Cumhuriyetin kazanımları ve atatürk'ün hedefleri Ders Notu

Cumhuriyetin Kazanımları ve Atatürk'ün Hedefleri

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze kadar elde edilen başarılar ve bu başarıların temelini oluşturan Atatürk'ün belirlediği hedefler, Türk milletinin modern bir devlet olma yolundaki ilerleyişini şekillendirmiştir. Bu kazanımlar, siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda kendini göstermiştir.

Siyasi Alanda Kazanımlar

Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922): Millet egemenliğine dayalı yeni bir devletin kurulmasının önünü açmıştır. Tek bir kişinin veya ailenin yönetimi sona ermiştir.
Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923): Devletin yönetim şekli belirlenmiş, milli egemenlik ilkesi pekiştirilmiştir.
Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924): Laiklik ilkesinin en önemli adımlarından biri olmuş, din ve devlet işleri birbirinden ayrılmıştır.
Kadınlara Siyasi Hakların Verilmesi: 1930'da belediye seçimlerinde, 1933'te muhtarlık seçimlerinde ve 1934'te milletvekili seçimlerinde kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınarak çağdaş devletler seviyesine ulaşılmıştır.

Hukuk Alanında Kazanımlar

Medeni Kanun'un Kabulü (17 Şubat 1926): İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan bu kanunla, aile hukuku, miras hukuku gibi alanlarda kadın-erkek eşitliği sağlanmış, tekke ve zaviyeler kapatılarak laik hukuk sistemine geçilmiştir.
Anayasanın Kabulü (1921 ve 1924): Milli egemenliği ve temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan anayasalarla devletin hukuki temelleri güçlendirilmiştir.

Sosyal ve Kültürel Alanda Kazanımlar

Harf Devrimi (1 Kasım 1928): Arap alfabesi yerine Latin harflerinin kabul edilmesiyle okuryazarlık oranı artmış, Batı kültürüyle etkileşim kolaylaşmıştır.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924): Eğitimde birlik ve beraberlik sağlanmış, tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanarak laik ve bilimsel eğitim verilmesi amaçlanmıştır.
Kılık Kıyafet Devrimi (Şapka ve Kıyafet Kanunu, 1925): Batı tarzı giyimin benimsenmesiyle toplumsal modernleşme hedeflenmiştir.
Soyadı Kanunu (1934): Her vatandaşa bir soyadı verilmesiyle toplumsal eşitlik ve bürokratik işlemler kolaylaştırılmıştır.
Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'nun Kurulması (1931 ve 1932): Milli kimliğin güçlendirilmesi, milli kültürün araştırılması ve geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Ekonomik Alanda Kazanımlar

İzmir İktisat Kongresi (1923): Milli ekonominin temelleri atılmış, yerli üretimin ve sanayinin geliştirilmesi kararları alınmıştır.
Aşar Vergisinin Kaldırılması (1925): Köylünün üzerindeki ağır vergi yükü hafifletilmiştir.
Teşvik-i Sanayi Kanunu (1927): Özel girişimi destekleyerek sanayinin gelişmesi hedeflenmiştir.
Sanayileşme Hamleleri: Devletçilik ilkesiyle demir-çelik, tekstil, şeker gibi alanlarda fabrikalar kurulmuş, milli sanayi geliştirilmiştir.

Atatürk'ün Hedefleri

Atatürk'ün belirlediği hedefler, Türkiye Cumhuriyeti'ni çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarmak ve Türk milletini muasır medeniyetler seviyesinin üzerine taşımaktı. Bu hedefler doğrultusunda yapılan inkılaplar, ülkenin her alanda ilerlemesini sağlamıştır. Başlıca hedefler şunlardır:

Milli egemenliği tam olarak sağlamak.
Laik ve demokratik bir devlet yapısı oluşturmak.
Eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak ve bilimi ön plana çıkarmak.
Ekonomik bağımsızlığı gerçekleştirmek ve ülkeyi kalkındırmak.
Toplumsal eşitliği ve adaleti sağlamak.
Türk milletinin milli ve kültürel değerlerini koruyarak geliştirmek.
Uluslararası alanda saygın bir konuma gelmek.

Örnek Soru:

Aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyetin ilanından sonra kadınlara verilen siyasi haklardan biri değildir?

Belediye seçimlerinde oy kullanma hakkı
Muhtarlık seçimlerinde oy kullanma hakkı
Milletvekili seçme ve seçilme hakkı
Cumhurbaşkanlığı seçme hakkı

Çözüm:

Cumhuriyetin ilanından sonra kadınlara ilk olarak 1930'da belediye seçimlerinde oy kullanma hakkı verilmiştir. Ardından 1933'te muhtarlık seçimlerinde ve 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır. Ancak Cumhurbaşkanlığı seçimi doğrudan kadınlara özel bir hak olarak verilmemiştir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.