📄 8. Sınıf İnkılap Tarihi: Ekonomik inkılaplar Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

Cumhuriyetin ilk yıllarında ekonomik bağımsızlığı sağlamak amacıyla birçok önemli adım atılmıştır. Bunların başında 1923 yılında toplanan İzmir İktisat Kongresi gelir. Bu kongrede milli bir ekonomi kurma hedefi belirlenmiş ve Misak-ı İktisadi kabul edilmiştir. Tarım alanında çiftçinin üzerindeki ağır yükü hafifletmek için Aşar vergisi kaldırılmış, çiftçiye kredi ve tohum desteği sağlanmıştır. Sanayi alanında özel sektörü teşvik etmek amacıyla Teşvik-i Sanayi Kanunu çıkarılmış, ancak özel sektörün yetersiz kalması üzerine devletçilik ilkesi benimsenerek Sümerbank, Etibank gibi kamu bankaları ve KİT'ler kurulmuştur. Ticaret alanında ise Kabotaj Kanunu ile deniz taşımacılığı millileştirilmiş, İş Bankası gibi milli bankalar kurulmuş ve Merkez Bankası ile para politikaları bağımsız hale getirilmiştir. Tüm bu çalışmalar, ülkenin ekonomik kalkınmasını sağlamayı ve dışa bağımlılığı azaltmayı hedeflemiştir.

💡 Çözüm Adımları:

Kabotaj Kanunu, 1 Temmuz 1926 tarihinde çıkarılarak Türk karasularında ve limanlarında yük ve yolcu taşıma hakkının sadece Türk bayraklı gemilere ve Türk vatandaşlarına ait olmasını sağlamıştır. Bu kanun öncesinde bu haklar büyük ölçüde yabancı şirketlerin elindeydi. Kanunun çıkarılmasıyla birlikte Türk denizciliği millileşmiş, deniz ticaretinde yabancıların hakimiyeti sona ermiştir. Bu durum, Türk denizcilik sektörünün gelişmesine, yeni gemilerin inşa edilmesine ve denizcilik alanında istihdamın artmasına yol açmıştır. Ekonomik açıdan bakıldığında ise, deniz ticaretinden elde edilen gelirlerin ülke içinde kalması sağlanmış, dışa bağımlılık azalmış ve milli ekonomiye önemli katkılar sunulmuştur. Aynı zamanda milli egemenliğin denizlerde de tam olarak sağlanması açısından büyük bir adımdır.

💡 Çözüm Adımları:

Devletçilik ilkesi, Cumhuriyetin ilk yıllarında özellikle 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın ardından daha belirgin bir şekilde uygulanmaya başlanmıştır. Bu ilke, özel sektörün sermaye yetersizliği ve tecrübesizliği nedeniyle büyük sanayi yatırımlarını gerçekleştirememesi üzerine devletin ekonomiye doğrudan müdahale etmesini ve öncülük etmesini öngörür. Devletçilik ilkesi doğrultusunda Sümerbank, Etibank, Denizbank gibi kamu bankaları kurulmuş; Birinci ve İkinci Sanayi Planları hazırlanarak ağır sanayi yatırımları devlet eliyle yapılmıştır. KİT'ler (Kamu İktisadi Teşebbüsleri) aracılığıyla birçok fabrika kurulmuş ve işletilmiştir. Bu ilkenin benimsenmesindeki temel neden, ülkenin hızlı bir şekilde sanayileşmesini sağlamak, milli kaynakları etkin kullanmak ve dışa bağımlılığı azaltarak ekonomik bağımsızlığı güçlendirmektir. Özellikle 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın küresel etkileri, özel sektörün risk almaktan çekinmesine yol açmış ve devletin ekonomide daha aktif rol almasını zorunlu kılmıştır.