Atatürk dönemi politikaları temel ilkesi ve amaçları Ders Notu

Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası: Temel İlkeler ve Amaçlar

Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin atıldığı ve modern bir devlet olma yolunda ilerlediği Atatürk dönemi, Türk dış politikasının da şekillendiği kritik bir zaman dilimidir. Bu dönemde izlenen politikaların temelinde, ülkenin bağımsızlığını korumak, ulusal çıkarları gözetmek ve uluslararası alanda saygın bir yer edinmek gibi ana amaçlar yatmaktadır. Atatürk'ün "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkesi, bu politikaların adeta bir şiarı haline gelmiştir.

Temel İlkeler

Atatürk dönemi Türk dış politikasının temelini oluşturan ilkeler şunlardır:

• Bağımsızlık ve Egemenlik: Türkiye Cumhuriyeti'nin hiçbir devletin etkisi ve denetimi altında kalmadan kendi kaderini tayin hakkı en önemli ilkedir.
• Milli Çıkarların Korunması: Dış politikada her zaman Türkiye'nin milli çıkarları öncelikli olarak gözetilmiştir.
• Karşılıklılık İlkesi: Diğer devletlerle ilişkilerde karşılıklı hak ve sorumluluklara saygı esastır.
• Gerçekçilik ve Akılcılık: Dış politika, hayalci yaklaşımlardan uzak, mevcut koşullar ve imkanlar dahilinde akılcı bir zeminde yürütülmüştür.
• Milletlerarası Hukuka Bağlılık: Türkiye, uluslararası antlaşmalara ve hukukun üstünlüğüne inanarak hareket etmiştir.
• Yurtta Barış, Dünyada Barış: Bu ilke, Türkiye'nin komşuları ve diğer dünya devletleriyle barış içinde yaşama arzusunu ve uluslararası barışa katkıda bulunma isteğini ifade eder.

Temel Amaçlar

Atatürk dönemi Türk dış politikasının ana amaçları ise şu şekilde sıralanabilir:

• Ulusal Sınırların Güvenliğini Sağlamak: Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin sınırlarının korunması ve güvenliğinin teminat altına alınması en önemli hedeflerden biriydi.
• Lozan Antlaşması'ndan Doğan Sorunları Çözmek: Lozan Antlaşması ile kazanılan bağımsızlığın pekiştirilmesi ve antlaşmadan kaynaklanan bazı anlaşmazlıkların (örneğin Musul sorunu) çözüme kavuşturulması amaçlanmıştır.
• Ekonomik Kalkınmayı Desteklemek: Dış politikada elde edilen başarılar, ülkenin ekonomik olarak güçlenmesi ve kalkınması için zemin hazırlamayı hedeflemiştir.
• Uluslararası Alanda Saygınlık Kazanmak: Türkiye'nin bağımsız ve egemen bir devlet olarak uluslararası sistemde saygın bir konuma gelmesi amaçlanmıştır.
• Bölgesel Barış ve İstikrarı Sağlamak: Türkiye, kendi güvenliğini sağlarken aynı zamanda içinde bulunduğu bölgede de barış ve istikrarın korunmasına yönelik politikalar izlemiştir.

Örnek Olay: Hatay Sorunu

Atatürk dönemi dış politikasının en önemli ve hassas konularından biri Hatay sorunudur. Türkiye, Misak-ı Milli sınırları içinde yer alan ve Türk nüfusunun yoğun olduğu Hatay'ın anavatana katılmasını hedeflemiştir. Bu süreçte Türkiye, diplomatik yolları ve uluslararası hukuku kullanarak, Fransa ile yapılan görüşmeler sonucunda Hatay'ın bağımsızlığını kazanmasını ve ardından Türkiye'ye katılmasını sağlamıştır. Bu durum, Atatürk'ün milli çıkarları koruma ve akılcı dış politika ilkelerinin başarılı bir örneğini teşkil eder.

Örnek Olay: Milletler Cemiyeti'ne Üyelik

Türkiye Cumhuriyeti, uluslararası barışa katkıda bulunmak ve uluslararası ilişkilerde daha aktif rol almak amacıyla 1932 yılında Milletler Cemiyeti'ne üye olmuştur. Bu üyelik, Türkiye'nin uluslararası alanda saygınlık kazanma ve barışçıl dış politika ilkesini uygulama yönündeki çabalarının bir göstergesidir.

Örnek Olay: Balkan Antantı (1934)

Balkanlar'da barış ve güvenliği sağlamak amacıyla Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya ile birlikte Balkan Antantı'nı imzalamıştır. Bu antant, bölgedeki olası saldırılara karşı ortak savunma prensibini benimsemiş ve Türkiye'nin bölgesel barışa verdiği önemi vurgulamıştır. Atatürk dönemi Türk dış politikası, Milli Mücadele ruhunun bir devamı olarak, bağımsızlık, egemenlik ve milli çıkarlar temelinde şekillenmiş, akılcı ve barışçıl bir yaklaşımla yürütülmüştür. Bu ilkeler ve amaçlar, günümüz Türk dış politikasının da temelini oluşturmaya devam etmektedir.