Doğu ve güney cephesi Ders Notu

Doğu Cephesi: Kurtuluş Savaşı'nın İlk Zaferi ⚔️

Doğu Cephesi, Kurtuluş Savaşı'nda düzenli ordunun kurulmasından önce açılan ilk cephedir. Bu cephede Osmanlı Devleti'nden kalan 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa, Ermeni çetelerine ve onları destekleyen güçlere karşı mücadele etmiştir. Ermeniler, Wilson İlkeleri'ne dayanarak Doğu Anadolu'da bir devlet kurmak istiyorlardı. Ancak Kazım Karabekir Paşa, başarılı bir askeri harekatla Ermenileri durdurmuş ve işgal ettikleri toprakları geri almıştır.

Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920) 📜

Ermenilerin yenilgiyi kabul etmesiyle imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi başarıdır. Bu antlaşmanın önemi şu maddelerle özetlenebilir:

• TBMM'yi tanıyan ilk devlet Ermenistan olmuştur.
• Ermeniler, Sevr Antlaşması'ndaki isteklerinden vazgeçmişlerdir.
• Doğu Cephesi'ndeki askeri birliklerin bir kısmı Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.

Önemli Not: Gümrü Antlaşması, TBMM'nin varlığını resmen kabul ettirdiği ilk uluslararası belgedir. Bu durum, Misak-ı Milli'nin doğu sınırlarının büyük oranda belirlenmesini sağlamıştır.

Güney Cephesi: Kuvayı Milliye Ruhu 🛡️

Güney Cephesi, Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra önce İngilizler, daha sonra ise Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. Bu cephe, düzenli ordunun değil, halkın kendi imkanlarıyla kurduğu Kuvayı Milliye birliklerinin mücadelesine sahne olmuştur.

Kahraman Şehirler ve Mücadele 🇹🇷

Güney Cephesi'nde halk, işgalci Fransızlara ve onlarla iş birliği yapan Ermeni çetelerine karşı büyük bir direniş göstermiştir. Bu bölgedeki şehirlerimiz, gösterdikleri üstün başarılar nedeniyle TBMM tarafından unvanlarla ödüllendirilmiştir:

Şehir	Direnişin Sembolü
Maraş	Sütçü İmam
Antep	Şahin Bey
Urfa	Ali Saip Bey

Ankara Antlaşması (1921) 🖋️

Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra Fransızlar ile imzalanan Ankara Antlaşması ile Güney Cephesi resmen kapanmıştır. Bu antlaşma ile Hatay dışında bugünkü Türkiye-Suriye sınırı büyük ölçüde çizilmiştir. Güney Cephesi'nin kapanması, buradaki birliklerin Batı Cephesi'ne kaydırılmasına ve Yunanlılara karşı gücümüzün artmasına olanak tanımıştır.

Konu Pekiştirme Sorusu

Soru: Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı kazanılan zaferin ardından imzalanan Gümrü Antlaşması'nın en önemli siyasi sonucu nedir?

Çözüm: Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alanda tanınan ilk devlet olmasını sağlamıştır. Ayrıca Ermenistan, TBMM'nin varlığını tanıyan ilk devlet olarak, Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kabul eden ilk taraf olmuştur.

Doğu Cephesi'nde 15. Kolordu'nun başarısı, Güney Cephesi'nde ise halkın azmi, Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasında kritik bir rol oynamıştır. Her iki cephe de Batı Cephesi'ndeki büyük taarruz için gerekli olan askeri ve moral gücü sağlamıştır.