Atatürk ve çağdaşlaşan türkiye Ders Notu

Atatürk ve Çağdaşlaşan Türkiye 🇹🇷

Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde gerçekleştirilen devrimler ve yenilikler, Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaş bir devlet olma yolunda attığı en önemli adımlardır. Bu dönemde yapılan köklü değişiklikler, toplumsal, siyasi, hukuki ve kültürel alanlarda Türkiye'yi muasır medeniyetler seviyesine taşımayı hedeflemiştir. Atatürk'ün vizyonu, akılcılık ve bilimsellik temelinde bir toplum inşa etmekti.

Devrimlerin Amaçları ve İlkeleri

Atatürk Devrimleri'nin temel amacı, Türk milletini geri kalmışlıktan kurtarmak, bağımsızlığını pekiştirmek ve çağdaş dünyanın bir parçası haline getirmektir. Bu devrimler, Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Laiklik, Halkçılık, Devletçilik ve İnkılapçılık olmak üzere altı ana ilke etrafında şekillenmiştir.

Başlıca Devrimler ve Yenilikler

Siyasi Alanda Yapılan Yenilikler
- Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922): Egemenliğin millete ait olmasının önündeki en büyük engel kaldırılmıştır.
- Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923): Devletin yönetim şekli belirlenmiş ve "Egemenlik kayıtsız şartsız millete aittir" ilkesi pekiştirilmiştir.
- Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924): Laiklik ilkesinin en önemli adımlarından biridir. Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması sağlanmıştır.
Hukuk Alanında Yapılan Yenilikler
- Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin Kaldırılması (3 Mart 1924): Laik hukuk sistemine geçişin bir göstergesidir.
- Milletlerarası Saat ve Takvimin Kabulü (1925): Uluslararası ilişkilerde uyumu sağlamıştır.
- Soyadı Kanunu (1934): Her vatandaşın bir soyadı taşıması zorunlu hale gelmiş, toplumsal eşitlik ve düzen sağlanmıştır.
- Uluslararası Ölçü, Ağırlık ve Nüfus Sayımının Kabulü (1931): Çağdaşlaşma yolunda önemli bir adımdır.
- Medeni Kanun (1926): İsviçre Medeni Kanunu'ndan uyarlanan bu kanunla kadın-erkek eşitliği, aile hukuku gibi konularda önemli düzenlemeler yapılmıştır.
Toplumsal ve Kültürel Alanda Yapılan Yenilikler
- Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924): Eğitimde birlik ve beraberlik sağlanmış, tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmıştır.
- Kıyafet Devrimi (Şapka Kanunu, 1925): Batı tarzı giyimin benimsenmesiyle toplumsal görünümde değişiklikler olmuştur.
- Harf Devrimi (1928): Arap alfabesi yerine Latin alfabesi kabul edilmiş, okuryazarlık oranını artırmada büyük rol oynamıştır.
- Türk Tarih Kurumu (1931) ve Türk Dil Kurumu (1932): Milli kimliğin güçlendirilmesi ve milli kültürün araştırılması amacıyla kurulmuştur.
- Kadın Haklarının Verilmesi: Kadınlara siyasi ve sosyal alanda birçok hak tanınmıştır. Örneğin, 1930'da belediye seçimlerinde seçme, 1933'te muhtar seçme ve seçilme, 1934'te ise milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmiştir.
Ekonomik Alanda Yapılan Yenilikler
- İzmir İktisat Kongresi (1923): Milli ekonominin temelleri atılmıştır.
- Aşar Vergisinin Kaldırılması (1925): Köylünün üzerindeki yük hafifletilmiştir.
- Teşvik-i Sanayi Kanunu (1927): Sanayinin gelişmesi için çalışmalar yapılmıştır.
- Devletçilik İlkesinin Uygulanması: Özel sermayenin yetersiz kaldığı alanlarda devletin yatırımlar yapmasıdır.

Örnek Soru ve Çözümü

Soru: Aşağıdakilerden hangisi, Atatürk'ün çağdaşlaşma anlayışının bir gereği olarak eğitim alanında yapılan yeniliklerden biridir?

A) Medeni Kanun'un kabulü

B) Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması

C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabulü

D) Şapka Kanunu'nun çıkarılması

Çözüm:

Doğru cevap C seçeneğidir.

Açıklama:

Medeni Kanun hukuk alanındadır.
Teşvik-i Sanayi Kanunu ekonomi alanındadır.
Şapka Kanunu kıyafet ve toplumsal görünüm alanındadır.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu ise eğitimde birliği sağlamaya yönelik olup, eğitim alanında yapılan önemli bir yeniliktir. Bu kanunla tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmış ve eğitimde çağdaşlaşma hedeflenmiştir.

Günlük Yaşamdan Örnekler

Bugün okullarda okuduğumuz ders kitapları, kullandığımız Latin harfleri, kadınların seçme ve seçilme hakkına sahip olması, mahkemelerde modern kanunların uygulanması gibi pek çok durum, Atatürk'ün çağdaşlaşma yolunda attığı adımların somut örnekleridir. Örneğin, bir kadının milletvekili adayı olabilmesi veya bir mühendisin modern bir köprü tasarlayabilmesi, bu devrimlerin bir sonucudur.