📄 8. Sınıf İnkılap Tarihi: Ekonomi alanında yapılan yenilikler Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

İzmir İktisat Kongresi, 17 Şubat 1923'te, Kurtuluş Savaşı'nın henüz bitmediği ancak zaferin yaklaştığı bir dönemde toplanmıştır. Temel nedenleri şunlardır:

1. Ekonomik Bağımsızlık İsteği: Siyasi bağımsızlığın ekonomik bağımsızlıkla tamamlanması gerektiği düşüncesi.

2. Milli Ekonomi Oluşturma: Osmanlı Devleti'nden kalan kapitülasyonların ve dışa bağımlı ekonomik yapının yerine milli ve bağımsız bir ekonomi kurma amacı.

3. Ekonomik Yol Haritası Belirleme: Yeni Türk Devleti'nin ekonomik politikalarını belirlemek ve farklı kesimlerin (çiftçi, tüccar, sanayici, işçi) görüşlerini almak.

Kongrede alınan kararların genel özellikleri ise şunlardır:

1. Milli ve Bağımsız Ekonomi: Misak-ı İktisadi (Ekonomi Andı) ile milli ve bağımsız bir ekonomi kurma hedefi benimsenmiştir.

2. Özel Sektör Desteği: Özel teşebbüsün desteklenmesi ve geliştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

3. Yerli Üretim: Ham maddesi yurt içinden temin edilen sanayi dallarının kurulması ve yerli malı kullanımının teşvik edilmesi kararlaştırılmıştır.

4. Kalkınma: Tarım ve sanayinin modernleştirilmesi, bankacılık sisteminin geliştirilmesi gibi konulara önem verilmiştir.

💡 Çözüm Adımları:

Devletçilik ilkesi, özellikle 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın ardından ve özel sektörün yeterli sermaye ile bilgi birikimine sahip olmaması nedeniyle Türkiye'nin ekonomik kalkınmasını hızlandırmak amacıyla benimsenmiştir. Ekonomik alandaki etkileri şunlardır:

1. Sanayi Kurulumu: Devlet, özel sektörün kuramadığı veya kurmakta zorlandığı büyük sanayi tesislerini kurmuştur. Örneğin, Sümerbank (tekstil, şeker, kağıt fabrikaları), Etibank (madencilik), Denizbank (denizcilik) gibi bankalar ve kurumlar aracılığıyla birçok fabrika ve işletme açılmıştır.

2. Altyapı Yatırımları: Demiryolları, limanlar ve enerji santralleri gibi büyük altyapı projeleri devlet eliyle gerçekleştirilmiştir. Yabancı şirketlerin elindeki demiryolları millileştirilmiş ve yeni hatlar inşa edilmiştir.

3. Madencilik Faaliyetleri: Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA) ve Etibank gibi kurumlarla yeraltı kaynakları araştırılmış ve işletmeye açılmıştır.

4. Kalkınma Planları: Birinci ve İkinci Beş Yıllık Sanayi Planları hazırlanarak ekonomik kalkınma belirli hedefler doğrultusunda planlı bir şekilde yürütülmüştür.

Bu sayede Türkiye, kısa sürede önemli bir sanayileşme ve ekonomik büyüme ivmesi yakalamıştır.

💡 Çözüm Adımları:

Tarım Alanındaki Yenilikler ve Katkıları:

1. Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ) Kurulması: Modern tarım tekniklerinin uygulanması, yeni ürünlerin denemesi ve çiftçilere örnek olması amacıyla kurulmuştur. Bu sayede tarımda verimlilik artışı ve modernleşme sağlanmıştır.

2. Ziraat Bankası'nın Güçlendirilmesi ve Tarım Kredi Kooperatifleri: Çiftçilere uygun koşullarda kredi sağlamak ve onları desteklemek amacıyla Ziraat Bankası'nın sermayesi artırılmış, Tarım Kredi Kooperatifleri yaygınlaştırılmıştır. Bu, çiftçilerin üretimlerini artırmalarına ve modern ekipman almalarına yardımcı olmuştur.

3. Aşar Vergisinin Kaldırılması: Çiftçinin üzerindeki ağır bir yük olan aşar vergisi kaldırılmıştır. Bu, çiftçinin ekonomik olarak rahatlamasına ve üretime daha fazla yönelmesine olanak sağlamıştır.



Ulaşım Alanındaki Yenilikler ve Katkıları:

1. Demiryollarının Millileştirilmesi ve Yeni Hatlar: Yabancı şirketlerin elindeki demiryolları satın alınarak millileştirilmiş ve ülke genelinde yeni demiryolu hatları inşa edilmiştir. Bu, ülkenin farklı bölgeleri arasındaki ticari ve ekonomik bağlantıları güçlendirmiş, tarım ürünlerinin pazara daha kolay ulaşmasını sağlamış ve sanayinin hammadde tedarikini kolaylaştırmıştır.

2. Kabotaj Kanunu: Deniz taşımacılığının Türk vatandaşlarına ve gemilerine devredilmesiyle deniz ticareti millileştirilmiştir. Bu, Türk denizciliğinin gelişmesine, limanların canlanmasına ve dış ticarette milli gemilerin kullanılmasına katkı sağlamıştır.

Bu yenilikler, Türk ekonomisinin temel sektörleri olan tarım ve ulaşıma büyük ivme kazandırarak ülkenin kalkınmasına önemli katkılarda bulunmuştur.