✅ 8. Sınıf İnkılap Tarihi: 20. yy başlarında osmanlı devleti ve avrupa Test Çöz

1789 yılında gerçekleşen Fransız İhtilali ile dünyaya yayılan milliyetçilik akımı, çok uluslu bir yapıya sahip olan Osmanlı Devleti'ni derinden etkilemiştir.

Buna göre, milliyetçilik akımının Osmanlı Devleti üzerindeki en doğrudan olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

İtalya, siyasi birliğini geç tamamladığı için sanayileşen diğer Avrupalı devletlerin gerisinde kalmıştı. Gelişen sanayisi için hammadde ve pazar arayışına giren İtalya, 1911 yılında Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki son toprağı olan Trablusgarp'a saldırdı.

Bu bilgilere göre İtalya'nın Trablusgarp'a saldırmasındaki temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal, Trablusgarp Savaşı sırasında karadan ulaşımın olmaması ve denizden Osmanlı donanmasının gönderilememesi üzerine gizlice Derne ve Tobruk'a gitmiştir. Burada dağınık halde bulunan yerel halkı bir araya getirerek İtalyanlara karşı örgütlemiş ve başarılı savunmalar yapmıştır.

Mustafa Kemal'in yerel halkı örgütleyerek direnişe geçirmesi onun hangi kişilik özelliğini doğrudan gösterir?

20. yüzyıl başlarında Osmanlı aydınları ve devlet adamları devleti çöküşten kurtarmak amacıyla çeşitli fikir akımları ortaya atmışlardır. Bu fikir akımlarından biri, "Din, dil ve ırk farkı gözetmeksizin Osmanlı sınırları içinde yaşayan herkesi eşit Osmanlı vatandaşı saymayı" savunmuştur.

Hakkında bilgi verilen bu fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?

1912 yılında imzalanan Uşi Antlaşması'nın bazı maddeleri şunlardır:
I. Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılacaktır.
II. Trablusgarp halkı dini bakımdan Osmanlı halifesine bağlı kalacaktır.
III. On İki Ada, Balkan Savaşı sonuna kadar geçici olarak İtalya'ya bırakılacaktır.

Bu maddelere göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

1. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ birleşerek Osmanlı Devleti'ne saldırmış ve Osmanlı Devleti ağır bir yenilgi almıştır. Bu yenilgide ordu mensuplarının siyasi partilere üye olması ve subaylar arasındaki siyasi çekişmeler büyük rol oynamıştır.

Bu bilgilere dayanarak I. Balkan Savaşı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Osmanlı Devleti'ni dağılmaktan kurtarmak için ortaya atılan fikir akımları zamanla geçerliliğini yitirmiştir. Örneğin; Balkan Milletlerinin isyan edip bağımsızlık kazanması "Osmanlıcılık" fikrinin, I. Dünya Savaşı'nda bazı Arap liderlerin İngilizlerle iş birliği yapması ise "İslamcılık" fikrinin uygulanabilir olmadığını göstermiştir.

Bu durum fikir akımları ile ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisini doğrular?

Mustafa Kemal'in askerlik ve düşünce hayatının şekillenmesinde okuduğu ve görev yaptığı şehirler önemli bir yere sahiptir.
- Selanik: Farklı milletlerin ve kültürlerin bir arada yaşadığı, Avrupa'daki gazete ve dergilerin kolayca ulaştığı bir liman kentiydi.
- Manastır: Namık Kemal ve Ziya Gökalp gibi şairlerin eserleriyle tanıştığı, tarih öğretmeni Kolağası Mehmet Tevfik Bey'in etkisiyle tarih bilincinin geliştiği şehirdi.

Bu bilgilere göre şehirlerin Mustafa Kemal'e kazandırdığı nitelikler eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğru olur?

I. Balkan Savaşı sonucunda Osmanlı Devleti Midye-Enez hattının batısındaki topraklarını kaybetmiştir. En büyük payı Bulgaristan'ın alması üzerine Yunanistan, Sırbistan, Karadağ ve sonradan savaşa katılan Romanya birleşerek Bulgaristan'a saldırmış ve II. Balkan Savaşı çıkmıştır. Osmanlı Devleti de bu durumdan faydalanarak Edirne ve Kırklareli'yi geri almıştır.

Buna göre II. Balkan Savaşı ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

Sanayi İnkılabı ile Avrupalı devletlerin seri üretime geçmesi, Osmanlı Devleti'nin el tezgahlarını çökertmiştir. Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerin açık pazarı haline gelmiş, Kırım Savaşı ile başlayan süreçte dış borçlar alınmıştır. Borçlar ödenemeyince 1881'de Avrupalı devletler tarafından Duyun-u Umumiye (Genel Borçlar İdaresi) kurulmuş ve Osmanlı gelir kaynaklarına el konulmuştur.

Bu gelişmelerin Osmanlı Devleti üzerindeki etkisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Mustafa Kemal, 1913 yılında Sofya Askerî Ateşeliği (Askeri Elçilik) görevine atanmıştır. Burada görev yaptığı süre boyunca Bulgaristan Meclisinin toplantılarını takip etmiş, Avrupalı devletlerin temsilcileriyle görüşmüş, bölgedeki Türklerin sosyal ve kültürel haklarını yakından incelemiştir.

Mustafa Kemal'in Sofya'daki bu faaliyetleri ona en çok hangi alanda tecrübe kazandırmıştır?

19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti, iki büyük küresel olayın kıskacındaydı:
1. Fransız İhtilali: Yaydığı milliyetçilik akımıyla Osmanlı topraklarındaki Hristiyan unsurların isyan etmesine, Balkanlar'da büyük toprak kayıplarına ve bu bölgelerden Anadolu'ya kitlesel Türk göçlerinin yaşanmasına sebep olmuştur.
2. Sanayi İnkılabı: Avrupalı devletlerin ürettiği ucuz ve bol malların Osmanlı pazarlarına girmesiyle yerli esnaf iflas etmiş, Osmanlı ham madde satan ve dışarıdan işlenmiş mal alan bağımlı bir ülke haline gelmiştir.

Verilen metinden hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Tarihsel Süreç:
- 31 Mart Vakası (1909): Meşrutiyet rejimine karşı çıkan isyanı bastırmak için Selanik'ten gelen Hareket Ordusu'nda Mustafa Kemal Kurmay Başkanı olarak görev almış ve isyan bastırılmıştır.
- Trablusgarp Savaşı (1911): Mustafa Kemal, Osmanlı Hükümeti'nin resmi olarak ordu gönderemediği bölgeye tüccar kılığıyla gitmiş, yerel kabileleri örgütleyip İtalyanlara karşı başarılı savunma savaşları yapmıştır.
- I. Balkan Savaşı (1912-1913): Ordunun siyasete karışması nedeniyle alınan ağır mağlubiyeti gözlemleyen Mustafa Kemal, ordunun siyasetten kesinlikle ayrılması gerektiğini savunmuştur.

Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde Mustafa Kemal ile ilgili;
I. Yenilikleri ve meşrutiyet rejimini koruma taraftarı olduğu,
II. Vatanın savunması için kişisel riskler alıp vatansever bir tutum sergilendiği,
III. Ordunun siyasete müdahale etmesinin askeri disiplini bozacağı görüşünde haklı çıktığı

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Osmanlı Devleti'nin son döneminde devletin kurtuluşu için şu fikirler savunulmuştur:
- Osmanlıcılık: Tüm unsurları eşit vatandaş sayarak bir Osmanlı kimliği oluşturmak (Balkan Savaşları ile çöktü).
- İslamcılık: Tüm Müslümanları Halife etrafında toplamak (I. Dünya Savaşı'nda Arap liderlerin tutumuyla sarsıldı).
- Türkçülük: Türk birliğini ve kültürünü esas alarak devleti ayakta tutmak.
- Batıcılık: Batı'nın bilim, teknik ve kurumlarını alarak devleti modernleştirmek.

Mustafa Kemal, Milli Mücadele sürecinde ve Türkiye Cumhuriyeti'ni kurarken bu fikir akımlarından Türkçülük akımının "milli kültür ve milliyetçilik" anlayışı ile Batıcılık akımının "çağdaşlaşma, bilim ve akılcılık" ilkelerini sentezlemiştir.

Buna göre Mustafa Kemal'in devlet anlayışı ile ilgili aşağıdaki derin analizlerden hangisi yapılamaz?