İkinci dünya savaşında türkiye'nin tutumu Ders Notu

İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin Tutumu 🌍

İkinci Dünya Savaşı (1939-1945), dünya tarihinin en yıkıcı çatışmalarından biri olmuştur. Bu süreçte Türkiye Cumhuriyeti, jeopolitik konumu ve izlediği politikalarla dikkat çekmiştir. Türkiye, savaşın başından sonuna kadar barış içinde kalmayı hedeflemiş ve bu amacına ulaşmak için çeşitli diplomatik ve stratejik adımlar atmıştır.

Savaş Öncesi ve Başlangıcında Türkiye'nin Durumu

Türkiye Cumhuriyeti, 1938'de Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatının ardından İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanlığı'nda yeni bir döneme girmişti. Atatürk'ün "Yurtta barış, cihanda barış" ilkesi, dış politikanın temelini oluşturuyordu. Ancak Avrupa'da yükselen faşizm ve Nazi Almanyası'nın yayılmacı politikaları, Türkiye'yi de tehdit ediyordu.

Denge Politikası: Türkiye, savaşın başlamasıyla birlikte bir yandan Almanya ile iyi ilişkiler kurmaya çalışırken, diğer yandan İngiltere ve Fransa ile de yakınlaşmıştır. Bu denge politikası, ülkenin savaş dışı kalmasında önemli rol oynamıştır.
Sözleşmeler ve Anlaşmalar:
- 1939 Üçlü Anlaşma: Türkiye, İngiltere ve Fransa ile bir savunma paktı imzalamıştır. Bu anlaşma, Türkiye'ye yönelik bir saldırı durumunda İngiltere ve Fransa'nın yardım etmesini öngörüyordu.
- 1941 Türk-Alman Saldırmazlık Paktı: Almanya'nın Sovyetler Birliği'ne saldırma olasılığına karşı Türkiye, Almanya ile de bir saldırmazlık paktı imzalamıştır. Bu, Almanya'nın Türkiye'ye saldırmayacağını garanti altına almayı amaçlıyordu.

Savaş Süresince Türkiye'nin Politikaları

Türkiye, savaş boyunca tarafsızlık ilkesini büyük ölçüde korumuştur. Ancak bu tarafsızlık pasif bir duruş olmaktan çok, aktif bir denge politikasıydı.

Askeri Hazırlık: Türkiye, olası bir savaşa karşı ordusunu güçlendirmiş ve seferberlik hazırlıkları yapmıştır.
Ekonomik Zorluklar: Savaş, Türkiye ekonomisini de olumsuz etkilemiştir. Tedarik zincirlerindeki aksamalar, karaborsa ve enflasyon gibi sorunlarla mücadele edilmiştir.
Müttefik Baskısı: Savaşın ilerleyen dönemlerinde, özellikle Müttefikler (İngiltere ve ABD) Türkiye'den Almanya'ya savaş ilan etmesini talep etmişlerdir.

Savaşın Sonu ve Türkiye'nin Konumu

Savaşın sonlarına doğru, Birleşmiş Milletler'in kurulması ve Almanya'nın yenilgisinin kesinleşmesiyle birlikte Türkiye'nin politikası değişmiştir.

Almanya'ya Savaş İlanı: Türkiye, 23 Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etmiştir. Bu karar, Birleşmiş Milletler'e üye olabilmek için atılmış diplomatik bir adım olarak değerlendirilmektedir.
BM'ye Üyelik: Savaşın sonunda Türkiye, Birleşmiş Milletler'in kurucu üyelerinden biri olmuştur.

Türkiye'nin Tutumunun Nedenleri

Türkiye'nin savaş boyunca tarafsız kalmayı tercih etmesinin birkaç temel nedeni vardır:

Yorgun Ordu: Kurtuluş Savaşı'ndan yeni çıkmış bir ülkenin ordusu henüz tam olarak savaş gücüne ulaşmamıştı.
Ekonomik Yetersizlik: Savaşın getireceği ekonomik yükü kaldırmak Türkiye için zordu.
Coğrafi Konum: Türkiye'nin konumu, hem Müttefiklerin hem de Mihver Devletlerinin ilgi odağı haline gelmesine neden oluyordu. Bu durum, ülkeyi büyük bir tehlikeye atabilirdi.
Atatürk'ün Mirası: "Yurtta barış, cihanda barış" ilkesi, ülkenin temel dış politika prensibiydi.

İkinci Dünya Savaşı süresince Türkiye'nin izlediği denge politikası, ülkenin savaşın yıkımından korunmasını sağlamış ve uluslararası alanda saygın bir konuma gelmesine yardımcı olmuştur.