savunmak, bölgenin Yunanistan'a veya başka devletlere verilmesini önlemek amacıyla kurulmuştur.
2. İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: İzmir ve çevresinin Yunanlılar tarafından işgal edilmesine karşı Türk halkının haklarını savunmak, bölgenin Türklüğünü kanıtlamak ve uluslararası kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla kurulmuştur. Bu cemiyetler, Milli Mücadele'nin hem manevi hem de fiili olarak başlamasında önemli rol oynamıştır.

💡 Çözüm Adımları:

Sevr Antlaşması, Türk milleti tarafından kesinlikle kabul edilmemiştir çünkü antlaşma, Türklerin bağımsızlığını ve egemenliğini tamamen ortadan kaldırmayı amaçlayan ağır ve haksız şartlar içermekteydi. Antlaşma ile Anadolu toprakları İtilaf Devletleri arasında paylaşılacak, Türklerin yaşayabileceği alanlar iyice daraltılacak, Boğazlar uluslararası kontrol altına alınacak, kapitülasyonlar genişletilecek ve Türk ordusunun gücü kısıtlanacaktı. Bu durum, Türk milletinin varlığını ve bağımsızlığını tehdit eden bir durumdu. Sevr Antlaşması, Misak-ı Milli kararlarını yok saymakta ve Türk halkının kendi geleceğini belirleme hakkını elinden almaktaydı. Bu nedenle, antlaşma TBMM tarafından hiçbir zaman onaylanmamış ve Türk milleti tarafından reddedilmiştir. Milli Mücadele'nin temel amaçlarından biri, Sevr Antlaşması'nın geçersiz kılınması olmuştur.